باشگاه خبرنگاران جوان - کاظم غریبآبادی با اشاره به اینکه تفاهم ایران و عمان درباره ترتیبات تنگه هرمز در آستانه نهایی شدن است گفت: اکنون بیش از سه هفته است که با دولت عمان در حال رایزنی و گفتوگو هستیم؛ هم برای تعیین ترتیبات عبور کشتیهای تجاری از تنگه هرمز و هم برای تعیین مقدمات مربوط به ترتیبات مدیریت آیندهی تنگه هرمز؛ یعنی همان موضوعی که در یادداشت تفاهم منعقدشده موسوم به «یادداشت تفاهم اسلامآباد» نیز پیشبینی شده بود.
وی افزود: تقاضای ما این بود که مسیرهای عبور و مرور از تنگه هرمز باید تغییر کند، زیرا مسیرهای قدیمی دیگر پاسخگوی شرایط دشوار کنونی که امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران را به مخاطره انداخته است، نیست. از این رو، با تمرکز بر این مهم، گفتوگوها را با عمان آغاز کردیم.
وی ادامه داد: الان میتوانم بگویم آخرین وضعیت این است که تقریباً روی تمامی موضوعات مطرحشده، از جمله نقشه مسیرهای ورود و خروج ترافیک دریایی و ابعاد جانبی آن با عمان (چون موضوع تنها یک نقشه نیست)، تفاهمات اصولی انجام شده است. به عبارت دیگر، پیشرفتهای زیادی در گفتوگوها با عمان حاصل شده و این پیشرفتها در آستانه نهایی شدن قرار دارد.
تفاهم با عمان به معنای اجرای بند ۵ یادداشت تفاهم اسلامآباد نیست
غریب آبادی با اشاره به اینکه تفاهم جدید با عمان یک مدل جدید برای ترتیبات تنگه هرمز است که با مدل ۶۰ سال گذشته متفاوت است گفت: کشورهای منطقه هم پذیرفتهاند ایران و عمان درباره تنگه هرمز تفاهم کنند.
وی با بیان اینکه با اجرای تفاهم جدید، دیگر مسیرهای موقت موجود در تنگه هرمز بسته خواهد شد افزود: بخش قابل توجهی از مسیرهای ورود و خروج کشتیها از آبهای سرزمینی ایران عبور خواهد کرد. برابر این تفاهم، مسیر شمالی که در نزدیک جزیره لارک ایجاد شده بود و مسیر جنوب که در آبهای داخلی عمان است، بسته خواهند شد، چون اینها مسیرهای کاملاً موقتی بودند. اگر این تفاهم جدید که بین ایران و عمان در حال شکلگیری است (با برآورده شدن آن الزامات) وارد فاز اجرا شود، این مسیر جدید برای عبور کشتیها اجرایی خواهد شد.
معاون وزیر امور خارجه اظهار داشت: بخش قابل توجهی از این مسیر جدید در آبهای سرزمینی ایران و بخشی از آن هم در آبهای سرزمینی عمان قرار دارد؛ یعنی به گونهای طراحی شده که هم در مسیر ورود و هم در بخشهایی از مسیر خروج، کشتیهای تجاری از آبهای سرزمینی ایران عبور خواهند کرد.
او گفت: برای ورود به فاز دوم پس از تفاهم با عمان، نیاز به تصمیمگیری جدید داریم؛ باید ارزیابی شود آیا آمریکا آمادگی واقعی دارد که به تعهداتش بازگردد یا نه. آمریکا ۴ یا ۵ روز پس از آغاز دور جدید درگیریها، پیام درخواست مذاکره و حل و فصل مسائل را ارسال کرد.
غریب آبادی ادامه داد: این مسیری که اکنون در حال تفاهم با عمان است، یک «مسیر موقت» (Temporary Route) محسوب میشود که طبیعتاً میتواند از دو تا چهار ماه به طول بینجامد. در بند ۵ یادداشت تفاهم اسلامآباد، این ترتیبات ایرانی برای مدت یک ماه پیشبینی شده بود؛ به این معنا که پس از یک ماه، وضعیت رفتوآمد کشتیها در تنگه هرمز باید به شرایط قبل، یعنی شرایط عادی پیش از جنگ بازمیگشت. پس آن ترتیبات، یک ترتیبات ایرانی بود و البته ما باید متعاقباً با عمان درباره «ترتیبات مدیریت آینده» (Future Administration) جهت تعریف و تعیین ترتیبات آتی گفتوگو میکردیم.
وی افزود: در گفتوگوهای جاری با عمان، موضوع بهگونهای پیشبینی شده که این مسیر موقت بتواند مدت زمان بیشتری ادامه پیدا کند؛ زیرا نمیدانیم در آینده با چه شرایطی مواجه خواهیم شد و آیا این شرایط به یک وضعیت باثبات، پایدار و دائمی خواهد رسید یا خیر.
او گفت: نکته سوم درباره هزینهها است. در یادداشت تفاهم اسلام آباد پیشبینی شده بود که ظرف ۶۰ روز پس از امضا، ایران هزینهای دریافت نکند. این مسئله نیز تماماً به فاز دوم و تصمیم مقامات عالی نظام برای ورود به فاز دوم و اینکه تنگه باز بشود یا نشود، بستگی دارد. چرا که این موضوعات به یکدیگر پیوستهاند و با یک تعهد یکجانبه روبهرو نیستیم که فقط جمهوری اسلامی ایران تنگه هرمز را باز کند، اما شرایط پیرامونی ما همان شرایط زمان جنگ باشد؛ چنین چیزی قطعاً قابل پذیرش نیست.
پیامهایی از آمریکا دریافت کردهایم مبنی بر آمادگی برای بازگشت به تعهدات/ مذاکرهای با آمریکا در روزهای اخیر نداشتهایم
معاون امور حقوقی و بین المللی وزارت امور خارجه تاکید کرد: خبر دعوت پاکستان از وزیر خارجه و رئیس مجلس درست است، اما برنامهریزی نهایی نشده است.مسیر تفاهم، میان ایران و عمان بوده و مذاکرهای با آمریکا در این مدت صورت نگرفته است.تصمیم درباره ورود به مرحله دوم هنوز اتخاذ نشده و در دست بررسی است.
او افزود: دعوتهایی از رئیس مجلس شورای اسلامی و هم از وزیر امور خارجه برای انجام سفر، از جمله از سوی پاکستان، انجام شده و میشود. ما این مراودات را با پاکستان در سطوح مختلف داشتهایم؛ هم مقامات آنها به ایران سفر کردند و هم مقامات ما به پاکستان رفتند؛ به ویژه پس از شکلگیری گفتوگوها و مذاکرات که پاکستان نیز به عنوان کشور میانجی انجام وظیفه کرد. پاکستان چنین دعوتهایی را انجام داده است، اما هنوز برنامه ریزی نهایی انجام نشده است.
وی خاطرنشان کرد: اینکه آمریکا ادعا میکند در حال مذاکره با ایران است، صحت ندارد و مذاکرهای در کار نیست. البته ما پیامهایی را از سوی آمریکا دریافت کردهایم.
معاون امور حقوقی و بین المللی وزارت امور خارجه گفت: پیامهای دریافتی حاکی از آن است که آمریکا آمادگی کامل برای بازگشت به تعهدات خود را دارد. این پیامها دریافت شده و در واقع خود آمریکاییها آن را اعلام کردهاند. اما اینکه آیا ما تصمیم به ورود به مرحله دوم گرفتهایم یا خیر، باید بگویم این تصمیم همچنان اتخاذ نشده و با توجه به پیچیدگیها و دشواریهایی که عرض کردم، در دست بررسی است.
