کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ با طراحی مشترک آمریکا با «عملیات آژاکس» و توسط آمریکا و انگلیس با «عملیات چکمه»، دولت ملی مصدق را سرنگون کرد. پس از انقلاب، آمریکا قصد داشت انقلاب را به رسمیت بشناسد، اما اشغال سفارت آمریکا توسط دانشجویان خط امام و به گروگان گرفتن ۵۲ دیپلمات آمریکایی و نگه داشتن آنها به مدت ۴۴۴ روز باعث شد تا آمریکا بهطور یکجانبه رابطه دیپلماتیک خود با ایران را قطع کند و پروژه تحریم، فشار اقتصادی، فشار سیاسی، تنش و تخاصم و حتی براندازی، که خواست اسرائیل است، روی میز کاخ سفید قرار گرفت.
راهبرد ۲۰۲۶ آمریکا، جمهوری اسلامی را «بزرگترین تهدید خاورمیانه» برای منافع آمریکا معرفی کرده و به این دلیل جنگ علیه ایران انجام میدهد. انگلیسیها در دهه ۱۳۳۰، دولت آیزنهاور را به بهانه «خطر نفوذ کمونیستها در ایران» به اجرای کودتا واداشتند؛ مثل کاری که امروز اسرائیل در ارتباط با آمریکا انجام میدهد. امروز آمریکا مداخلات خود را با ادعای مقابله با تروریسم، حقوق بشر و جلوگیری از گسترش تسلیحات هستهای و تحت فشار اسرائیل توجیه میکند و تلاش میکند آمریکا را به جنگ بکشاند.
نکته قابل تأمل اینکه سیا و سرویس اطلاعاتی انگلیس در کودتای ۲۸ مرداد از شبکههای جاسوسی گسترده، مثل اراذل و ارتش جنوب تهران، و عملیات روانی سنگین برای تضعیف و سرنگونی دولت مصدق استفاده کردند و دولت ملی را ساقط کردند. امروز، مشابه آن زمان، نیز از ابزارهای جنگ نرم، تحریم، فشار رسانهای و محاصره دریایی بهره میگیرد تا به هدفش که سرنگونی جمهوری اسلامی است برسد که نرسیده است.
کودتای ۱۳۳۲ اقدام نظامی ـ اطلاعاتی فوری برای سرنگونی دولت منتخب بود که دارای پایگاه مردمی بود. اما خصوصیت آمریکا اکنون، ترکیبی از فشار اقتصادی، تحریمهای فلجکننده و تضعیف تدریجی دولت است و بر راهبرد «فشار حداکثری» تمرکز دارد. کودتای ۱۳۳۲ در شرایطی رخ داد که ایران دولت ملی و مردمی داشت و دولت صنعت نفت را ملی کرده بود که خشم انگلیس را برانگیخته بود؛ به همین دلیل از محبوبیت برخوردار بود. کودتا برای بازپسگیری کنترل منابع نفتی ایران طراحی شد. اما امروز جمهوری اسلامی یک نظام تثبیتشده و با قدرت متمرکز است و تجربه مقابله با فشارهای خارجی و تحریم را دارد که آمریکا با آن مواجه است.
کودتای ۱۳۳۲ حاصل توافق و همکاری آمریکا و انگلیس بود. خصوصیت کنونی آمریکا، نقش انگلیس در براندازی جمهوری اسلامی کمرنگ و غیرمستقیم است و ایالات متحده برای براندازی بهتنهایی و با همکاری اسرائیل عمل میکند.
کودتای ۱۳۳۲ موفق شد، چون دولت ملی سرنگون شد، اما زخمش بر پیشانی ملت ماند. البته طرحهای براندازی پس از انقلاب ناکام مانده، اما روی میز است و کارشناسان بین کودتای ۲۸ مرداد و جنگ کنونی آمریکا علیه ایران، شباهت در هدف و انگیزه وجود دارد و آمریکا مدعی است که با دولتی روبهروست که با منافع غرب سازگار نیست. تفاوت در روش و شرایط با گذشته مشهود است. کودتای ۲۸ مرداد یک عملیات مستقیم، سریع و موفق برای سرنگونی یک دولت ملی بود، در حالی که سیاست امروزی آمریکا علیه ایران، فشار سیاسی، تحریم و محاصره دریایی در بلندمدت است که به هدف نرسیده است. این تفاوت را میتوان حاصل تغییر قواعد بینالمللی، استحکام نظام سیاسی ایران و تجربه تلخ تاریخی مداخلات مستقیم دانست.
دولت مصدق از پشتوانه مردمی برخوردار بود. البته ابوالقاسم کاشانی، روحانی بانفوذ آن زمان، به این دلیل که مصدق به اقشار مختلف، بهویژه حزب توده، آزادی داده و احتمال افتادن ایران به دست کمونیستها وجود داشت، با مصدق به مخالفت برخاست. با این وجود، اکثر مردم حامی مصدق بودند، اما نیروهای نظامی و انتظامی، هرچند با تفویض شاه زیر نظر مصدق بودند، اما دولت پزشکیان در داخل با مخالفان سرسخت روبهروست. علاوه بر آن، دولت زیر تیغ تحریم است، ولی نیروهای نظامی نسبت به زمان مصدق از انسجام و قدرت بیشتری در برابر آمریکا و انگلیس برخوردارند. ایران زمان موشک و پهپاد و... است؛ به همین دلیل کار براندازی را برای آمریکا سخت کرده است.
