اختلاف میان فعالان بازار سنتی و پلتفرمهای آنلاین در پنل حکمرانی طلای آنلاین در همایش «زرآتی» بالا گرفت و بار دیگر شکاف میان این بازیگران را بیش از پیش نشان داد؛ از اتهام قیمتسازی و نگرانی از آسیب به تولید تا تاکید پلتفرمها بر ضرورت تنظیمگری متناسب با ماهیت فینتک. مجموعه این اختلافها نشان میدهد با وجود تدوین مقررات جدید، شکاف میان دو طرف همچنان ادامه دارد و برای عبور از آن، احتمالا نیاز به شناخت دقیقتری از مدل فعالیت پلتفرمها باشد.
به گزارش پیوست، حجت شفائی، رئیس اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان طلا، در پنل حکمرانی طلای آنلاین با تأکید بر اینکه با اقتصاد دیجیتال مخالف نیست، گفت: ورود فناوری به صنعت طلا یک واقعیت است و نمیتوان با آن مقابله کرد؛ اما این اقتصاد دیجیتال باید در خدمت تولید باشد و نباید به ضد تولید تبدیل شود.
او با اشاره به سابقه چندصدساله صنعت طلا گفت: نمیتوان صنفی با چنین سابقهای را با پلتفرمهایی که تنها دو یا سه سال از فعالیتشان میگذرد، یکسان در نظر گرفت. به گفته شفائی، واحدهای صنفی طلا تحت نظارت اتحادیهها و دستگاههای مربوط قرار دارند و بنابراین نمیتوان ادعا کرد در پلتفرمهای آنلاین نیز همهچیز بدون تخلف و گل و بلبل است.
رئیس اتحادیه تولیدکنندگان طلا همچنین انتقاد اصلی خود را متوجه نحوه رقابت پلتفرمها کرد. او گفت: رقابت باید بر سر دستمزد و کارمزد باشد، نه قیمت خود طلا. به گفته شفائی، درست نیست پلتفرمها هنگام خریدوفروش قیمت را جابهجا کنند یا با استفاده از تتر و ابزارهای دیگر برای خودشان قیمت بسازند.
شفائی همچنین از تبلیغات برخی پلتفرمها با عناوینی مانند طلای بدون اجرت، بدون مالیات و تحویل درب منزل انتقاد کرد و با تمسخر این پلتفرمها گفت: مگر با نور خرج پلتفرمهای خود را در میآورید؟ او تأکید کرد: تولیدکننده برای نیروی انسانی، بیمه، زیرساخت و تولید هزینه میکند و مدل فروش آنلاین نباید این هزینهها و نقش تولیدکننده را نادیده بگیرد.
او در عین حال تصویب دستورالعمل فعالیت پلتفرمهای طلا را ضروری دانست و گفت: اگر این دستورالعمل بهدرستی اجرا شود، میتواند به نفع هر دو طرف باشد. به گفته شفائی، نگهداری شمش استاندارد در خزانههای مورد تأیید و تحویل طلای دارای کد شناسایی و تأییدیههای استاندارد به مشتری میتواند پلتفرمها را در کنار تولیدکنندگان قرار دهد، نه مقابل آنها.
در مقابل، محمدرضا حاجیجعفری، معاون مرکز ملی بهبود محیط کسبوکار، در واکنش به موضوع قیمتگذاری گفت: نباید از رقابت در پلتفرمها جلوگیری کرد. او گفت: بگذارید پلتفرمها هر قیمتی که میخواهند اعلام کنند تا ببینیم در نهایت قیمت چقدر واقعی میشود. به گفته او، وقتی امکان رقابت وجود داشته باشد، بازار مشخص میکند کدام قیمت واقعی و قابل پذیرش است.
حاجیجعفری همچنین با پیشنهاد محدودکردن ساعت خریدوفروش پلتفرمهای آنلاین مخالفت کرد و گفت: نباید ویژگی را که اساسا مزیت پلتفرمها نسبت به بازار سنتی است، با مقررات از بین برد. او تأکید کرد: اینکه دوباره برای پلتفرمها ساعت معامله تعیین شود یا فعالیت آنها با محدودیتهای مشابه بازار سنتی کنترل شود، با ماهیت اقتصاد دیجیتال سازگار نیست.
در ادامه، صالح اسکندرزاده، مدیر ارشد اجرایی ملیگلد، اختلاف اصلی پلتفرمها با حکمرانی را نه سختگیری یا آسانگیری، بلکه پیشبینیپذیر نبودن مقررات و نحوه اجرای آنها دانست.
او گفت: مساله این نیست که پلتفرمها نمیدانند چه کسی رگولاتور آنهاست یا قرار است چه اتفاقی بیفتد؛ بلکه مسئله این است که کیفیت و مسیر اجرای مقررات برای کسبوکاری که در این حوزه سرمایهگذاری کرده، قابل پیشبینی نیست. به گفته اسکندرزاده، وقتی یک شرکت برای فعالیت در بازار طلا سرمایهگذاری میکند، باید بتواند بازگشت سرمایه چندساله خود را بر اساس یک مسیر مشخص پیشبینی کند.
اسکندرزاده با اشاره به تدوین مقررات گفت: فرآیندهای تنظیمگری این حوزه همچنان در حال تغییر است و حتی سازوکارهای نظارتی که طی ماههای گذشته درباره آنها صحبت شده، هنوز در حال بازنویسی هستند. به گفته او، چنین شرایطی باعث میشود کسبوکارهایی که سرمایهگذاری جدی کردهاند، نسبت به انجام سرمایهگذاریهای بزرگتر مردد شوند.
اسکندرزاده تأکید کرد: این شرکت با سختگیریهای نظارتی مشکلی ندارد و حتی اگر کیفیت نظارت و الزامات آن بالا باشد، میتواند با آن کنار بیاید؛ مسئله اصلی، مشخصنبودن مسیر و تغییر مداوم قواعد است.
او همچنین گفت: پلتفرمهای طلا باید بهعنوان شرکتهای فینتکی دیده شوند، نه یک مغازه طلافروشی. به گفته اسکندرزاده، قواعدی که برای یک طلافروشی سنتی به دلیل محدودیتها و ویژگیهای آن کسبوکار تعیین شده، نمیتواند بدون تغییر و بهصورت یکبهیک برای یک کسبوکار دیجیتال اعمال شود و باید متناسب با مدل فعالیت پلتفرمها بازتعریف شود.
اسکندرزاده یکی دیگر از چالشهای جدی تنظیمگری را حضور کمرنگ پلتفرمها در فرایند تدوین مقررات دانست. او گفت: در بسیاری از جلساتی که برای تنظیم مقررات این صنعت برگزار میشود، پلتفرمها معمولاً آخرین ذینفعانی هستند که وارد بحث میشوند و در نهایت تنها بخشی از نظرات خود را مطرح میکنند؛ در حالی که پلتفرمها بهتر از هر گروه دیگری میدانند مدل کسبوکارشان چگونه است و توسعه آنها چگونه انجام میشود.
او تأکید کرد: تشخیص درست ذینفعان باید یکی از بخشهای اصلی تنظیمگری باشد و نمیتوان صرفاً بر اساس شناختی که از بازار سنتی وجود دارد، برای یک بازار دیجیتال قانون نوشت.
اسکندرزاده در عین حال گفت: پلتفرمهای بزرگتر دغدغه سلامت بازار را دارند و حتی تلاش کردهاند به بازیگران دیگر در حل مشکلاتشان کمک کنند؛ زیرا آسیب یک بازیگر کوچک میتواند در نهایت به کل بازار طلای آنلاین ضربه بزند و اعتماد کاربران به همه پلتفرمها را تحت تأثیر قرار دهد.
در بخش دیگری از پنل، دهقاننیا، مشاور معاون ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز، از زاویه دیگری به مسئله نگاه کرد و گفت: سکوهای آنلاین طلا در زمان آغاز فعالیت خود متولی مشخصی نداشتند، اما اکنون بر اساس مصوبه هیات وزیران و قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز، چارچوب نظارت بر آنها مشخص شده است.
او گفت: فعالیت این سکوها در ابتدا در شرایطی شکل گرفت که مشخص نبود چه نهادی باید پاسخگوی معاملات آنها باشد. در حالی که در بازار سنتی، واحد صنفی تحت نظارت اتحادیه، اتاق اصناف و دستگاههای مربوط قرار دارد، ورود تجارت طلا به فضای آنلاین این سؤال را ایجاد کرده بود که مسئولیت نظارت بر معاملهای که ممکن است در کمتر از ۶۰ ثانیه انجام شود، بر عهده چه نهادی است.
دهقاننیا تاکید کرد: ابتدا باید امکان فعالیت قانونی و ابزارهای لازم برای توسعه یک کسبوکار فراهم شود و بعد، اگر سکو از چارچوب تعیینشده تخلف کرد، امکان برخورد با آن وجود داشته باشد.
او با اشاره به ورود ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز به این حوزه گفت: این ستاد بر اساس مصوبه هیات وزیران و در چارچوب قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز، مسئولیت نظارت بر سکوهای خریدوفروش آنلاین طلا را دنبال میکند.
دهقاننیا همچنین از راهاندازی «سامانه ناظر» خبر داد و گفت: این سامانه برای نظارت سیستمی بر معاملات طلا و نقره ایجاد شده و تعدادی از سکوها نیز بهصورت پایلوت به آن متصل شدهاند. به گفته او، مهلت اتصال سکوها به این سامانه شهریورماه است.
او راهاندازی سامانه ناظر را اقدامی برای افزایش اعتماد کاربران دانست و گفت: در خرید سنتی، مشتری معمولاً طلا را همان لحظه دریافت میکند، اما در فضای آنلاین شرایط متفاوت است و به همین دلیل نظارت سیستمی و اطمینان از پشتوانه معاملات اهمیت بیشتری پیدا میکند.
دهقاننیا همچنین درباره خزانههای نگهداری طلای سکوها اعلام کرد: تعداد خزانههای مورد تأیید از یک خزانه به سه خزانه افزایش یافته است. به گفته او، خزانه بانک ملت و بانک سامان در کنار بانک کارگشایی قرار گرفتهاند و بانک صادرات نیز بهزودی به این مجموعه اضافه خواهد شد. بانک رفاه و یک بانک دیگر نیز در حال ورود به این فرایند هستند.
او تأکید کرد: اگر یک بانک یا شرکت زیرمجموعه آن وارد خریدوفروش آنلاین طلا شود، نمیتواند خزانه متعلق به خودش را برای نگهداری طلای معاملات خود معرفی کند و باید طلا را در خزانه دیگری نگهداری کند.پنلدر پنل حکمرانی طلای آنلاین نشان داد اختلاف میان بازار سنتی و پلتفرمها فقط بر سر اصل فعالیت آنلاین نیست؛ دو طرف بر سر قیمتگذاری، مدل نظارت، نحوه اجرای مقررات، ساعت فعالیت و حتی تعریف پلتفرم در زنجیره صنعت طلا اختلاف نظر دارند. از یک سو، فعالان سنتی خواهان آن هستند که توسعه پلتفرمها به تولید و ساختار رسمی بازار طلا آسیب نزند و از سوی دیگر، پلتفرمها میگویند نمیتوان قواعد بازار سنتی را بدون بازتعریف برای یک کسبوکار فینتکی اعمال کرد.
این پنل درنهایت بدون نتیجهگیری و با اختلاف عقیده حاضران در پنل به پایان رسید.
