اقتصاد معاصر-حجت بینآبادی، پژوهشگر وزه بودجه و مالی: تحولات ژئوپلیتیک چند سال اخیر، نظم اقتصادی پیشین را در هم ریخته و فرصتی بیسابقه برای بازتعریف نقش ایران در اقتصاد منطقه و جهان فراهم آورده است. جنگ اوکراین و تحریمهای همهجانبه غرب علیه روسیه، این کشور را با چالش جدی در صادرات انرژی، واردات کالاهای صنعتی و تسویه مبادلات بانکی مواجه کرده است. در همین حال، ایران نیز پس از خروج آمریکا از برجام، با محدودیتهای مشابهی دستوپنجه نرم میکند. این اشتراک تحریمی، به جای آنکه تهدیدی مضاعف شناخته شود، میتواند بستری برای شکلدهی به یک ابتکار اقتصادی راهبردی میان دو کشور در نظر گرفته شود. ابتکاری که نه فقط مبادلات تجاری را گسترش میدهد، بلکه معماری جدیدی از همکاری در حوزههای انرژی، ترانزیت، امنیت غذایی و توسعه صنعتی را ترسیم میکند.
آنچه در این میان حائز اهمیت است، نگاه فرابخشی و همبست به این همکاریهاست؛ رویکردی که در آن وزارتخانههای نفت، صمت، جهاد کشاورزی، راه و شهرسازی و بانک مرکزی در کنار نهادهای عمومی غیردولتی، یکپارچه و منسجم عمل کنند تا بتوان از این پنجره طلایی حداکثر بهرهبرداری را به عمل آورد. همافزایی در بازار انرژی؛ از مازاد گاز روسیه تا هاب انرژی ایران
روسیه با تولید بیش از ۵۰ میلیارد مترمکعب گاز مازاد سالانه، پس از از دست دادن بازار اروپا به شدت به دنبال مقاصد جدید است. ایران با موقعیت ممتاز ژئوپلیتیکی خود، میتواند این گاز را از طریق خطوط لوله موجود یا مسیرهای جدید (با اولویت دریای کاسپین یا ارمنستان) وارد کرده و با صدور مجدد آن به کشورهای همسایه نظیر عراق، ترکیه، پاکستان و عمان، به هاب انرژی منطقه تبدیل شود.
حجم مبادلات تجاری دو کشور در سال ۲۰۲۵ به حدود ۵.۸ میلیارد دلار رسیده که نسبت به سال پیشین ۲۱ درصد رشد داشته است. این ظرفیت با انعقاد قراردادهای بلندمدت و حجم بالا برای خرید گاز و اخذ تضامین کافی از سوی روسیه، میتواند تا مرز ۲۰ میلیارد مترمکعب در سال از طریق زیرساختهای موجود افزایش پیدا کند. در حوزه نفت نیز مدل سواپ نفت روسیه از شمال کشور و تحویل نفت ایران در منطقه مکران ضمن تامین اهداف مشترک، زمینه توسعه عملیات پالایشگاهی و پتروشیمی را فراهم میآورد.
بر اساس گزارشها، بیش از نیمی از مبادلات تجاری …