بر اساس اعلام مدیر حوزه طرحهای شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حملونقل در گیلان، محمد پردلنژاد، مسیر این راهآهن حدود ۱۶۳ کیلومتر طول دارد که نزدیک به ۴۰ کیلومتر آن برای احداث پل طراحی شده است؛ یعنی حدود یکچهارم مسیر باید بهصورت پل اجرا شود.
محمد پردلنژاد با اشاره به شرایط جغرافیایی منطقه اعلام کرده که این پلها در ارتفاع حداقل پنج متری از سطح زمین و بر فراز شالیزارها، باغها و رودخانهها احداث خواهند شد. طولانیترین پل پیشبینیشده نیز حدود ۲.۵ کیلومتر است که در محدوده روستاهای کسار، بیجارکنار، ماشاتوت و پسیخان قرار دارد.
این حجم بالای پلسازی، نشاندهنده شرایط خاص زمین در مسیر رشت–آستارا و ضرورت عبور خط آهن از مناطق کشاورزی و رودخانهای گیلان است؛ موضوعی که میتواند بر زمان، هزینه و پیچیدگی اجرای پروژه اثرگذار باشد.
در کنار عملیات مربوط به پلها، اقدامات مربوط به آمادهسازی بستر نیز در حال انجام است. تاکنون حدود ۵۰ کیلومتر از بستر راهآهن رشت–آستارا با استفاده از ماسه بادی تثبیت شده است.
بخشی از این مصالح از انزلی، بخشی از بندر کاسپین و حاشیه دریا و بخش قابل توجهی نیز از محدوده پیرامونی نیروگاه سیکل ترکیبی پرهسر تأمین شده است.
یکی از پلهای خاص پروژه نیز تاکنون حدود ۵ درصد پیشرفت فیزیکی داشته است. همچنین برای ارزیابی و آزادسازی مسیر حدود ۲.۵ همت هزینه شده و نزدیک به ۶ همت دیگر برای پرداخت مطالبات مربوط به تملک اراضی مورد نیاز است؛ منابعی که قرار است پرداخت آن تا پایان سال پیگیری شود.
با وجود پیشرفت اقدامات مقدماتی، پروژه همچنان در انتظار عبور کامل از مرحله آمادهسازی و ورود به عملیات اجرایی گسترده است. کاظم جلالی، سفیر ایران در روسیه، اعلام کرده که تمام اراضی مورد نیاز برای احداث خط در اختیار طرف روس قرار گرفته و اکنون امضای قرارداد اجرایی میان ایران و روسیه باید در کوتاهترین زمان انجام شود.
برآورد طرف روس این است که از زمان تحویل زمین تا تکمیل راهآهن حداقل سه سال زمان نیاز خواهد بود.
اهمیت رشت–آستارا فراتر از یک پروژه عمرانی است. تکمیل این خط میتواند اتصال ریلی ایران به جمهوری آذربایجان، روسیه و شبکه حملونقل شمال اروپا را تقویت کرده و حلقه ریلی کریدور شمال–جنوب را کامل کند.
بر اساس برآوردهای مطرحشده، این مسیر در فاز نخست ظرفیت جابهجایی ۵ میلیون تن بار در سال را خواهد داشت و در ادامه امکان افزایش آن تا ۱۵ میلیون تن وجود دارد.
همچنین پیشبینی شده زمان حمل کالا از سنپترزبورگ روسیه به بمبئی هند، با تکمیل این مسیر و بهرهبرداری مؤثر از کریدور، از حدود ۴۵ روز به نزدیک ۱۰ روز کاهش یابد.
برآورد اولیه هزینه اجرای پروژه نیز حدود ۱.۶ میلیارد یورو بوده که بر اساس توافق ایران و روسیه در سال ۱۴۰۲، تأمین مالی آن بر عهده طرف روس قرار گرفته است.
با این حال، ساخت خط آهن بهتنهایی برای تحقق این هدف کافی نیست. افزایش ظرفیت شبکه ریلی، تأمین واگن و لوکوموتیو، توسعه پایانههای باری و هماهنگی عملیاتی میان کشورهای مسیر نیز باید همزمان دنبال شود./فارس
