روند افزایش مصرف بنزین در سالهای اخیر نشان میدهد مسأله سوخت، بهتدریج از یک چالش بخشی به موضوعی فرابخشی و اثرگذار بر منابع ارزی، بودجه عمومی، حملونقل و معیشت خانوارها تبدیل شده است. برآوردها حاکی از آن است که مصرف روزانه بنزین در تیرماه ۱۴۰۵ به حدود ۱۳۵ میلیون لیتر رسیده و در صورت تداوم روند کنونی، این رقم در سالهای آینده نیز افزایش خواهد یافت، روندی که فاصله میان تولید و مصرف را بیشتر و نیاز به واردات فرآورده را افزایش میدهد.
افزایش مصرف، تفاوت قیمت داخلی بنزین با قیمتهای منطقهای، قاچاق سوخت و هزینه تأمین فرآوردههای مورد نیاز، همزمان بر منابع ارزی و انرژی کشور فشار وارد میکند. این مسأله در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا میکند که کشور برای تأمین کالاهای اساسی، دارو، مواد اولیه تولید و توسعه زیرساختها نیز به منابع ارزی نیاز دارد. آسیبهای واردشده به بخشی از زیرساختهای انرژی در جنگ تحمیلی اخیر نیز ضرورت توجه به پایداری تأمین سوخت و مدیریت مصرف را دوچندان کرده است.
در چنین شرایطی، اصلاح سازوکار یارانه بنزین میتواند بهجای تمرکز صرف بر مدیریت قیمت، بهعنوان بخشی از یک بسته سیاستی دنبال شود؛ بستهای که همزمان کاهش مصرف غیربهینه، مقابله با قاچاق، حمایت از خانوارها، تقویت حملونقل عمومی و افزایش بهرهوری در ناوگان را هدف قرار دهد.
اصلاحی که نباید به قیمت محدود بماند
محمود خاقانی، کارشناس حوزه انرژی، در گفتوگو با «ایران» با اشاره به سابقه طولانی بحث اصلاح یارانه سوخت، میگوید سیاستگذاری در این حوزه نباید تنها به کاهش مصرف یا اصلاح قیمت محدود شود.
به گفته او، در برنامههای توسعه گذشته نیز این نگاه وجود داشت که انرژی ارزان باید بیش از هر چیز در خدمت تولید، افزایش بهرهوری و ایجاد ارزش افزوده باشد. بر همین اساس، قرار بود اصلاح تدریجی قیمت حاملهای انرژی با انتقال منابع آزادشده به بخشهایی مانند حملونقل عمومی، توسعه راهآهن، بهداشت و درمان، آموزش، کشاورزی و تولید همراه شود.
خاقانی میان «کممصرف کردن» …