صفحه اقتصاد - پروژه عمرانی زمانی ارزش واقعی خود را نشان میدهد که از مرحله وعده و نقشه عبور کند و به خدمت واقعی برای مردم تبدیل شود؛ جادهای که تردد را آسان کند، راهآهنی که بار و مسافر جابهجا کند، سدی که آب را مدیریت کند و بیمارستانی که پذیرای بیمار باشد. با این حال، سالهاست بخشی از سرمایه کشور در پروژههایی گرفتار شده که زمان اجرای آنها از برنامه اولیه فاصله گرفته است. تصویری که از «پروژههای ناتمام» منتشر شده، نام ۱۱ طرح عمرانی در حوزههای مختلف را کنار هم قرار داده؛ پروژههایی که تاریخ آغاز برخی از آنها به دهههای گذشته بازمیگردد. این فهرست، فارغ از وضعیت بهروز هر یک از طرحها، یک مسئله بزرگتر را برجسته میکند: چرا در اقتصاد ایران، فاصله میان کلنگزنی یک پروژه و بهرهبرداری کامل از آن گاهی به چندین سال یا حتی چند دهه میرسد؟
مسئله فقط پروژههای ناتمام نیست
پروژههای نیمهتمام را نباید صرفاً چند سازه، جاده یا ساختمان رهاشده در گوشهوکنار کشور تصور کرد. پشت هر پروژه، منابع مالی، نیروی انسانی، تجهیزات، زمین و زمان صرف شده است. بنابراین وقتی طرحی سالها در وضعیت نیمهتمام باقی میماند، در واقع بخشی از سرمایه کشور از چرخه تولید و خدمت خارج میشود. آزادراه تهران–شمال با تاریخ شروع ۱۳۷۵ در صدر فهرست قرار دارد؛ طرحی که به یکی از شناختهشدهترین پروژههای طولانیمدت ایران تبدیل شده است. پس از آن، راهآهن چابهار–زاهدان با شروع ۱۳۸۹، سد نرماب چهلچای با شروع ۱۳۹۰، آزادراه مراغه–هشترود، بیمارستان ۳۲ تختخوابی آشخانه، ورزشگاه ۱۵ هزار نفری ایلام، آزادراه شیراز–اصفهان، راهآهن اصفهان–شیراز، سد شفارود، سد پلرود و بیمارستان هزار تختخوابی تبریز قرار گرفتهاند.البته یک نکته مهم درباره چنین فهرستهایی وجود دارد: وضعیت پروژههای عمرانی در طول زمان تغییر میکند و برخی طرحهایی که در زمان انتشار یک تصویر «ناتمام» محسوب میشوند، ممکن است بعداً افتتاح شده یا وارد مرحله جدیدی از اجرا شده باشند. بنابراین اهمیت این تصویر بیشتر از آنکه در یک فهرست ثابت خلاصه شود، در نشان دادن پدیده طولانیشدن عمر پروژههای عمرانی است.وقتی تأخیر، هزینه پروژه را چند برابر میکندیکی از مهمترین دلایل افزایش هزینه …
