از پیامک تکمحصولی به پنل چندکاناله
مهمترین پیام راهبردی مجمع را میتوان در یک جمله خلاصه کرد: «آتیه دادهپرداز دیگر نمیخواهد فقط یک شرکت ارسال پیامک باشد». مدیران شرکت اعلام کردند که از سال ۱۴۰۳ تلاش کردهاند مدل تکمحصولی پیامک را به یک پنل چندکاناله تبدیل کنند و در لایه بالاتر، محصول هوش مصنوعی را نیز قرار دادهاند.
برای تحقق این هدف، شرکت سکویی برای توسعه محصولات جدید ایجاد کرده که یکی از خروجیهای آن «مانسترکت» بود؛ محصولی که بعدها به یک شرکت مستقل به همین نام تبدیل شد. این ساختار نشاندهنده نوعی رویکرد «شتابدهنده داخلی» است؛ یعنی اپرداز بهجای خرید استارتاپهای آماده، خود محصولات جدید را در دل شرکت پرورش میدهد و پس از بلوغ، آنها را به نهادهای مستقل تبدیل میکند. برنامههای آتی شرکت نیز بر همین منطق بنا شده است: توسعه سیستم چندکاناله ارتباط با مشتری، ورود به استارتاپهای آیندهدار و سایر حوزههای جدید.
مانسترکت؛ بازوی بازاریابی دیجیتال
شرکت مانسترکت در حوزه بازاریابی دیجیتال فعالیت میکند و پلتفرم «جاذبه» در آن، محصولی فناورانه و هوشمند توصیف شده که به شرکتها در ارتباط با مشتریان کمک میکند. نکته قابلتوجه آنکه این مجموعه تا اسفند ۱۴۰۴ حدود ۷۷ میلیارد تومان سود کسب کرده است.
این رقم از آن جهت اهمیت دارد که در مقایسه با سود عملیاتی ۸۴ میلیارد تومانی بخش پیامکِ خودِ اپرداز، نشان میدهد مانسترکت دیگر یک استارتاپ حاشیهای نیست، بلکه به بازویی هموزن کسبوکار اصلی تبدیل شده است. اگر روند سودآوری مانسترکت تداوم یابد، میتوان انتظار داشت در آینده سهم قابلتوجهی از سود تلفیقی گروه از این بخش تأمین شود و وابستگی اپرداز به درآمد پیامکی کاهش یابد.
رشد درآمد در برابر افت سودآوری
درآمد عملیاتی شرکت ۳۶ درصد رشد داشته و سود عملیاتی حاصل از پیامک به ۸۴ میلیارد تومان رسیده است. اما در نقطه مقابل، سود خالص نسبت به سال قبل کاهش یافته و حاشیه سود خالص از ۸ درصد به ۲ درصد سقوط کرده است. این شکاف میان «رشد فروش» و «افت حاشیه سود» مهمترین سیگنال هشداردهنده مجمع است.
چنین ترکیبی معمولاً سه ریشه دارد: فشار بر قیمتها بهواسطه رقابت و افزایش تعرفههای بالادستی، رشد هزینههای توسعه محصولات جدید (سرمایهگذاری روی پنل چندکاناله و هوش مصنوعی)، و افزایش هزینههای عملیاتی مرتبط با مشکلات فنی و مطالبات معوق. به بیان ساده، اپرداز برای حفظ جایگاه رقابتی، حاضر شده بخشی از حاشیه سود خود را فدا کند؛ راهبردی که در کوتاهمدت پرهزینه است اما میتواند پایه رشد بلندمدت باشد.
فشار مضاعف اپراتورها بر شرکتهای پیامکی
یکی از نکات کلیدی مجمع، افزایش نرخها از سوی اپراتورها بود. سال گذشته همراه اول نرخها را افزایش داد و امسال نیز ایرانسل قیمتها را بالا برده است. از آنسو، تأخیر شرکتها در پرداخت مطالبات نیز مشکلاتی را برای اپرداز ایجاد کرده است.
واقعیت آن است که شرکتهای ارائهدهنده خدمات پیامکی (CP ) از دو طرف تحت فشار قرار گرفتهاند: از بالادست، اپراتورها تعرفههای خود را افزایش میدهند و از پاییندست، مشتریان (بهویژه بانکها و کسبوکارها) در پرداخت مطالبات تأخیر دارند. نتیجه این فشار دوطرفه، فشردگی حاشیه سود است؛ پدیدهای که در افت حاشیه سود خالص از ۸ به ۲ درصد بهوضوح بازتاب یافته است.
نشانه تغییر رفتار بازار
روند حجم پیامکها نیز سیگنالهای مهمی دارد. مدیران اعلام کردند تا ابتدای ۱۴۰۴ شاهد شیب صعودی پیامکها بودهاند، اما از خرداد ۱۴۰۴ کاهش حجم پیامکها آغاز شد. پس از آن بهبودی نسبی ایجاد شد، اما با وقایع دیماه و پس از آن جنگ، مجدداً شاهد کاهش حجم بودهایم.
این دادهها نشان میدهد بازار پیامک بهشدت به متغیرهای کلان اقتصادی و رویدادهای سیاسی حساس است. هر دوره بیثباتی یا تنش، مستقیماً به کاهش حجم پیامکهای تبلیغاتی و تراکنشی میانجامد. همین نوسانپذیری، استدلال مدیران برای حرکت بهسوی مدل چندکاناله و کاهش اتکا به پیامک را تقویت میکند.
اختلاف ۶۱ میلیارد تومانی
یکی از پربحثترین بخشهای مجمع، افشای یک مشکل فنی در سامانههای همراه اول بود. به گفته مدیران، از سال ۱۴۰۲ تا ۱۴۰۴ مشکلی در سامانههای این اپراتور وجود داشته که هزینه پیامکهای نرسیده به مقصد را نیز محاسبه کرده است. این مشکل برای هر ۶ شرکت مشابه اپرداز رخ داده و مجموع این رقم ۶۱ میلیارد تومان است.
موضوع همچنان در حال پیگیری است و سال گذشته با مذاکرات انجامشده، مقرر شد بررسی مجددی صورت گیرد که این بررسی بهصورت ماهبهماه در حال انجام است. نکته مهم آنکه این مشکل مختص اپرداز نیست و برای تمام شرکتهای CP ایجاد شده است؛ بنابراین نتیجه این پیگیریها میتواند تأثیر مالی قابلتوجهی بر کل صنعت پیامک کشور داشته باشد و در صورت احقاق حق شرکتها، بخشی از حاشیه سود ازدسترفته بازگردد.
اهرمی در مذاکرات تعرفه
اپرداز با ۱۴ بانک از جمله ملت، تجارت، شهر، دی، اقتصاد نوین، پاسارگاد، رسالت، گردشگری و بانک مرکزی قرارداد دارد. این پرتفوی گسترده بانکی، یکی از داراییهای راهبردی شرکت محسوب میشود.
در بحث تعرفه، شرکت همواره با بانکها در حال مذاکره است. مدیران صراحتاً اعلام کردند افزایش نرخی که بابت پیامکهای بانکی رخ داده، میتواند در مذاکرات با بانکها کمککننده باشد؛ به این معنا که رشد هزینههای بالادستی، بهانه و مستندی برای درخواست افزایش تعرفههای قراردادی فراهم میکند. قراردادهای اپرداز عموماً ۱ تا ۳ ساله هستند و بحث تعرفهها معمولاً در انتهای قراردادها مطرح میشود؛ یعنی اثر این مذاکرات در صورتهای مالی، با یک تأخیر زمانی نمایان خواهد شد.
بهبود دوره وصول مطالبات
در میان خبرهای نهچندان خوش از سودآوری، یک شاخص مثبت نیز وجود دارد: دوره وصول مطالبات از ۱۱۱ روز به ۹۷ روز کاهش یافته است. این بهبود ۱۴ روزه به معنای آن است که شرکت در مدیریت سرمایه در گردش و نقدینگی موفقتر عمل کرده است. در شرایطی که تأخیر در پرداخت مطالبات از سوی مشتریان بهعنوان یک چالش مطرح است، کوتاهشدن دوره وصول میتواند فشار نقدینگی را تا حدی مهار کند و ریسک مطالبات معوق را کاهش دهد.
تقسیم سود ۱۵ ریالی
در پایان مجمع، تقسیم سود ۱۵ ریالی بهازای هر سهم نیز به تصویب رسید. این رقم در کنار افت حاشیه سود خالص، تصویر روشنی از وضعیت فعلی ارائه میدهد: اپرداز شرکتی است که از نظر درآمدی در حال رشد است و در حال ساختن آیندهای فراتر از پیامک است، اما در کوتاهمدت با فشار تعرفهها، نوسان حجم پیامک، هزینههای توسعه و یک اختلاف مالی ۶۱ میلیارد تومانی با اپراتور دستوپنجه نرم میکند.
