چرا دانشگاههای ایران از رقبای منطقهای جا ماندند؟
گروه اجتماعی: انتشار همزمان نتایج رتبهبندیهای معتبر بینالمللی ازجمله «شانگهای ۲۰۲۶» و «کیو اس(QS) ۲۰۲۷» زنگ خطری بیسابقهتر از گذشته را برای ساختار آموزشعالی و مدیریت کلان علمی در ایران به صدا درآورده است. دادههای آماری این دو گزارش نشان میدهند که دانشگاههای ایران با یک افت دستهجمعی، ریزش سنگین جایگاه و عقبگرد ساختاری مواجه شدهاند؛ رویدادی که در تلاقی با جهش خیرهکننده رقبای منطقهای همچون عربستان سعودی، امارات متحده عربی و ترکیه از فروپاشی تدریجی دیپلماسی علمی کشور پرده برمیدارد. براساس گزارش نظام رتبهبندی شانگهای ۲۰۲۶ اگرچه تعداد دانشگاههای ایرانی حاضر در جمع هزار دانشگاه برتر جهان روی عدد ۶ ثابت مانده اما جایگاه ۵ دانشگاه از این ۶ مرکز (شامل علوم پزشکی تهران، تهران، علوم پزشکی شهید بهشتی، صنعتی شریف و تربیت مدرس) دچار سقوط ۱۰۰ تا ۲۰۰ پلهای شده است. این افت کیفی درحالی رخ میدهد که نگاهی به روند بلندمدت نشان میدهد، تعداد دانشگاههای ایران در شانگهای از ۱۳ دانشگاه در سال ۲۰۱۹ به نیمی از این تعداد کاهش یافته است. در رتبهبندی کیو اس ۲۰۲۷ نیز شرایط به مراتب نگرانکنندهتر است؛ تمامی ۱۱ دانشگاه ایرانی حاضر در این فهرست با ریزش رتبه مواجه شدهاند. دانشگاه تهران با ۴۵ پله افت به رتبه ۳۶۷ تنزل یافته، صنعتی شریف ۱۵ رتبه و صنعتی امیرکبیر ۲۷ رتبه سقوط کردهاند. دانشگاههای جامع و استانی وضعیت بحرانیتری را تجربه میکنند؛ بهطوری که دانشگاه تبریز ۱۰۸ پله و دانشگاههای شیراز، فردوسی مشهد، اصفهان و آزاد اسلامی افتهای ۹۰ تا ۲۰۰ پلهای را ثبت کردهاند که نتیجه آن خروج دانشگاه آزاد از جمع ۱۴۰۰ دانشگاه برتر جهان بوده است.
پیشتازی همسایگان و جا ماندن تهران
در شرایطی که آموزشعالی ایران به چند مرکز محدود وابسته شده، کشورهای منطقه سناریوی متفاوتی را رقم زدهاند. عربستان سعودی با ۲۲ دانشگاه در رتبهبندی کیو اس و جهش ۶۷ درصدی در …
