این ابزار که بر بستر کدهای دستوری (USSD) و بدون نیاز به اتصال به اینترنت کار میکند، اخیراً با مصوبه دولت به عنوان روش پرداخت جایگزین برای کارکنان دولت نیز انتخاب شده است.
رشد ۹۰ میلیونی و تأیید بانک مرکزی
آنگونه که حمیدرضا نوروزی، مدیر اداره نظارت بر نظامهای پرداخت بانک مرکزی خبر داده«۹۰ میلیون کیف پول برای ایرانیان ساخته شده است.». نوروزی با اشاره به مصوبه اخیر دولت درباره اختصاص این کیف پول به کارکنان دولت، تأیید کرده که «کیف پول ایران» به عنوان یک ابزار پرداخت جدید بر بستر کدهای دستوری (#98*) طراحی و پیادهسازی شده است. نوروزی میافزاید: «هموطنان میتوانند با بهرهگیری از این کیف پول، نسبت به تأمین مایحتاج ضروری و پرداخت هزینههای روزمره خود اقدام کنند.»
مکانیزم کارکرد بانکداری بدون اینترنت
نحوه کارکرد این سیستم به گونهای طراحی شده که کمترین وابستگی را به زیرساختهای داده داشته باشد. کاربران با شمارهگیری کد #98* روی موبایل خود وارد سامانه میشوند. فرآیند ثبتنام بسیار ساده است و تنها با وارد کردن کد ملی و استفاده از سیمکارتی که به نام شخص صادر شده است، انجام میپذیرد.
پس از ثبتنام، شارژ کیف پول با وارد کردن مشخصات کارت بانکی انجام میشود و قابلیتهایی مانند استعلام موجودی (مشاهده موجودی کیف پول در هر زمان) و انتقال وجه (به صورت کیف به کیف) با وارد کردن شماره موبایل طرف مقابل وجود دارد. همچنین انتقال وجه به سایر حسابهای بانکی از طریق شماره شبا نیز در این کیف پول پیشبینی شده است. پس از انجام هر تراکنش، کاربر پیامکی تأییدی از سرخط IRANWALLET دریافت میکند که قطعیت انجام عملیات را اطمینان میبخشد.
اتصال به اکوسیستم تجاری و پذیرش گسترده
بانک مرکزی از اتصال این محصول به سایر کیف پولهای تجاری خبر داده است. این اقدام به معنای آن است که دارندگان «کیف پول ایران» میتوانند با موجودی خود از شبکه فروشگاههای طرف قرارداد کیف پولهای تجاری، نسبت به خرید کالا و خدمت اقدام کنند.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، امکان خرید با این کیف پول در فروشگاههای منتخب در سراسر کشور به صورت حضوری و غیرحضوری فراهم است. کاربران میتوانند از طریق برنامکهای کاربردی تارا، اسنپ، اوانو، آپ، تاپ و ۷۲۴ خریدهای خود را انجام دهند. همچنین امکان خرید از نانواییهای پخت دولتی از طریق برنامک نئوبیت نیز مهیا شده است. در صورت بروز مشکل در تراکنشها، فرآیند رفع مغایرت به صورت برخط و حداکثر طی ۲۴ ساعت انجام میشود.
دبیت (Debit) به جای کردیت (Credit)
با نگاهی دقیقتر به ساختار «کیف پول ایران»، چند نکته کلیدی از منظر فنی و اقتصادی قابل بررسی است. به نظر میرسد که این سازوکار ماهیتاً یک ابزار دبیت (Debit) یا بهتر است بگوییم یک سیستم پیشپرداخت (Prepaid) است، نه اعتباری (Credit). در این سیستم، کاربر پولی که از قبل در حساب بانکی خود دارد را به کیف پول منتقل میکند و با همان موجودی واقعی خود خرید میکند. هیچ عنصر «اعتبار دادن» یا «خرید حالا، پرداخت بعد» در این ساختار وجود ندارد. این مسأله از نظر ریسک مالی، سیستم را امنتر میکند، اما امکان استفاده برای کسانی که نقدینگی لحظهای ندارند را محدود میسازد.
استقلال و شمول مالی
بزرگترین مزیت این کیف پول، رفع وابستگی به شبکه اینترنت است. در شرایط قطعی اینترنت یا فیلترینگ، این ابزار یک راهکار پشتیبان (Backup) ارزشمند برای انجام تراکنشهای روزمره است. همچنین افراد مسن، کاربرانی که گوشیهای هوشمند ندارند یا مناطقی با زیرساخت ضعیف اینترنتی، کد #98* یک روش آسانتر و در دسترس برای ورود به اقتصاد دیجیتال است.
چالشها و نقاط ضعف
وابستگی به شبکه مخابراتی بزرگترین چالش این کار خواهد بود. این سیستم به جای اینترنت، به شبکه سیگنال مخابراتی (USSD) وابسته است. در زمانهای بحرانی مثل قطعی سراسری برق یا اختلال در آنتندهی BTSها، این کیف پول نیز دقیقاً مثل اپلیکیشنهای بانکی از کار میافتد. بنابراین مشکل «قطعی» را جابهجا میکند، نه اینکه کاملاً حل کند.
ضمن اینکه باید ریسکهای امنیتی را نیز در نظر داشت. از آنجا که ثبتنام با سیمکارتی انجام میشود که در گوشی قرار دارد و نیازی به اینترنت (و احتمالاً ورود مداوم با رمز عبور) نیست، در صورت مفقود شدن یا دزدیده شدن گوشی، فرد دیگری میتواند تا قبل از مسدود شدن سیمکارت، از موجودی کیف پول استفاده کند.
از سوی دیگر برخلاف کارتهای بانکی که در تمام دستگاههای کارتخوان کار میکنند، این کیف پول فقط در فروشگاهها و اپلیکیشنهای منتخب پذیرفته میشود. این یعنی کاربر همچنان ناچار است کارت فیزیکی همراه خود داشته باشد.
از سوی دیگر معمولاً شمارهگیری کدهای دستوری برای اپراتورها با هزینهکم اما غیررایگان هستند و ممکن است در صورت استفاده مکرر، هزینههای خردی برای کاربر ایجاد کنند.
بنابراین میتوان گفت که «کیف پول ایران» با ۹۰ میلیون کاربر، یک نوآوری انعطافپذیر و هوشمندانه برای مدیریت بحران در اقتصاد ایران است، اما یک تحول بنیادین در سیستم پرداخت محسوب نمیشود. این ابزار بیشتر در نقش یک «مکمل» عمل میکند تا یک «جایگزین» برای کارتهای بانکی یا اپلیکیشنهای موبایلبانک. موفقیت بلندمدت این پروژه به پایداری شبکه مخابراتی، آموزش عمومی و از همه مهمتر، گسترش شبکه پذیرندگان آن در سراسر کشور بستگی دارد.
انتهای پیام/
