علیرضا اکبری ماسوله، عضو پیشین هیئت مدیره بانک سرمایه
در شرایطی که پس از جنگ، موضوع افزایش تسهیلاتدهی شبکه بانکی و هدایت منابع به چرخه اقتصادی کشور مورد توجه قرار گرفته است، هر نوع تسهیلاتی که از سوی شبکه بانکی پرداخت میشود، به نوعی با خلق پول همراه است و این موضوع اساسا جزو ماهیت و وظایف نظام بانکی محسوب میشود.
بانکها به محض اینکه اعتبار ایجاد و تسهیلات پرداخت میکنند، در واقع به افزایش گردش پول در اقتصاد کمک میکنند؛ بنابراین مسئله اصلی، صرفا خلق پول نیست، بلکه نحوه استفاده از منابع خلقشده و مسیری است که این منابع در اقتصاد طی میکنند.
سیاستگذار باید در شرایط تورمی بر نحوه گردش نقدینگی نظارت داشته باشد، چراکه اگر اعتبار ایجادشده وارد بخشهای مولد اقتصاد شود، میتواند به افزایش تولید و ایجاد ارزش افزوده منجر شود، اما اگر همین منابع به سمت فعالیتهای غیرمولد مانند خرید و فروش طلا، ارز، سکه و مسکن حرکت کند، نتیجه متفاوت خواهد بود.
به طور مثال کالری ذاتا خوب یا بد نیست؛ اگر کالری را به فردی بدهید که هیچ فعالیتی ندارد، نتیجه آن میتواند افزایش وزن، فشار خون و چربی خون باشد، اما اگر همین کالری در اختیار فردی قرار گیرد که فعالیت و تحرک دارد، به سلامتی تبدیل میشود.
پول نیز در اقتصاد همین ماهیت را دارد. اگر در یک اقتصاد فعال و مولد، منابع پولی تزریق شود، میتواند موجب بزرگتر شدن اقتصاد و تقویت فعالیتهای اقتصادی شود، اما اگر همین پول وارد یک اقتصاد خوابیده و متوقف شود، به جای ایجاد ارزش افزوده، آثار نامطلوبی ایجاد خواهد کرد؛ بنابراین راهکار مهار تورم، جلوگیری کامل از اعتباردهی بانکها نیست. اگر قرار باشد بانکها تسهیلات پرداخت کنند، باید نظارت شود که این منابع حتما وارد فرآیند تولید شوند. تولیدکنندهای که برای توسعه فعالیت خود نیازمند نقدینگی است، در صورت دریافت تسهیلات میتواند این منابع را به افزایش تولید و ایجاد ارزش افزوده تبدیل کند.
دستگاه ناظر و سیاستگذار باید پیش از پرداخت تسهیلات، وضعیت و نوع فعالیت متقاضیان را مورد توجه قرار دهد، اگر فردی برای توسعه یک کارخانه تولیدی درخواست تسهیلات کند، این منابع میتواند در مسیر تولید قرار گیرد؛ اما اگر فردی تسهیلات دریافت کند تا با آن وارد خرید و فروش ملک شود، در شرایط فعلی اقتصاد، …
