فاطمه غریبی/گروه دیپلماسی: دکتر محمدرضا دهشیری، رئیس دانشکده روابط بینالملل وزارت امور خارجه در گفتوگو با «ایران» با تأکید بر اینکه مذاکره لزوماً نشانه ضعف نیست، بازگشت به تفاهمنامه اسلامآباد و اجرای مفاد آن را یکی از مسیرهای خروج از وضعیت کنونی دانست. او همچنین با اشاره به افزایش فاصله میان رویکردهای ترامپ و نتانیاهو، استفاده از ظرفیت کشورهای میانجی برای بازگشت طرفین به تفاهم و تسریع در اجرای تفاهم ایران و عمان درباره تنگه هرمز را ضروری ارزیابی کرد.
با توجه به شرایط کنونی و شکلگیری وضعیت «نه جنگ و نه صلح» میان ایران و آمریکا، ارزیابی شما از این وضعیت چیست؟ چه عواملی به شکلگیری این شرایط منجر شده و برای خروج از این بنبست، آیا همچنان میتوان به مذاکره و راهکارهای دیپلماتیک امید داشت؟
شرایط کنونی بهگونهای است که هیچیک از طرفین، آنچه را که در ادبیات سیاسی از آن به عنوان «گیمچنجر» یا تغییردهنده بازی یاد میشود، در اختیار ندارند. آمریکا از تمامی اهرمهای خود استفاده کرده، اما نتوانسته در چارچوب بازی هژمونیک خود برای اعمال سلطه بر منطقه و شکست دادن ایران به اهداف موردنظر دست پیدا کند. بنابراین، در عمل تمامی کارتهای خود را بازی کرده است.
از سوی دیگر، جمهوری اسلامی ایران نیز با رویکرد بستن تنگه هرمز تلاش داشت از طریق افزایش قیمت نفت در بازارهای جهانی، آمریکا را تحت فشار قرار دهد، اما قیمت نفت به میزانی که انتظار میرفت افزایش پیدا نکرد. در نتیجه، طرفین به وضعیتی رسیدهاند که میتوان از آن با عنوان «تعادل هزینهها» یاد کرد؛ به این معنا که هر یک از طرفین تصور میکنند هر اقدام جدیدی که انجام دهند، هزینههای بیشتری را برای خود به همراه خواهد داشت.
در چنین وضعیتی، نیاز است یک بازیگر ثالث زمینه را برای ایجاد شرایطی باثباتتر فراهم کند. این مسأله بویژه برای کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس که خواهان ثبات در منطقه هستند، اهمیت دارد. با این حال، به دلایل مختلف، این کشورها چندان علاقهمند نیستند که در شرایط کنونی امتیازاتی به ایران بدهند و ترجیح میدهند در برابر …
