محمد سجاد کاشانی، کارشناس ارشد مطالعات منطقهای: این طرح برای برگرداندن اثر ابتکار ایرانیها در تنگه هرمز اجرا شد تا فشار جهانی را روی مسئولیت آغازگری جنگ کاهش دهد. در این عملیات، ایالات متحده اعمال محاصره دریایی بر بنادر ایران در خلیج فارس، دریای عمان و تنگه هرمز را به اجرا درآورد. ظاهراً محاصره دریایی تلاشی برای کاهش درآمدهای نفتی و تجارت دریایی ایران بود. البته بر اساس ادعای سنتکام از بعد استراتژیک، بیش از ۱۴۰ فروند کشتی منطبق را هدایت و ۹ کشتی غیرمنطبق را متوقف کرد. این سیاست در کنار تحریمهای دیگر، صادرات نفت ایران را از حدود ۱.۸ میلیون بشکه در روز به کمتر از ۳۰۰ هزار بشکه کاهش داد و طی دو ماه اول محاصره نزدیک به ۵.۸ میلیارد دلار ضرر متوجه کشورمان شد.
ظرفیت بنادر شمالی
لطف ژئوپلتیک به ایران، دسترسی دوسویه به آبهای آزاد است که این لطف توقع استفاده همزمان از بنادر شمالی و جنوبی را در روزهای پیش و پس از جنگ به وجود میآورد. این بحث مطرح میشود که ایران توان مقابله با محاصره را از مسیر شمال کشور دارد و این مسألهای است که ارزش بررسی بالایی خواهد داشت.
ایران بهطور سنتی وابستگی بالایی به بنادر جنوبی (شهید رجایی، امام خمینی، بوشهر و چابهار) دارد. همچنین بر اساس گزارشهای رسمی، ظرفیت اسمی سالانه کل بنادر شمالی کشور (امیرآباد، انزلی، نوشهر، فریدونکنار، کاسپین، آستارا و...) حدود ۲۵ تا ۳۰ میلیون تن است، درحالیکه ظرفیت بنادر جنوبی چندین برابر بیشتر است و تنها بندر شهید رجایی ظرفیت بیشتری از کل بنادر شمالی دارد. به بیان دیگر، ظرفیت تخلیه محموله در بنادر جنوبی بهطور معمول دهها میلیون تن بیش از بنادر شمالی است. پس روی کاغذ هم میتوان فهمید که تأمین مطالبات داخلی از شمال حداقل ظرفیت واردات را ۵۰ درصد کاهش میدهد. اما این نکتهای است که با اولویت بندی قابل حل است. به عبارت دیگر اگر موارد ضروری و کالای اولیه از شمال ایران وارد شود نگرانیها را کاهش میدهد.
با این حال، ظرفیت عملیاتی در شرایط بحران اهمیت بیشتری دارد. سیاستهای نوسازی گمرکات ایران توسط وزارت اقتصاد در دو سال اخیر به نظر توانست کشور را در مسأله گمرکات …
