عطریانفر: دیپلماسی بهموقع تهدیدها را به فرصت تبدیل میکند
گروه سیاسی: محمد عطریانفر، عضو شورای مرکزی و معاون سیاسی دبیرکل حزب کارگزاران سازندگی ایران در گفتوگو با ایرنا، در حالی بر ضرورت حفظ قدرت بازدارندگی تأکید کرد که راه برونرفت از بحرانهای امنیتی و اقتصادی را نه در انتخاب میان «مقاومت» و «مذاکره» بلکه در تلفیق اقتدار و دیپلماسی میداند. به باور او، قدرت دفاعی بدون دیپلماسی میتواند، هزینههای منازعه را افزایش دهد و دیپلماسی بدون پشتوانه قدرت نیز از کارآمدی لازم برخوردار نیست. عطریانفر همچنین نسبت به پیامدهای تخریب سیاسی، ارسال پیامهای متناقض و تضعیف اجماع داخلی هشدار داد و تأکید کرد که پیروزی راهبردی، پیش از هر چیز، جلوگیری از جنگ، حفظ امنیت و فراهم کردن امکان توسعه و رفاه مردم است.
محمد عطریانفر معتقد است، اختلافنظر درباره مذاکره و ادامه تقابل بیش از آنکه ناشی از تفاوت در هدف باشد به تفاوت در ارزیابی از رفتار طرف مقابل و میزان اعتماد به آن بازمیگردد. او در تشریح دو رویکرد موجود در فضای سیاسی کشور گفت، مخالفان مذاکره بدون تضمین معتبر هرگونه انعطاف را موجب افزایش فشار طرف مقابل میدانند و بر تقویت توان دفاعی و «مقاومت فعال» تأکید دارند. در مقابل، حامیان مذاکره معتقدند، گفتوگو از موضع قدرت و با حفظ خطوط قرمز میتواند از تشدید بحران جلوگیری کند و هزینههای اقتصادی و امنیتی کشور را کاهش دهد.
به گفته عطریانفر، نمیتوان هر مخالف مذاکره را لزوماً طرفدار تداوم جنگ و هر حامی مذاکره را خواهان مصالحه یکجانبه دانست. مسئله اصلی، انتخاب ابزاری است که در مقطع مشخص بیشترین تأمین منافع ملی و کمترین هزینه را بهدنبال داشته باشد. او تأکید میکند: «جنگ و مذاکره هر دو ابزارهایی برای تحقق اهداف و منافع ملی هستند».
این عضو شورای مرکزی حزب کارگزاران سازندگی ایران، سیاست خارجی موفق را حاصل ترکیب «قدرت سخت و قدرت نرم» میداند. از نگاه او، تقویت بازدارندگی احتمال وقوع جنگ را کاهش میدهد اما در سوی دیگر «بهکارگیری بهموقع دیپلماسی، تهدیدها را به فرصت تبدیل میکند». بنابراین قدرت دفاعی و دیپلماسی نه دو مسیر رقیب بلکه دو ظرفیت مکمل برای تأمین امنیت و منافع کشور هستند.
عطریانفر در همین چارچوب، راهکار جریان مخالف مذاکره را نیز «مقاومت فعال» توصیف میکند؛ راهبردی که بر تقویت اقتصاد داخلی، کاهش وابستگی خارجی، اصلاحات ساختاری و بیاثر کردن تحریمها استوار است. با این حال او معتقد است حتی تحقق این اهداف نیز بدون کاهش تنشهای بینالمللی و استفاده از ظرفیت دیپلماسی دشوار خواهد بود. توسعه اقتصادی، جذب سرمایه و گسترش تجارت، به گفته او، در شرایط اقتصاد جهانی نیازمند مدیریت مناسبات خارجی است.
بخش دیگری از سخنان عطریانفر به فضای سیاسی داخلی اختصاص دارد. او میان «نقد مسئولانه» و «تخریب» مرز روشنی قائل میشود و هشدار میدهد که فحاشی، اتهامزنی و دوقطبیسازی، بهجای اصلاح امور، امکان شکلگیری اجماع ملی را کاهش میدهد. به اعتقاد او حفظ امنیت ملی، تمامیت ارضی، منافع ملی و عزت کشور باید به اصول مشترک جریانهای سیاسی تبدیل شود.
او همچنین درباره ارسال پیامهای متناقض در شرایط تقابل خارجی هشدار داد و گفت، بازیگران بینالمللی علاوه بر توان نظامی و اقتصادی، میزان همگرایی سیاسی و ثبات داخلی کشور را نیز رصد میکنند. به باور عطریانفر، رقابت سیاسی نباید تصویری از ناتوانی در تصمیمگیری ایجاد کند؛ چراکه هر نشانهای از شکاف داخلی میتواند، طرف مقابل را به اتخاذ سیاستهای سختگیرانهتر ترغیب کند.
در نهایت، عطریانفر تعریف متفاوتی از «پیروزی» ارائه میدهد؛ پیروزی الزاماً فتح نظامی یا ورود به جنگ نیست بلکه زمانی محقق میشود که کشور بتواند از جنگ جلوگیری کند، امنیت و استقلال خود را حفظ کند، هزینههای ملی را کاهش دهد و مسیر توسعه و رفاه مردم را باز نگه دارد. او میگوید، بازدارندگی نیز تنها به قدرت نظامی محدود نیست و «اقتصاد توانمند، ثبات سیاسی، فناوری پیشرفته و دیپلماسی فعال» همگی اجزای قدرت ملیاند. بر این اساس از نگاه عطریانفر، ترکیب اقتدار، عقلانیت و دیپلماسی بهموقع میتواند، مهمترین ابزار کشور برای عبور کمهزینهتر از بحرانهای پیشرو باشد.
