به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو، فناوری نانو در سالهای اخیر به حوزههای مختلف سلامت و مراقبت شخصی راه پیدا کرده و اکنون یکی از محصولات این حوزه، خمیردندان حاوی نانو هیدروکسیآپاتیت است که توسط شرکت لابراتوار دکتر اخوی تولید و وارد بازار شده است. این محصول با هدف استفاده از قابلیتهای نانومواد در مراقبت از دندان، طراحی شده و در فرمولاسیون آن از نانو هیدروکسیآپاتیت، مادهای با ترکیب و ساختار نزدیک به بخش معدنی دندان، استفاده شده است.
فرشاد اکبرنژاد، مدیر علمی شرکت لابراتوار دکتر اخوی، با اشاره به فعالیت این مجموعه در زمینه تولید محصولات نوین آرایشی و بهداشتی، خمیردندان نانو هیدروکسیآپاتیت را یکی از محصولات فناورانه این شرکت معرفی کرد و گفت: هیدروکسیآپاتیت از ترکیبات مهم در ساختار معدنی دندان به شمار میرود و استفاده از شکل نانومتری این ماده میتواند ظرفیت آن را برای برهمکنش با سطح دندان افزایش دهد.
بر اساس توضیحات ارائهشده، ذرات نانو هیدروکسیآپاتیت به دلیل ابعاد بسیار کوچک خود میتوانند با نواحی ریز و آسیبدیده سطح مینای دندان تماس بیشتری داشته باشند. هدف از بهکارگیری این ماده در فرمولاسیون خمیردندان، کمک به بازسازی تدریجی بخشهای آسیبدیده مینای دندان و افزایش استحکام آن است. این محصول همچنین با هدف کمک به کاهش حساسیت دندانی و بهبود ظاهر دندانها تولید شده است.
مینای دندان اگرچه سختترین بافت بدن انسان محسوب میشود، در برابر فرایندهای اسیدی و فرسایش مداوم کاملاً مصون نیست. مصرف برخی مواد غذایی و نوشیدنیها، فعالیت باکتریهای دهان و شرایط مختلف محیطی میتوانند در طول زمان باعث از دست رفتن مواد معدنی سطح دندان شوند. به همین دلیل، بازگرداندن مواد معدنی به سطح مینا یا همان فرایند بازکانیسازی، یکی از موضوعات مهم در حوزه پیشگیری و مراقبت از دندان به شمار میرود.
نانو هیدروکسیآپاتیت در این میان مورد توجه قرار گرفته است، زیرا ترکیب شیمیایی آن به بخش معدنی دندان شباهت دارد. استفاده از این ماده در محصولات بهداشت دهان میتواند امکان برهمکنش مستقیمتر با سطح دندان و پرکردن برخی نواحی میکروسکوپی آسیبدیده را فراهم کند. در محصول تولیدشده توسط لابراتوار دکتر اخوی نیز از همین ظرفیت برای توسعه یک خمیردندان نانویی استفاده شده است.
مدیر علمی لابراتوار دکتر اخوی همچنین به دریافت گواهیها و تأییدیههای مرتبط با این محصول اشاره کرده و توسعه آن را بخشی از فعالیتهای این شرکت در حوزه فناوریهای پیشرفته دانسته است. وی با اشاره به روند توسعه خمیردندان نانو هیدروکسیآپاتیت اظهار کرد: این فناوری ابتدا در فضای تحقیقاتی مورد توجه قرار گرفت و سپس مسیر خود را به سمت تولید تجاری طی کرد.
از نگاه این شرکت، ورود چنین محصولی به بازار میتواند نمونهای از حرکت فناوری نانو از مرحله تحقیق و توسعه به سمت تولید محصولات مصرفی باشد. استفاده از نانومواد در محصولات بهداشت دهان و دندان، در صورت برخورداری از فرمولاسیون مناسب و پشتوانه علمی و نظارتی، میتواند امکان توسعه محصولات جدیدی را در حوزه مراقبت پیشگیرانه فراهم کند.
اما فعالیت لابراتوار دکتر اخوی به محصولات مربوط به سلامت دهان محدود نمیشود. یکی دیگر از محورهای فعالیت این مجموعه، توسعه مواد اولیه و نانومواد مورد استفاده در محصولات مراقبت از پوست، بهویژه ضدآفتابها، است. اکبرنژاد در این زمینه به تولید نانو دیاکسید تیتانیوم اشاره کرد؛ مادهای که در برخی فرمولاسیونهای ضدآفتاب بهعنوان فیلتر فیزیکی پرتوهای فرابنفش مورد استفاده قرار میگیرد.
ضدآفتابها بهطور کلی بر اساس نوع فیلتر مورد استفاده به گروههای شیمیایی، فیزیکی و در برخی دستهبندیها محصولات با ترکیبات طبیعی تقسیم میشوند. فیلترهای فیزیکی با قرار گرفتن روی سطح پوست، بخشی از تابش را بازتاب یا پراکنده میکنند، در حالی که فیلترهای شیمیایی با جذب انرژی پرتوهای فرابنفش، از رسیدن آنها به لایههای پایینتر پوست جلوگیری میکنند.
به گفته مدیر علمی لابراتوار دکتر اخوی، یکی از موضوعات مهم در استفاده از ضدآفتابهای شیمیایی، رعایت فاصله زمانی مناسب برای تمدید محصول است. وی معتقد است در صورت استفاده نادرست یا تمدیدنکردن بهموقع، عملکرد فیلترها تحت تأثیر قرار میگیرد و فرایندهای اکسیداتیو مرتبط با تابش خورشیدی میتواند افزایش یابد. او در همین زمینه بر نقش استفاده منظم از ضدآفتاب در محافظت از پوست تأکید کرد.
یکی از مشکلات پوستی مورد اشاره این مجموعه، ایجاد لک و تغییرات رنگدانهای پوست است. اکبرنژاد با اشاره به تأثیر تابشهای خورشیدی بر ایجاد یا تشدید لکهای پوستی، اظهار کرد که بخش قابلتوجهی از تابش خورشید شامل طول موجهایی است که میتوانند در فرایندهای مرتبط با ایجاد لک نقش داشته باشند. به گفته او، سازوکار ایجاد لک، بهویژه در شرایطی مانند لکهای دوران بارداری، فرایندی پیچیده است و عوامل متعددی در آن دخالت دارند.
در کنار نوع فیلتر، نحوه فرمولاسیون ضدآفتاب نیز اهمیت دارد. یکی از ایرادهایی که مصرفکنندگان در مورد بسیاری از ضدآفتابهای فیزیکی مطرح میکنند، باقیماندن لایه سفیدرنگ روی پوست پس از استفاده است. این مسئله بهویژه در فرمولاسیونهایی که حاوی مقادیر بالاتری از ذرات معدنی هستند، میتواند ظاهر نامطلوبی ایجاد کند و میزان استقبال مصرفکننده از محصول را کاهش دهد.
لابراتوار دکتر اخوی برای کاهش این اثر، از نانوذرات دیاکسید تیتانیوم با اصلاح سطحی استفاده کرده است. در این روش، سطح ذرات با ایجاد یک لایه سیلیکونی اصلاح میشود تا ویژگیهای سطحی ذرات تغییر کند و امکان پراکندهشدن مناسبتر آنها در فرمولاسیونهای پایه آب افزایش یابد.
این فناوری از آن جهت اهمیت دارد که فرمولاسیونهای پایه آب، مانند فلوئیدهای سبک، به دلیل بافت رقیق و جذب سریعتر، مورد توجه مصرفکنندگان قرار گرفتهاند. با این حال، واردکردن ذرات معدنی آبگریز به چنین فرمولاسیونهایی میتواند چالشبرانگیز باشد. اصلاح سطح نانوذرات میتواند به پراکندگی بهتر آنها در محیط آبی کمک کند و در نهایت، فرمولاسیونی یکنواختتر ایجاد شود.
یکی از محصولات معرفیشده در این حوزه، ضدآفتاب «فیوژن واتر SPF ۵۰ حاوی ویتامین C پرایم» است که بر پایه فناوری آب طراحی شده است. طبق توضیحات ارائهشده، این محصول دارای بافت سبک بوده و با هدف کاهش اثر سفیدی روی پوست و ایجاد حس مطلوبتر هنگام استفاده تولید شده است. استفاده از فیلترهای مختلف در فرمولاسیون نیز از دیگر ویژگیهایی است که برای این محصول مطرح شده است.
توسعه همزمان نانومواد برای محصولات مراقبت از دندان و پوست نشان میدهد که کاربرد فناوری نانو در صنعت آرایشی و بهداشتی تنها به یک محصول یا یک گروه از مواد محدود نیست. در این حوزه، اندازه و ویژگیهای سطحی ذرات میتواند رفتار آنها را در فرمولاسیون تغییر دهد و امکان طراحی محصولاتی با عملکرد متفاوت را فراهم کند.
از سوی دیگر، فاصله میان یک ماده نانویی در مقیاس آزمایشگاهی و محصولی که به دست مصرفکننده میرسد، تنها با تولید ماده پر نمیشود. پایداری فرمولاسیون، ایمنی، یکنواختی محصول، اثربخشی، دریافت مجوزهای لازم و امکان تولید در مقیاس صنعتی، همگی از مراحلی هستند که یک فناوری باید پشت سر بگذارد تا به محصول تجاری تبدیل شود.
بر این اساس، ورود خمیردندان حاوی نانو هیدروکسیآپاتیت به بازار را میتوان نمونهای از حرکت یک فناوری نانویی از مرحله پژوهش و توسعه به سمت کاربرد مصرفی دانست. در صورت استمرار توسعه و ارزیابی علمی این محصولات، نانومواد میتوانند نقش پررنگتری در طراحی نسل جدید محصولات مراقبت از دهان، پوست و سایر محصولات آرایشی و بهداشتی ایفا کنند.
خمیردندان نانو هیدروکسیآپاتیت لابراتوار دکتراخوی نیز در همین مسیر قرار دارد؛ محصولی که تلاش میکند با نزدیککردن ترکیبات فعال به ساختار معدنی دندان، از ظرفیت فناوری نانو برای تقویت مینای دندان، کمک به بازکانیسازی سطحی و کاهش حساسیت استفاده کند. در سوی دیگر، استفاده از نانو دیاکسید تیتانیوم اصلاحشده در ضدآفتابها نیز نمونهای از تلاش برای حل یکی از مشکلات شناختهشده محصولات فیزیکی، یعنی باقیماندن سفیدی روی پوست، است.
