روایت اکبر ثوبت از نگاه سعدی به سیاست و حکومت
چهارمین نشست از سلسلهنشستهای متنخوانی «مروری بر متون برگزیده ادب فارسی» با حضور اکبر ثبوت، پژوهشگر تاریخ و فلسفه اسلامی، در اندیشگاه فرهنگی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران برگزار شد.
به گزارش روابطعمومی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، اکبر ثبوت در این نشست با ادامه خوانش و شرح ابیاتی از باب نخست «بوستان سعدی» با عنوان «در عدل و تدبیر و رأی»، دیدگاههای سعدی درباره ناپایداری قدرت، ماندگاری نام نیک، ارزش احسان و نیکوکاری، مسئولیت صاحبان قدرت در برابر مردم و پرهیز از زورگویی به ناتوانان را بررسی کرد.
ثبوت در آغاز سخنان خود، با خواندن ابیات «شنیدم که بگریست سلطان روم…» و حکایت گفتوگوی پادشاه روم با دانشمندی فرزانه، گفت: «سعدی به فرمانروایان یادآوری میکند که جهان و حکومت ماندگار نیست و اندوه حفظ قدرت، سرانجامی جز فرسودگی ندارد». او با اشاره به ابیات «مشقت نیرزد جهان داشتن / گرفتن به شمشیر و بگذاشتن» افزود: «از نگاه سعدی، به دست آوردن جهان با شمشیر و رها کردن آن در پایان زندگی، ارزش آنهمه رنج و خونریزی را ندارد و هیچ سلطنتی جز فرمانروایی خداوند پایدار نیست».
این پژوهشگر تاریخ و فلسفه اسلامی در ادامه، با خواندن ابیات «وز آن کس که خیری بماند روان / دمادم رسد رحمتش بر روان» گفت: «آنچه انسان را جاودانه میکند، قدرت و ثروت نیست، بلکه خیری است که از او برای مردم باقی میماند. سعدی انسان را به برجای گذاشتن اثری ماندگار و سودمند برای جامعه دعوت میکند».
ثبوت با اشاره به ابیات «الا تا درخت کرم پروری / گر امیدواری کز او بر خوری» و «کرم کن که فردا که دیوان نهند / منازل به مقدار احسان دهند» اظهار کرد: «سعدی کرم و بخشندگی را سرمایه حقیقی انسان میداند و معتقد است منزلت آدمی به اندازه احسان و نیکوکاری اوست، نه به اندازه مال و مکنتش».
او سپس با شرح حکایت «مرزبان ستمکار و زاهد» افزود: «سعدی از زبان زاهد به حاکم ستمگر میگوید کسی که مایه پریشانی مردم است، نمیتواند انتظار دوستی و احترام داشته باشد؛ زیرا دوستی با مردم و عدالت، ملاک ارزش حکومت است».
ثبوت در ادامه، با خواندن ابیات «مها زورمندی مکن با کهان / که بر یک نمط مینماند جهان» و «سر پنجه ناتوان بر مپیچ / که گر دست یابد برآیی به هیچ» گفت: «سعدی صاحبان قدرت را از زورگویی به ناتوانان برحذر میدارد و یادآور میشود که روزگار بر یک قرار نمیماند و قدرت همیشگی نیست». او با اشاره به بیت «دل دوستان جمع بهتر که گنج / خزینه تهی به که مردم به رنج» افزود: «از نگاه سعدی، گرد آوردن دل مردم از انباشتن خزانه حکومت ارزشمندتر است و اگر پر شدن خزانه با رنج مردم همراه باشد، چنین گنجی هیچ ارزشی ندارد».
این پژوهشگر تاریخ و فلسفه اسلامی در ادامه، با خواندن ابیات «به همت برآر از ستیهنده شور / که بازوی همت به از دست زور» و «لب خشک مظلوم را گو بخند / که دندان ظالم بخواهند کند» بر برتری همت، پایداری و عدالت بر زور و ستم تأکید کرد و گفت: «سعدی امید را از مظلومان نمیگیرد و باور دارد که ستم پایدار نیست و سرانجام ظالم به سزای کردار خود خواهد رسید».
ثبوت در بخش پایانی سخنان خود، با اشاره به ابیات «گرفتم کز افتادگان نیستی / چو افتاده بینی چرا نیستی؟» گفت: «بیاعتنایی به رنج افتادگان، با انسانیت سازگار نیست و سعدی مخاطب خود را به یاری ناتوانان و مسئولیتپذیری در برابر آنان فرا میخواند».
چهارمین نشست «مروری بر متون برگزیده ادب فارسی» با پرسش و پاسخ حاضران پایان یافت. این سلسلهنشستها با هدف خوانش و بررسی آثار برجسته ادب کلاسیک فارسی، دوشنبهها از ساعت ۱۰ و ۳۰ دقیقه تا ۱۲ و ۳۰ دقیقه در اندیشگاه فرهنگی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران برگزار میشود.
