صفحه اقتصاد -
سامان شفیعی، در گفتوگو با صفحه اقتصاد درباره ناترازی بنزین، ضرورت اصلاح خودروسازی، قاچاق سازمانیافته، تراستیها و زنجیره تجارت فرآوردههای نفتی توضیح میدهد.
وی معتقد است مسئله بنزین را نمیتوان فقط با افزایش قیمت یا افزایش تولید حل کرد و باید همزمان منشأ قاچاق، ساختار مصرف و نحوه معامله و جابهجایی فرآوردهها مورد بررسی قرار گیرد. آیا وضعیت امروز بنزین نتیجه بحران تولید است یا بحران تصمیمگیری؟
هر دو بحران وجود دارد؛ هم بحران تولید و هم بحران تصمیمگیری. اما بخش مهمی از بحران تولید امروز نتیجه تصمیمهایی است که سالها گرفته نشد. از سالها قبل میشد پیشبینی کرد که با رشد جمعیت و افزایش تعداد خودروها، مصرف بنزین بالا میرود. وقتی تعداد خودروها افزایش پیدا میکند و خودروهای پرمصرف همچنان تولید میشوند، طبیعی است که مصرف از ظرفیت تولید فاصله بگیرد.
ما سالها فرصت داشتیم که برای این وضعیت برنامهریزی کنیم. وقتی نیاز کشور به حدود ۱۲۰ میلیون لیتر در روز قابل پیشبینی بود، باید متناسب با رشد جمعیت، خودرو و مصرف، ظرفیت تولید و سیاستهای کاهش مصرف را طراحی میکردیم. امروز دیگر مسئله فقط افزایش چند میلیون لیتر تولید نیست؛ با یک ناترازی ساختاری مواجهیم. چرا هر بار ناترازی بنزین مطرح میشود، اولین راهحل افزایش قیمت است؟
چون افزایش قیمت سادهترین تصمیم است، اما الزاماً ریشه مشکل را حل نمیکند. وقتی خودرو مصرف بالایی دارد، گران شدن بنزین باعث نمیشود موتور خودرو کممصرف شود. اگر قرار است مصرف اصلاح شود، باید خودروسازی اصلاح شود، فناوری موتور تغییر کند، خودروهای فرسوده از چرخه خارج شوند و حملونقل عمومی توسعه پیدا کند.
اصلاح خودروسازی هم یکشبه اتفاق نمیافتد و چند سال زمان میخواهد. بنابراین اگر امروز تصمیم نگیریم، چند سال دیگر دوباره همین مسئله را خواهیم داشت. نمیتوانیم صنعت خودرو را اصلاح نکنیم و بعد تمام مسئولیت ناترازی را به قیمت بنزین منتقل کنیم. اگر ناترازی وجود دارد، چرا ابتدا سراغ قاچاق نمیرویم؟
این سؤال مهمی است. قبل از اینکه درباره افزایش قیمت صحبت کنیم، باید ببینیم چه مقدار از سوخت تولیدشده در شبکه رسمی مصرف میشود و چه مقدار از شبکه خارج میشود. اگر قاچاق سازمانیافته وجود دارد، باید منشأ آن …
