باشگاه خبرنگاران جوان؛ اعظم پورکند - جنگ ایران مالیات سنگینی بر متحدان آسیایی آمریکاستژاپن به طور کلی کشوری با تعرفههای پایین است، که نباید تعجبآور باشد: معروفیت مردم ژاپن به این است که احمق نیستند. ژاپن که جزیرهای است با منابع طبیعی داخلی بسیار اندک، به غیر از مردم سختکوش و مولد خود، مجبور است عملاً تمام سوخت خود (هم برای وسایل نقلیه و هم برای تولید برق)، اکثر مواد غذایی خود و صدها میلیارد دلار مواد اولیه صنعتی، ماشینآلات، الکترونیک و دارو را وارد کند.
کشورهای جزیرهای با محدودیتهای مشابه منابع، معمولاً یکی از دو چیز هستند: طرفدار تجارت آزاد یا فقیر. از نظر تاریخی، حتی کشورهای جزیرهای با منابع طبیعی فراوانتر، مانند انگلستان در اوج قدرت خود، تقریباً به طور غریزی به تجارت بینالمللی روی میآورند.
به جز چند کالای حساس داخلی مانند برنج، ژاپن از دیرباز سیاست اقتصادی آشکاری را در پیش گرفته است که شامل استقبال از واردات و پیگیری روابط تجاری با شرکای سراسر جهان است. برخلاف حرفهای سادهلوحانه و قابل اعتمادی که از دولت ترامپ و چاپلوسان رسانهای آن میشنویم، ژاپن در بیشتر سالها کالاهایی معادل حدود یکچهارم تولید ناخالص داخلی خود وارد میکند، در حالی که در ایالات متحده، که ظاهراً قربانی فقیر نظام تجارت آزاد ایجادشده در قرن بیستم (توسط ایالات متحده) است، این رقم معمولاً حدود ۱۴ درصد است، اگرچه زمانی که اقتصاد آمریکا وضعیت خوبی دارد، تمایل به افزایش اندکی دارد.
این تصور که محافظت از اقتصاد یک کشور در برابر واردات راهی برای ثروتمند کردن آن کشور است، با واقعیات در تضاد است؛ کشورهای بسیار ثروتمند اغلب سطوح بالایی از واردات دارند (نزدیک به ۷۰ درصد تولید ناخالص داخلی برای هر دو کشور سوئیس و هلند) و کشورهای فقیرتر اغلب از واردات نسبتاً کمی برخوردارند (۱۴ درصد برای هائیتی، ۱۷ درصد برای نیجریه). البته میتوان مثالهای نقض زیادی برای این موضوع یافت: کشورهای ثروتمند با واردات نسبتاً کم (ایالات متحده) و کشورهای فقیر با واردات بالا (جمهوری کیریباتی بسیار فقیر دارای وارداتی معادل ۹۸ درصد تولید ناخالص داخلی است)، زیرا رابطه قویتر بین عواملی مانند اندازه و تنوع اقتصاد، قدرت نسبی ارز، ثبات دولت، باز بودن به تجارت و غیره با واردات است، نه بین ثروت و واردات. هم ژاپن و هم ایالات متحده سطوح واردات پایینتری نسبت به میانگین کشورهای با درآمد بالا (حدود ۳۱ درصد) دارند و از این نظر، بیشتر شبیه کشورهای با درآمد پایین و متوسط هستند.
جای تعجب نیست که درآمدهای تعرفهای تقریباً هیچ سهمی (حدود ۱ درصد از کل درآمد) در بودجه دولت ژاپن ندارند، که توسط مالیات بر درآمد شخصی، مالیات بر شرکتها و مهمتر از همه، مالیات بر مصرف تأمین میشود که با یکسوم درآمد دولت، بزرگترین سهم واحد در خزانه عمومی ژاپن است. و ژاپن – که در حال حاضر از بدهی بیش از حد دولت رنج میبرد که به ۲۳۰ درصد تولید ناخالص داخلی میرسد – در آستانه کاهش قابلتوجه این مالیات بر مصرف است و نرخ آن را بر مواد غذایی و نوشیدنیها به مدت دو سال از ۸ درصد به ۱ درصد کاهش میدهد.
چرا ۱ درصد؟ این نکته جالبی است. ظاهراً دولت سانائه تاکایچی ابتدا تعلیق کامل مالیات بر مصرف بر مواد غذایی را به مدت دو سال در نظر گرفته بود، اما دشواری برنامهریزی مجدد تمام صندوقهای نقد و نرمافزارهای خردهفروشی کشور یک بار برای تعلیق و سپس دوباره برای بازگرداندن مالیات در دو سال، به گونهای بود که کاهش نرخ به ۱ درصد از نظر اقتصادی کارآمدتر ارزیابی شد. هزینههای مبادله – آنها میتوانند به روشهای غیرمنتظره خود را نشان دهند.
جنگ ایران و تنشهای ناشی از آن در خلیج فارس و تنگه هرمز، به طور مستقیم بر قیمت نفت و گاز تأثیر گذاشته است. ژاپن که تقریباً تمام سوخت خود را وارد میکند، به شدت به این قیمتها حساس است. افزایش قیمت انرژی، هزینههای واردات را بالا برده و فشار تورمی را بر اقتصاد ژاپن افزایش میدهد. حملات به کشتیهای تجاری در دریای سرخ و خلیج فارس، زنجیره تأمین جهانی را مختل کرده است. ژاپن که به عنوان یک کشور جزیرهای به شدت به واردات مواد اولیه، ماشینآلات و دارو وابسته است، از این اختلالات به شدت آسیب میبیند. افزایش هزینههای حمل و نقل و بیمه، به گرانی کالاهای وارداتی منجر میشود.
تنشهای ژئوپلیتیکی معمولاً به کاهش ارزش پول کشورهای واردکننده انرژی مانند ین ژاپن منجر میشود. کاهش ارزش ین، هزینه واردات را بیشتر کرده و بر توانایی ژاپن برای تأمین نیازهای اساسی خود تأثیر میگذارد. دولت ژاپن برای کاهش فشار بر مردم، اقدام به کاهش مالیات بر مصرف کرده است. اما این سیاستها در شرایطی که هزینههای واردات به دلیل جنگ افزایش یافته، ممکن است کافی نباشد و حتی به افزایش بدهی دولت (که هماکنون ۲۳۰ درصد تولید ناخالص داخلی است) منجر شود.
جنگ ایران، متحدان آسیایی آمریکا مانند ژاپن و کره جنوبی را در موقعیتی دشوار قرار داده است. از یک سو، آنها به حمایت امنیتی آمریکا نیاز دارند و از سوی دیگر، منافع اقتصادی آنها با ثبات منطقه خلیج فارس گره خورده است. این جنگ، فشارهای اقتصادی را بر این کشورها افزایش داده و آنها را مجبور به اتخاذ سیاستهای پرهزینهتر میکند.
در مجموع، متن نشان میدهد که ژاپن به عنوان یک متحد کلیدی آسیایی، به دلیل جنگ ایران و پیامدهای آن، با افزایش هزینههای واردات، اختلال در زنجیره تأمین و فشار بر سیاستهای اقتصادی خود مواجه شده است. این جنگ، نه تنها یک بحران منطقهای، بلکه یک تهدید اقتصادی برای متحدان آمریکا در آسیا محسوب میشود.
منبع: دیسپچ
