شکل ۱ بازدهی طلا و مهمترین کلاسهای دارایی در سال ۲۰۲۵ بر حسب دلار آمریکا بیش از ۶۰ درصد بازدهی؛ سال طلاییِ طلا این جهش تاریخی قیمت طلا که در صورت تداوم روند فعلی میتواند به چهارمین عملکرد سالانه برتر طلا از سال ۱۹۷۱ تبدیل شود، حاصل تأثیر همزمان مجموعهای از عوامل مختلف بوده است که در سطح اقتصاد کلان، دو عامل تشدید بیسابقه تنشها و نااطمینانیهای ژئوپلیتیکی و ژئواکونومیکی و تضعیف گسترده دلار آمریکا و کاهش جزئی نرخهای بهره بیش از سایر عوامل نقش داشتهاند. این شرایط موجب شده است که سرمایهگذاران بیش از گذشته به سمت تنوعبخشی به سبد سرمایهگذاری خود حرکت کنند. ۲۰۲۶ برای طلا سال آرامی نخواهد بود اقتصاد جهانی با ورود به سال ۲۰۲۶ همچنان با ابهام و عدماطمینان روبهرو است. دادههای اقتصادی، بهویژه در آمریکا، سیگنالهای متناقضی از رشد، بازار کار و تورم ارائه میکنند و تنشهای ژئوپلیتیکی نیز همچنان پابرجاست. ازاینرو، همانگونه که در سال ۲۰۲۵ رویدادهایی غیرمنتظره مانند «Liberation Day» بازارهای مالی را غافلگیر کردند، احتمال وقوع رویدادهای غیرمنتظره و اثرگذار در بازارهای مالی همچنان بالا خواهد بود. در چنین شرایطی، عملکرد بازار طلا به واکنش سرمایهگذاران بستگی دارد. اگر تمایل به پذیرش ریسک افزایش یابد، ممکن است بخشی از سرمایه از طلا به سمت داراییهای پرریسک منتقل شود؛ اما در صورت تشدید نااطمینانی و ریسکگریزی، تقاضا برای طلا بهعنوان دارایی امن افزایش خواهد یافت. بنابراین، انتظار میرود طلا در سال ۲۰۲۶ همچنان نقش مهمی در مدیریت ریسک و تنوعبخشی به سبد سرمایهگذاری ایفا کند. طلا فعلا در همین نقطه میماند شورای جهانی طلا (WGC) معتقد است که قیمت کنونی طلا انتظارات غالب فعالان بازار درباره آینده اقتصاد جهانی را تا حد زیادی در خود منعکس کرده است. این انتظارات شامل پیشبینیهایی درباره رشد اقتصادی، نرخ تورم و سیاستهای پولی بانکهای مرکزی است. بر اساس این سناریوی پایه، اقتصاد جهانی با نرخ نسبتاً پایدار حدود ۲٫۷ تا ۲٫۸ درصد رشد خواهد کرد. بانک مرکزی آمریکا حدود ۰٫۷۵ درصد دیگر نرخ بهره را کاهش میدهد. تورم هسته ( core CPI/PCE) نیز تا پایان سال ۰٫۴ تا ۰٫۶ درصد کاهش مییابد. ارزش دلار آمریکا اندکی افزایش پیدا میکند و نهایتا بازده اوراق قرضه تغییر محسوسی نخواهد داشت. در صورت تحقق این فرضیات، مدل ارزشگذاری شورای جهانی طلا (WGC) نشان میدهد که قیمت طلا احتمالاً در محدوده فعلی باقی خواهد ماند و نوسانات آن محدود خواهد بود. با این حال، اقتصاد جهانی معمولاً دقیقاً مطابق پیشبینیهای اجماعی حرکت نمیکند. به همین دلیل سه سناریوی جایگزین نیز بررسی شدهاند تا نشان دهند اگر شرایط اقتصادی برخلاف انتظار تغییر کند، قیمت طلا چگونه میتواند واکنش نشان دهد. سناریوی رکود خفیف یا Shallow Slip، سناریوی چرخه بحران، رکود شدید یا Doom Loop و سناریوی بازگشت رونق اقتصادی یا Reflation Return. رکود خفیف؛ فرصت رشد ۵ تا ۱۵ درصدی طلا بر مبنای سناریو رکود خفیف، اقتصاد آمریکا وارد رکود عمیق نمیشود اما نشانههای کاهش سرعت رشد اقتصادی به تدریج آشکار میشود. دادههای اقتصادی سیگنالهای متفاوتی ارسال میکنند و سرمایهگذاران نگران هستند که رشد اقتصاد آمریکا نسبت به گذشته ضعیفتر شود. در چنین شرایطی، اصلاح یا بازنگری در انتظارات مربوط به هوش مصنوعی نیز میتواند فشار بیشتری بر بازارهای سهام وارد کند و ارزش سهام این شرکتها ممکن است کاهش یابد. از آنجا که شرکتهای بزرگ فناوری سهم قابلتوجهی در شاخصهای بورس آمریکا دارند، این موضوع میتواند باعث افت بازار سهام و افزایش نوسانات شود. در نتیجه، سرمایهگذاران بخشی از سرمایه خود را از داراییهای پرریسک خارج کرده و به سمت داراییهای امن، از جمله طلا، حرکت خواهند کرد. از سوی دیگر، کاهش سودآوری شرکتها میتواند باعث کند شدن استخدام، تضعیف بازار کار و کاهش مصرف خانوارها شود. این عوامل در کنار یکدیگر، رشد اقتصاد جهانی را نیز تحت تأثیر قرار خواهند داد. در چنین شرایطی، انتظار میرود فدرال رزرو برای حمایت از اقتصاد، نرخ بهره را بیش از پیش کاهش دهد. کاهش نرخ بهره معمولاً از قیمت طلا حمایت میکند. ترکیب کاهش نرخهای بهره و تضعیف دلار آمریکا، همراه با افزایش ریسکگریزی سرمایهگذاران، همچنان محیطی حمایتکننده برای بازار طلا ایجاد خواهد کرد. تحلیلها نشان میدهد که در چنین شرایطی، قیمت طلا در سال ۲۰۲۶ میتواند نسبت به سطوح فعلی بین ۵ تا ۱۵ درصد افزایش یابد، که این میزان به شدت کند شدن رشد اقتصادی و همچنین سرعت و میزان کاهش نرخهای بهره بستگی خواهد داشت. علاوه بر این، ادامه خریدهای بانکهای مرکزی و همچنین ورود سرمایهگذاران نهادی جدید، مانند شرکتهای بیمه در چین یا صندوقهای بازنشستگی در هند، میتواند حتی در شرایطی که وضعیت اقتصاد جهانی نسبتاً باثبات و مطلوب باقی بماند، از ادامه روند صعودی قیمت طلا حمایت کند. بحران عمیق؛ طلا میتواند تا ۳۰ درصد رشد کند در بدبینانهترین سناریوی شورای جهانی طلا یعنی سناریوی رکود عمیق یا چرخه بحران، این احتمال وجود دارد که اقتصاد جهان وارد یک رکود فراگیر و عمیق شود، رکودی که همزمان بسیاری از اقتصادهای بزرگ را درگیر کند. محرک اصلی این وضعیت میتواند تشدید تنشهای ژئوپلیتیکی، گسترش جنگهای تجاری یا وقوع بحرانهای جدید بینالمللی باشد. چنین تحولاتی اعتماد سرمایهگذاران، شرکتها و مصرفکنندگان را کاهش داده و موجب افت سرمایهگذاری، کاهش مصرف و کند شدن تجارت جهانی خواهد شد. در نتیجه، اقتصاد وارد یک چرخه معیوب میشود، به این معنا که کاهش فعالیتهای اقتصادی، خود باعث کاهش بیشتر اعتماد و سرمایهگذاری شده و این روند رکود را تشدید میکند. در این سناریو، اقتصاد آمریکا نیز با کاهش شدید رشد مواجه میشود و تورم حتی از هدف تعیینشده توسط فدرال رزرو پایینتر میرود. بنابراین، بانک مرکزی آمریکا برای حمایت از اقتصاد، ناچار به کاهش سریع و قابلتوجه نرخ بهره خواهد شد. همزمان، کاهش بازده اوراق قرضه و تضعیف دلار آمریکا، همراه با افزایش تقاضا برای داراییهای امن، شرایط بسیار مساعدی را برای رشد قیمت طلا فراهم خواهد کرد. ترکیب کاهش بازده اوراق قرضه، تشدید تنشهای ژئوپلیتیکی و افزایش چشمگیر گرایش سرمایهگذاران به داراییهای امن، شرایطی بسیار مساعد برای رشد قیمت طلا ایجاد خواهد کرد و میتواند زمینهساز افزایش قابلتوجه قیمت این فلز گرانبها شود. بر اساس این سناریو، قیمت طلا در سال ۲۰۲۶ میتواند نسبت به سطوح فعلی بین ۱۵ تا ۳۰ درصد افزایش یابد. بازگشت رونق؛ خطر افت ۵ تا ۲۰ درصدی قیمت طلا بر اساس سناریوی بازگشت رونق اقتصادی نیز این احتمال وجود دارد که سیاستهای دولت ترامپ با موفقیت اجرا شوند و در نتیجه رشد اقتصادی فراتر از انتظارات بازار و در پی حمایتهای مالی دولت تقویت شود. در چنین شرایطی، رونق مجدد اقتصاد همراه با افزایش تورم شکل خواهد گرفت، بهگونهای که فعالیتهای اقتصادی افزایش یافته و رشد اقتصاد جهانی وارد مسیری قویتر و پایدارتر خواهد شد. با افزایش فشارهای تورمی، فدرال رزرو ناچار خواهد شد که در سال ۲۰۲۶ نرخهای بهره را در سطوح فعلی حفظ کند یا حتی آنها را افزایش دهد. در نتیجه بازده اوراق قرضه بلندمدت افزایش خواهد یافت و دلار آمریکا تقویت خواهد شد. چرا که افزایش بازده اوراق قرضه، افزایش نرخهای بهره و تقویت دلار، سرمایهها را دوباره به سمت داراییهای دلاری و بازارهای مالی آمریکا هدایت میکند. حرکت سرمایهگذاران به سمت داراییهای پرریسک، فشار قابلتوجهی بر بازار طلا وارد خواهد کرد و باعث کاهش محسوس علاقه سرمایهگذاران به این فلز گرانبها میشود. بنابراین قیمت طلا میتواند نسبت به سطوح فعلی بین ۵ تا ۲۰ درصد کاهش یابد. در چنین شرایطی صندوقهای ETF طلا احتمالاً با خروج مستمر سرمایه مواجه خواهند شد. با این حال بررسیهای تاریخی نشان میدهد که خریدهای فرصتطلبانه مصرفکنندگان و همچنین سرمایهگذاران بلندمدت میتواند تا حدی از کاهش قیمت طلا جلوگیری کرده و نقش یک ضربهگیر را ایفا کند. به هر حال شورای جهانی طلا این سناریو را بدبینانهترین سناریو نسبت به قیمت طلا در چشمانداز سال ۲۰۲۶ میداند. دو متغیری که میتوانند همه سناریوها را تغییر دهند دو متغییر مهم دیگر نیز مانند خرید طلا توسط بانکهای مرکزی و میزان عرضه طلای بازیافتی میتوانند مسیر قیمت طلا را تغییر دهند. این عوامل به دلیل دشواری در پیشبینی رفتار آنها، بهطور مستقیم در مدلهای کمی ارزشگذاری طلا وارد نشدهاند، اما در عمل میتوانند تأثیر چشمگیری بر عرضه و تقاضای بازار داشته باشند. تقاضای بانکهای مرکزی همچنان یکی از مهمترین عوامل مؤثر بر عملکرد بازار طلا محسوب میشود. خرید طلا توسط بانکهای مرکزی و سایر نهادهای رسمی در سالهای اخیر بسیار بالا بوده است و دلایل محکمی وجود دارد که نشان میدهد این روند خرید در آینده نیز ادامه خواهد یافت. بازیافت طلا نیز یکی از عوامل مؤثر بر عرضه و قیمت این فلز است. با وجود افزایش قیمت طلا، میزان بازیافت در سال جاری کمتر از انتظار بوده که یکی از دلایل آن، استفاده از طلا بهعنوان وثیقه وام است. در هند، بیش از ۲۰۰ تن طلا در بخش رسمی و تقریباً همین میزان در بخش غیررسمی، پشتوانه وامها قرار گرفته است. این موضوع با کاهش عرضه طلای بازیافتی، از قیمت طلا حمایت میکند؛ اما در صورت وقوع رکود شدید اقتصادی و فروش اجباری طلاهای وثیقهشده، عرضه افزایش مییابد و میتواند فشار نزولی بر قیمت طلا ایجاد کند.
شکل ۲ عملکرد مورد انتظار قیمت طلا در سال ۲۰۲۶ بر اساس سناریوهای فرضی اقتصاد کلان طلا همچنان پناهگاه سرمایه در روزهای پرریسک بازار طلا در سال ۲۰۲۶ همچنان تحت تأثیر ریسکهای اقتصادی، سیاسی و ژئوپلیتیکی خواهد بود و انتظار میرود نوسانات بازار ادامه یابد. در صورت تحقق انتظارات فعلی، قیمت طلا احتمالاً در محدودهای مشخص نوسان خواهد کرد، اما عواملی مانند کاهش رشد اقتصادی، افت نرخهای بهره، تداوم تنشهای ژئوپلیتیکی و افزایش سرمایهگذاری، بهویژه از طریق صندوقهای ETF، میتوانند از رشد قیمت حمایت کنند. در مقابل، سیاستهای بانکهای مرکزی و روند عرضه طلای بازیافتی نیز میتوانند بر بازار اثر کاهشی داشته باشند. در مجموع، با توجه به عدمقطعیتهای موجود، طلا همچنان یکی از مهمترین ابزارهای مدیریت ریسک و تنوعبخشی به سبد سرمایهگذاری محسوب میشود.» کد مطلب 555888 سمانه باقری
