احکام “رهبر انقلاب” برای ۶ چهره نظامی-امنیتی
گروه سیاسی: با صدور احکام جدید فرماندهی کل قوا، زنجیره فرماندهی نیروهای مسلح دستخوش تغییر شد؛ سرلشکر علی عبداللهی رئیس ستاد کل نیروهای مسلح شد، سرتیپ کیومرث حیدری به جانشینی رئیس ستاد کل رسید، سرلشکر احمد وحیدی فرمانده کل سپاه شد، سرلشکر مصطفی ایزدی در جایگاه جانشین فرمانده کل سپاه قرار گرفت، دریادار علی عظمایی فرمانده نیروی دریایی سپاه شد و حجتالاسلام حسین طائب نیز ریاست سازمان بسیج مستضعفین را برعهده گرفت. این انتصابها در شرایطی انجام شد که ساختار نظامی ایران پس از جنگ و از دست دادن شماری از فرماندهان ارشد، در حال بازآرایی است.
عبداللهی؛ از سپاه و ناجا تا رأس ستاد کل
سرلشکر علی عبداللهی یکی از چهرههایی است که مسیر حرفهایاش میان سپاه، نیروی انتظامی و مدیریت اجرایی کشور در رفتوآمد بوده است. او متولد ۱۳۳۸ در رودبار است و از سال ۱۳۵۸ به سپاه پیوست. حضور در مناطق عملیاتی دفاع مقدس و فرماندهی لشکر ۱۶ قدس گیلان، ریاست اداره بازرسی سپاه، ریاست ستاد نیروی زمینی و جانشینی فرمانده نیروی هوایی سپاه، بخش نخست کارنامه او را شکل میدهد.
عبداللهی در دهه ۸۰ از سپاه به نیروی انتظامی رفت و معاون هماهنگکننده سپس جانشین فرمانده ناجا شد و مدتی نیز سرپرستی فرماندهی این نیرو را برعهده داشت. بعد از آن دو دوره استانداری گیلان و سمنان سپس معاونت امنیتی و انتظامی وزارت کشور را تجربه کرد. بازگشت به ساختار نظامی با حضور در ستاد کل نیروهای مسلح ادامه پیدا کرد؛ جایی که معاونت آماد، پشتیبانی و تحقیقات صنعتی و بعد معاونت هماهنگکننده را برعهده گرفت. او از سال ۱۴۰۴ فرمانده قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا و جانشین رئیس ستاد کل بود و حالا به ریاست ستاد کل رسیده است.
حیدری؛ فرماندهی با مسیری متفاوت
سرتیپ کیومرث حیدری، متولد ۱۳۴۳ در صحنه کرمانشاه، مسیر متفاوتی از عبداللهی دارد؛ مسیر او تقریباً تماماً نظامی و در ارتش طی شده است. حیدری ابتدا در سال ۱۳۶۱ بهعنوان بسیجی داوطلب راهی جبهه شد و دو سال بعد به شکل رسمی وارد ارتش شد. فعالیتش را در رسته پیاده لشکر ۸۱ زرهی کرمانشاه آغاز کرد و طی سالهای بعد از فرماندهی دسته و گروهان تا گردان پیش رفت. فرماندهی قرارگاه جنوبغرب نزاجا، معاونت عملیات، معاونت هماهنگکننده و جانشینی فرمانده نیروی زمینی ارتش، پلههای بعدی این مسیر بود. او در سال ۱۳۹۵ فرمانده نیروی زمینی ارتش شد و نزدیک به ۹ سال در این سمت ماند. پس از پایان فرماندهی نزاجا به جانشینی فرمانده قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا رفت و اکنون با حکم جدید، جانشین رئیس ستاد کل نیروهای مسلح شده است.
وحیدی؛ کارنامهای فراتر از سپاه
سرلشکر احمد وحیدی شاید چندوجهیترین کارنامه را در میان این ۶ نفر داشته باشد. او یکی از معدود فرماندهانی است که در حوزههای اطلاعاتی، فرماندهی نیروی ویژه، وزارت دفاع و وزارت کشور مسئولیت داشته است. متولد ۱۳۳۷ در شیراز است و از سال ۱۳۵۹ وارد سپاه شد. در دهه ۶۰ در حوزه اطلاعات سپاه فعالیت کرد و در سالهای بعد در شکلگیری نیروی قدس نقش داشت. تجربه اطلاعاتی و عملیاتی او بعدتر به حوزه مدیریت دفاعی منتقل شد؛ معاونت طرح و برنامه وزارت دفاع، قائممقامی وزیر دفاع و سرانجام وزارت دفاع در دولت دهم. وحیدی تنها یک فرمانده نظامی باقی نماند. ریاست مرکز تحقیقات راهبردی دفاعی، ریاست دانشگاه عالی دفاع ملی و حضور در ساختارهای سیاستگذاری دفاعی بخش دیگری از کارنامه اوست. او در دولت سیزدهم وزیر کشور شد؛ مسئولیتی که تجربه او را از حوزه نظامی به مدیریت امنیت داخلی و اجرایی کشور کشاند. پس از تحولات نظامی اخیر مدتی جانشین رئیس ستاد کل و سپس جانشین فرمانده کل سپاه شد. اکنون او فرمانده کل سپاه است؛ سمتی که پس از شهادت محمد پاکپور به او واگذار شده است.
ایزدی؛ چهرهای با سابقه در عملیات و ستاد
سرلشکر مصطفی ایزدی از نسل نخست فرماندهان سپاه است؛ متولد ۱۳۳۵ در نجفآباد اصفهان که از سالهای نخست تشکیل سپاه وارد این نهاد شد. جنگ و بحرانهای امنیتی غرب کشور، نقطه آغاز مسیر او بود. فرماندهی سپاه کردستان سپس قرارگاههای حمزه سیدالشهدا و نجف اشرف، او را از یک فرمانده منطقهای به یکی از چهرههای مهم عملیاتی سپاه تبدیل کرد. بعد از جنگ، ایزدی فرمانده نیروی زمینی سپاه شد سپس بیش از یک دهه در ستاد کل نیروهای مسلح مسئولیت داشت. معاونت طرح، برنامه و بودجه و بعد معاونت امور راهبردی و اشراف فرماندهی کل قوا ازجمله سمتهای او بود. فرماندهی قرارگاه سایبری و تهدیدات نوین نیز بخش متأخر کارنامه او را شکل داد. مواضع او نیز عمدتاً حول مفهوم بازدارندگی و تهدیدهای امنیتی شکل گرفته است. ایزدی در سال ۱۳۹۱ درباره فشار برای محدود کردن صادرات نفت ایران هشدار داده بود: «اگر دشمن برای نفت ما محدودیت ایجاد کند این تهدیدات نفتی را با قابلیتهای خاصی پاسخ خواهیم داد». او بعدها درباره جنگ نرم و انتقال جنگهای نیابتی به داخل ایران هشدار داد و گفته بود: «ازجمله اهداف امروز دشمنان، ایجاد جنگهای نیابتی در داخل کشور است». چنین مواضعی نشان میدهد که نگاه امنیتی او تنها به میدان نظامی محدود نبوده و تهدید را در حوزههای سیاسی، اجتماعی و اطلاعاتی نیز دنبال میکرد.
عظمایی؛ فرماندهای در تنگاتنگ هرمز
دریادار علی عظمایی، چهرهای است که نامش بیش از هر چیز با جغرافیای خلیج فارس و نیروی دریایی سپاه پیوند خورده است. او فعالیت نظامی خود را در دوران جنگ در سپاه هرمزگان آغاز کرد و بعد از جنگ نیز در ساختار نیروی دریایی سپاه باقی ماند. معاونت هماهنگکننده و ریاست ستاد منطقه یکم دریایی صاحبالزمان سپس جانشینی فرمانده این منطقه، بخشی از مسیر او بود. نقطه مهمتر کارنامه عظمایی، فرماندهی منطقه پنجم دریایی امام محمدباقر است؛ مسئولیتی که از سال ۱۳۹۱ تا ۱۴۰۴ ادامه داشت و محدودهای از خلیج فارس و جزایر سهگانه را دربر میگرفت. او در سال ۱۴۰۴ جانشین فرمانده نیروی دریایی سپاه شد و پس از شهادت علیرضا تنگسیری حالا فرمانده این نیرو است.
طائب؛ بازگشت مرد اطلاعات به بسیج
اما ششمین چهره با پنج نفر دیگر تفاوت دارد. حجتالاسلام حسین طائب، متولد ۱۳۴۲ در تهران، بیشتر با نهادهای اطلاعاتی و امنیت داخلی شناخته میشود. او پس از تحصیل در حوزه علمیه وارد ساختار امنیتی کشور شد و سابقه فعالیت در وزارت اطلاعات و سپاه را در کارنامه خود دارد. طائب در سالهای ۱۳۸۶ تا ۱۳۸۸ در بسیج مسئولیت داشت و در سال ۱۳۸۸ همزمان با ارتقای ساختار اطلاعات سپاه از معاونت به سازمان بهعنوان نخستین رئیس سازمان اطلاعات سپاه منصوب شد. ۱۳ سال ریاست او بر این سازمان، مهمترین فصل کارنامهاش بود؛ دورهای که اطلاعات سپاه در پروندههای سیاسی و امنیتی داخل کشور، حضور پررنگتری پیدا کرد. پروندههای مرتبط با آنچه «نفوذ» خوانده میشد و برخورد با شماری از فعالان سیاسی و اجتماعی در همین دوره در مرکز توجه قرار گرفت. طائب در آن سالها، نگاه امنیتی پررنگی به تحولات سیاسی داشت. او پیش از انتخابات ۱۳۸۸ از احتمال «انقلاب مخملی» سخن گفته و دشمنان را متهم کرده بود که به دنبال «نفوذ در حاکمیت» و ایجاد «حاکمیت دوگانه» هستند. او در تیر ۱۴۰۱ از ریاست اطلاعات سپاه کنار رفت و به عنوان مشاور فرمانده کل سپاه به فعالیت ادامه داد. حالا چهار سال بعد، با بازگشت به بسیج، تجربهای ۱۳ ساله از مدیریت یکی از مهمترین نهادهای اطلاعاتی کشور را با خود به این سازمان میبرد.
