کلیولند نوشت: بسیاری از چهرههای برجسته عرب، او را به خیانت متهم کردند و اقداماتش را عاملی تفرقهافکن در دل امپراطوری عثمانی ـ اسلامی دانستند، آن هم در زمانی که وحدت بیش از هر زمان دیگری ضرورت داشت. از اینرو، شورش عربی بیش از آنکه قیامی مردمی و فراگیر علیه حکومت عثمانی باشد، حرکتی محدود و مبتنی بر بسیج قبایل عرب شبهجزیره بود که در سیطره خاندان هاشمی قرار داشت و تحت رهبری آنان هدایت میشد. با این حال، تردیدی نیست که پیروزی نهایی این شورش، یعنی فتح دمشق در سال ۱۹۱۸، با استقبال عمومی اعراب همراه شد و زمینهساز شکلگیری خواست و مطالبه مشروع آنان برای تأسیس یک دولت مستقل گردید.
مسیر شورش عربی بهسوی دمشق از منطقه حجاز آغاز شد و از طریق بندر عقبه- که در سال ۱۹۱۷ به تصرف درآمد- ادامه یافت و سپس در جناح راست نیروهای ژنرال آلنبی در آخرین یورش نظامی سال ۱۹۱۸ امتداد پیدا کرد. نیروهای قبیلهای شریف حسین تحت فرماندهی پسرش، امیر فیصل، قرار داشتند و گروهی از افسران پیشین عراقی در ارتش عثمانی، همراه با شمار اندکی مستشاران نظامی بریتانیایی- از جمله سروان تی. ای. لورنس- او را در این مأموریت یاری میدادند.
فیصل بهطور کلی از درگیریهای مستقیم و نبردهای رو در رو با نیروهای عثمانی پرهیز میکرد و تمرکز خود را بر قطع ارتباطات و خطوط تدارکاتی دشمن قرار داده بود تا بدین شیوه ضربهای مؤثرتر به ماشین جنگی عثمانی وارد آورد. ورود او به دمشق در اول اکتبر ۱۹۱۸ نقطه اوج تلاشهای نظامی اعراب بهشمار میرفت و بلافاصله پس از ورود، فیصل اقدام به تشکیل ساختارهای اداری و حکومتی نمود، چراکه بر این باور بود در راستای تعهدی که دولت بریتانیا به پدرش داده بود، عمل میکند و مشروعیت چنین اقدامی را در چارچوب آن وعده سیاسی میدید.
انتهای پیام/
