کد خبر: 787360 | ۱۴۰۵/۰۵/۲۹ ۲۳:۵۷:۱۸ اعتمادآنلاین |
در واکنش به اظهارات دونالد ترامپ، درباره ادعای مالکیت آمریکا بر تنگه هرمز، کنسولگری جمهوری اسلامی ایران در حیدرآباد هند نقشهای از ایالات متحده منتشر کردند که در آن ایالت کالیفرنیا با عبارت “قلمرو جدید جمهوری اسلامی ایران” مشخص شده است.
اخبار مرتبط قطر: خواهان بازگشت وضعیت تنگه هرمز به زمان قبل از جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران هستیم توافق ایران و عمان میتواند به تنهایی منجر به بازگشایی تنگههرمز شود؟
پایگاه خبری تحلیلی انتخاب (Entekhab.ir) :
جنگ سوم و تجاوز نظامی اخیر آمریکا به ایران وارد روز چهلم شد. در حالی که از روز آتش بس نقض شده میان دو کشور ۱۳۵ روز میگذرد، مسعود پزشکیان، رئیس جمهور در خصوص مذاکرات پیشین گفت: هدف ما پایان جنگ، رفع محاصره، آزادسازی منابع بلوکه شده و سپس گفت وگوی هستهای بوده. همزمان، ترامپ رییس جمهور آمریکا درباره ازسرگیری مذاکرات با ایران مدعی شد: در حال حاضر وضعیت خیلی خوب است ولی شاید در مقطعی [این کار را انجام دهیم].
تحولات مربوط به جنگ، آتش بس و مذاکره در روز گذشته را از لینک زیر بخوانید:
در روز سی و نهم جنگ سوم چه گذشت؟ (۲۸ مرداد ۱۴۰۵)/ سیانان: احتمالا یکی از اهداف پشت پرده دعوت عراق از قالیباف این بوده که بغداد خود را بهعنوان یک میانجی بالقوه میان آمریکا و ایران مطرح کند/تماس تلفنی عراقچی با فرمانده ارتش پاکستان/پزشکیان: مذاکره به معنای تسلیم نیست/ادعای ترامپ: شاید در مقطعی مذاکرات با ایران را از سر بگیریم، اما در حال حاضر وضعیت خیلی خوب است، ولی شاید در مقطعی [این کار را انجام دهیم]
اخبار مربوط به روز چهلم جنگ سوم و روز صد و سی و چهارم آتش بس (۲۹ مرداد ۱۴۰۵) به شرح زیر است:
یمن: از عبور ۴۸ کشتی متعلق به عربستان در بابالمندب جلوگیری کردیم؛ ۸ نفتکش را هم هدف قرار دادیم ۱۴۰۵/۰۵/۲۹ - ۲۳:۲۵
سخنگوی دولت یمن همچنین اعلام کرد نیروهای مسلح این کشور با جلوگیری از عبور ۴۸ کشتی از دریای سرخ و دریای عرب و هدف قرار دادن هشت کشتی نفتی دیگر، موفق شدهاند محاصره دریایی کاملی علیه عربستان اعمال کنند. ادعای ونس: فشارهای اقتصادی بر ایران، محاسبات آنها را درباره نوع توافق با ما، تغییر میدهد/ اکنون وارد مرحله جدیدی شدهایم که در آن مؤثرترین ابزار ما، «فشار اقتصادی» است ۱۴۰۵/۰۵/۲۹ - ۲۲:۴۴ جی دی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا ادعا کرد: ما به لطف تلاشهای گسترده و طاقتفرسایی که ارتش ما و کارکنان بخش تجاری انجام دادهاند، توانستهایم مقادیر زیادی نفت و گاز را از طریق تنگه هرمز منتقل کنیم. آنچه محقق شده، با وجود اینکه نیاز داریم حجم بیشتری از انرژی از تنگه هرمز عبور کند، یک موفقیت بزرگ محسوب میشود.
وی گفت: تنگه هرمز اصلیترین اهرم فشاری است که ایران در اختیار دارد. ما به ادامه این رویکرد ادامه خواهیم داد، زیرا معتقدیم این بهترین راه برای دستیابی به هدف نهایی در نهایت است.
او مدعی شد: با وجود تیراندازیهای ایران به کشتیهای تجاری، توانستهایم خروج مقادیر زیادی نفت و گاز از طریق تنگه هرمز را تضمین کنیم. ما باید عبور مقادیر بیشتری از محمولههای انرژی از طریق تنگه هرمز را تضمین کنیم. اگر بتوانیم حجم کافی از نفت و گاز را از تنگه هرمز منتقل کنیم و همزمان ایرانیها را به دلیل هدف قرار دادن کشتیهای تجاری مجازات کنیم، این امر فشار اقتصادی قابلتوجهی بر آنها وارد خواهد کرد.
ونس ادعا کرد: فشارهای اقتصادی بر ایران، محاسبات آنها را درباره نوع توافق یا ترتیباتی که مایلاند با ما منعقد کنند، تغییر میدهد. فشارهای اقتصادی باعث خواهد شد ایران به این فکر کند که آیا میخواهد اقتصادش برای همیشه در وضعیت خفگی باقی بماند یا ترجیح میدهد روابط بهتری با غرب ایجاد کند.
معاون ترامپ مدعی شد: اگر ایران بر تیراندازی به کشتیها اصرار داشته باشد، ما تمام تلاش خود را برای جلوگیری از آن انجام خواهیم داد. ما تا حد زیادی موفق شدهایم عملیات تیراندازی ایران علیه کشتیهای تجاری در تنگه هرمز را متوقف کنیم. اکنون وارد مرحله جدیدی شدهایم که در آن، مؤثرترین ابزار ما فشار اقتصادی است که میتوانیم بر آنها اعمال کنیم.
ونس مدعی شد: اکنون در مرحله جدیدی قرار داریم و توانمندیهای نظامی متعارف ایران را از بین بردهایم و فشارهای عظیمی بر پایه صنعتی آنها که برای تولید تسلیحات مورد استفاده قرار میگیرد، وارد کردهایم. این مرحله به توازن دقیقی نیاز دارد؛ زیرا در حالی که ما بر آنها فشار اقتصادی وارد میکنیم، آنها نیز تلاش خواهند کرد فشار مشابهی بر ما وارد کنند. هفتههای گذشته ثابت کرد که ایرانیها فشار این اقدامات را بسیار بیشتر از آنچه ما احساس کردیم، متحمل شدهاند. ادعای وزیر خزانهداری آمریکا: اگر حداکثر فشار اقتصادی را علیه ایران اعمال کنیم، احتمالا شاهد ازسرگیری گسترده عملیات نظامی نخواهیم بود ۱۴۰۵/۰۵/۲۹ - ۲۲:۰۴ بسنت در این مصاحبه مدعی شد: «اگر ما حداکثر فشار اقتصادی را اعمال کنیم، احتمالا دیگر شاهد ازسرگیری گسترده عملیات نظامی نخواهیم بود.»
بسنت همچنین مدعی شد که به همراه متحدان خود تحریمهای بیشتری علیه ایران اعمال خواهد کرد. وزیر خارجه عمان: عبور ایمن از تنگه هرمز به امنیت و شکوفایی کل منطقه مرتبط است ۱۴۰۵/۰۵/۲۹ - ۲۱:۴۷ عمان و ژاپن بر ضرورت فوری بازگشایی تنگه هرمز تأکید کردند.
وزیران خارجه عمان و ژاپن بر ضرورت تشدید تلاشهای بینالمللی برای تضمین آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز مطابق با قوانین بینالمللی تأکید کردند.
بدر بن حمد البوسعیدی، وزیر خارجه عمان، در مسقط با موتگی توشیمیتسو، وزیر خارجه ژاپن، دیدار کرد.
وزیر خارجه عمان تأکید کرد که عبور ایمن از تنگه هرمز از امنیت و شکوفایی کل منطقه جداییناپذیر است.
بر اساس بیانیهای که پس از این دیدار منتشر شد، وزیر خارجه ژاپن نیز از نقش عمان در حل بحران کشتیرانی در تنگه هرمز قدردانی کرد و وعده داد هماهنگی با مسقط را برای تضمین ناوبری آزاد و ایمن، هم در هرمز و هم در بابالمندب، افزایش دهد. ادعای وزیر خزانهداری آمریکا: انزوای اقتصادی ایران، بزرگترین انزوای اقتصادی در تاریخ خواهد بود/ زمان آن رسیده است که متحدان ما و سایر کشورهای جهان، از تعامل با تهران دست بکشند ۱۴۰۵/۰۵/۲۹ - ۱۹:۰۴ اسکات بنست، وزیر خزانهداری آمریکا مدعی شد، که انزوای اقتصادی ایران که از سوی آمریکا اعمال میشود، بزرگترین انزوای اقتصادی در تاریخ خواهد بود.
به گزارش انتخاب، وزیر خزانهداری آمریکا مدعی شد: انزوای اقتصادی ایران بزرگترین انزوای اقتصادی در تاریخ خواهد بود. زمان آن رسیده است که متحدان آمریکا و سایر کشورهای جهان از تعامل با نظام ایران دست بکشند.
او ادعا کرد: ما کنترل تنگه هرمز را در اختیار داریم و حجم زیادی از نفت از این تنگه عبور میکند. ما شدیدترین تحریمها را علیه ایران اعمال خواهیم کرد. واکنش قالیباف به اقدام رئیس مجلس عراق در انتشار نقشه خلیج فارس با نام جعلی: در تاریخ خواهند نوشت ما دو ملتی بودیم که نپذیرفتیم پاورقی روایتهای دیگران شویم و سرنوشتمان را در پایتختهای دولتهای غربی ننوشتند ۱۴۰۵/۰۵/۲۹ - ۱۸:۵۲ قالیباف به اقدام رئیس مجلس عراق در انتشار نقشه خلیج فارس با نام جعلی واکنش نشان داد.
قالیباف، رئیس مجلس در جمع پرشور مردم کربلا در مراسم چهلمین روز تدفین رهبر شهید انقلاب در واکنش به اقدام رئیس مجلس عراق در انتشار نقشه خلیج فارس با نام جعلی گفت: اینجانب در این جلسه حاضر شدم تا سلام گرم رهبر معظم انقلاب حضرت آیت الله سید مجتبی حسینی خامنه ای و ملت ایران را به شما برسانم. ملت عراق در تشییع تاریخی رهبر شهید انقلاب اسلامی، حق برادری را به جا آورد و جهان را حیرت زده کرد، من اینجا هستم تا از ملت قهرمان عراق تشکر کنم.
او گفت: این تشییع تاریخی نشان داد که هر قدمی که دشمنان دو کشور برای دور کردن ما از همدیگر برداشتند ما دو قدم به هم نزدیک تر شده ایم.
وی افزود: عمق پیوند دو کشور ریشه در تاریخ، جغرافیا و اعتقاداتی به عظمت اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السلام دارد اما آنچه باعث شده است ، تهران و بغداد به هم نزدیکتر شوند، امتناع مشترک از این است که پایتختهای بیگانه سرنوشت مردمان ما را رقم بزنند.
قالیباف تأکید کرد: در تاریخ درباره ما خواهند نوشت که ما دو ملتی بودیم که نپذیرفتیم پاورقی روایتهای دیگران شویم و سرنوشتمان را در پایتختهای دولتهای غربی ننوشتند. واکنش رابرت مالی به تصمیم ترامپ علیه ایران: ممکن است تهران دست به واکنش تهاجمی بزند تا درد و هزینه این وضعیت را به دیگران نیز منتقل کند ۱۴۰۵/۰۵/۲۹ - ۱۸:۳۰ رابرت مالی رئیس تیم مذاکرهکننده آمریکا در دوره بایدن از تصمیم ترامپ در مورد افزایش فشارهای اقتصادی علیه ایران انتقاد کرد.
به گزارش انتخاب، مالی تأکید کرد: کمتر چیزی به اندازه این تصور وسوسهکننده یا فریبنده است که اگر فشار اقتصادی شکست خورد، فشار اقتصادیِ بیشتر موفق خواهد شد.
او گفت: ایران ممکن است تلاش کند صبر کند و این وضعیت را پشت سر بگذارد و امیدوار باشد که ترامپ بار دیگر موضعش را تغییر دهد و یک چرخش ناگهانی دیگر داشته باشد. یا ممکن است دست به واکنش تهاجمی بزند و تلاش کند درد و هزینه این وضعیت را به دیگران نیز منتقل کند. روس اتم: با وجود تحریمها و محدودیتهای در حال گسترش، به ساخت نیروگاههای هستهای در ایران ادامه میدهیم ۱۴۰۵/۰۵/۲۹ - ۱۸:۰۶
مدیرعامل شرکت روساتم تأکید کرد این شرکت روسی با وجود محدودیتها و تحریمهای در حال گسترش علیه آن، به ساخت نیروگاههای هستهای در ایران، مصر، مجارستان و هند ادامه میدهد. انصارالله یمن: طی دو حمله پهپادی، موقعیتهای حساس در فرودگاه ابها و تأسیسات آرامکو در عربستان را هدف قرار دادیم/ این حملات در پاسخ به نقض حریم هوایی یمن در استان صعده انجام شد ۱۴۰۵/۰۵/۲۹ - ۱۸:۰۱ انصارالله یمن اعلام کرد که در دو حمله پهپادی، اهدافی را در عربستان سعودی هدف قرار دادهاند؛ این حملات یک موقعیت حساس در فرودگاه ابها و یک تأسیسات آرامکو در ابها را هدف قرار داده است.
این گروه اعلام کرد که این حملات در پاسخ به نقض حریم هوایی یمن بر فراز استان صعده توسط یک پهپاد سعودی انجام شده است. گفتوگوی وزرای خارجه مصر و قطر/ عبدالرحمن آل ثانی: اگر اروپا به کاهش تنش در خاورمیانه توجهی نداشته باشد، پیامدهای آن دامن همه را میگیرد/ تلاشهای ما بر میانجیگری بین ایران و آمریکا متمرکز است/ با همتای مصری درباره راههای یافتن گزینههای جایگزین برای زنجیرههای تأمین گفتوگو کردیم ۱۴۰۵/۰۵/۲۹ - ۱۷:۱۴ مصر و قطر بر ضرورت آزادی کشتیرانی در تنگههای هرمز و بابالمندب تأکید کردند.
به گزارش انتخاب، بدر عبدالعاطی، وزیر خارجه مصر، در کنفرانس خبری مشترک با شیخ محمد بن عبدالرحمن آلثانی، نخستوزیر و وزیر خارجه قطر، در العلمین گفت: بر ضرورت پایبندی به قوانین بینالمللی در زمینه کشتیرانی دریایی تأکید میکنیم. هماهنگی روزانهای میان مصر و قطر برای ارتباط مستمر با هدف کاهش تنش و تقویت دیپلماسی در منطقه وجود دارد.
وی مدعی شد: حملات ایران به قطر و کشورهای خلیج فارس را بهصراحت محکوم کرده و میکنیم؛ این حملات نقض آشکار حاکمیت کشورهاست. امنیت قطر و کشورهای برادر خلیج فارس، بخشی جداییناپذیر از امنیت ملی مصر و امنیت ملی عربی است.
او مدعی شد: نمیتوان اجازه داد هیچ کشوری، صرفنظر از اینکه چه کشوری باشد، مانع کشتیرانی دریایی شود.
وی افزود: با طرف قطری توافق کردیم که امنیت و حکمرانی دریای سرخ مسئولیتی مشترک میان کشورهای ساحلی آن است.
از سوی دیگر، نخستوزیر و وزیر خارجه قطر گفت: درباره راههای یافتن راهحلها و گزینههای جایگزین برای زنجیرههای تأمین گفتوگو کردیم. امنیت و ثبات منطقه، بهویژه تحولات غزه و کرانه باختری و امنیت خلیج فارس، را بررسی کردیم.
وی گفت: قطر تلاشهای خود را همراه با کشورهای برادر خلیج فارس و منطقه برای حمایت از راهحلهای دیپلماتیک ادامه خواهد داد. بر اهمیت و ضرورت آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز و تنگه بابالمندب تأکید کردیم.
وزیر خارجه قطر تأکید کرد: اگر اروپا به کاهش تنش در منطقه توجهی نداشته باشد، پیامدهای آن دامن همه را خواهد گرفت. تلاشهای قطر در حال حاضر بر میانجیگری میان آمریکا و ایران متمرکز است. آزادی کشتیرانی باید بدون دخالت هیچ کشوری تضمین شود. چین: تحریم و فشار بیشتر آمریکا علیه ایران، به حل مشکلات کمک نخواهد کرد/ خواستار راهحل سیاسی و دیپلماتیک هستیم ۱۴۰۵/۰۵/۲۹ - ۱۶:۳۷ دیپلمات ارشد چینی تأکید کرد: اعمال تحریمهای بیشتر علیه ایران مشکل را حل نخواهد کرد.
سخنگوی وزارت خارجه چین در واکنش به اظهارات دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، درباره اعمال تحریمهای بیشتر علیه تهران و خفه کردن اقتصاد ایران، گفت: «تحریم و فشار به حل مشکل کمک نخواهد کرد» و خواستار راهحل سیاسی و دیپلماتیک شد.
این اظهارات در حالی مطرح شده است که مذاکرات با تهران به پیشرفت قابلتوجهی دست نیافته است.
ترامپ نیز در پستی در شبکه اجتماعی تروث سوشال مدعی شد که «قویترین عملیات اقتصادیای را که تاکنون علیه هر کشوری انجام شده است» آغاز خواهد کرد. ناو هواپیمابر «جرج واشنگتن» برای جایگزینی با «آبراهام لینکلن» وارد خاورمیانه شد ۱۴۰۵/۰۵/۲۹ - ۱۶:۱۵
فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) اعلام کرد ناو هواپیمابر آمریکایی جورج واشنگتن روز گذشته در چارچوب یک مأموریت برنامهریزیشده وارد منطقه عملیاتی خاورمیانه شده است. اسوشیتدپرس به نقل از مقامهای پاکستانی: پاکستان برای ازسرگیری مذاکرات، با ایران و آمریکا در تماس است ۱۴۰۵/۰۵/۲۹ - ۱۶:۰۹ خبرگزاری آسوشیتدپرس به نقل از مقامهای پاکستانی گزارش داد که رهبری سیاسی و نظامی این کشور همچنان با ایران و آمریکا در تماس است تا تلاشها برای کاهش تنش و حرکت به سمت ازسرگیری مذاکرات را بررسی کند.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز چهارشنبه اعلام کرده بود که در حال حاضر هیچ مذاکرهای با ایران در جریان نیست؛ در حالی که تهران تأکید کرده است مذاکرات پس از نقض تفاهمنامه متوقف شده است. ادعای نفتالی بنت، نخستوزیر پیشین اسرائیل: اگر حزبالله به سمت ما تیراندازی کند، ما به سمت ایران تیراندازی خواهیم کرد ۱۴۰۵/۰۵/۲۹ - ۱۶:۰۱ جروسالم پست نوشت: نفتالی بنت، نخستوزیر پیشین اسرائیل، روز چهارشنبه در کنفرانس امنیتی و سیاست خارجی حزب «بییاخاد» گفت که اسرائیل قطر را به عنوان یک کشور دشمن تعریف خواهد کرد.
به گزارش انتخاب، بنت افزود که اگر حزبش در دولت بعدی حضور داشته باشد، بر حذف نفوذ قطر و ترکیه از نوار غزه اصرار خواهد کرد و به جای آن با مصر هماهنگ خواهد نمود.
بنت ادعا کرد: «اگر حزبالله به سمت ما تیراندازی کند، ما به سمت ایران تیراندازی خواهیم کرد. حملهٔ نیابتیهای ایران در داخل مرزهای اسرائیل، منجر به تلافی در داخل مرزهای ایران خواهد شد.»
وی افزود که حدود نیم میلیون سلاح غیرقانونی در گردش در داخل اسرائیل باید به عنوان یک تهدید امنیتی مورد بررسی قرار گیرد، نه یک تهدید جنایی. به گفتهٔ او، ارتش اسرائیل و شینبت (سازمان امنیت داخلی اسرائیل) باید مکانهای دارای چنین سلاحهایی را تا زمان جمعآوری آنها، مناطق نظامی بسته اعلام کنند.
بنت گفت: «در آیندهای نه چندان دور، قابلیتهای هوش مصنوعی حتی از سلاحهای هستهای مهمتر خواهند بود.»
وی افزود: «هوش مصنوعی، مسابقهٔ تسلیحاتی بعدی ابرقدرتهاست و با وجود عقبماندگی دولت فعلی در چهار سال گذشته، اجازه نخواهیم داد اسرائیل از قافله عقب بماند.» وزیر خارجه عمان: با هر گونه تشدید بیشتر درگیری در منطقه مخالف هستیم/ باید عوامل اساسی بیثباتی در منطقه مورد بررسی قرار گیرند ۱۴۰۵/۰۵/۲۹ - ۱۴:۰۵ وزیر خارجه عمان میگوید کشورش با تشدید درگیریها در منطقه مخالف است.
به گزارش انتخاب، بدر البوسعیدی، وزیر خارجه عمان تأکید کرد: ما با هرگونه تشدید بیشتر تنشها یا درگیری در منطقه مخالفیم.
وی افزود: باید ریشهها و عوامل اساسیِ بیثباتی در منطقه مورد بازنگری و بررسی قرار گیرند. سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا: وقوع یک حادثه در ۱۳۶ مایلی شرق مکلا در یمن ۱۴۰۵/۰۵/۲۹ - ۱۳:۳۷ سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا اعلام کرد: گزارشی درباره وقوع یک حادثه در ۱۳۶ مایلی شرق مکلا در یمن دریافت کردیم.
این سازمان افزود: یک نفتکش هنگام عبور از خلیج عدن، با نزدیک شدن یک شناور به خود، درخواست کمک اضطراری ارسال کرد. ادعای دو مقام آمریکایی: معتقدیم مذاکرات ایران و عمان شکست خورده ۱۴۰۵/۰۵/۲۹ - ۱۳:۳۶ رسانه «سمافور» به نقل از یک مقام آمریکایی و یک مقام کاخ سفید ادعا داد که دولت آمریکا معتقد است مذاکرات ایران و عمان چند هفته پیش شکست خورده است.
این مذاکرات به دلیل مطرح شدن احتمال وضع عوارض برای عبور از تنگه هرمز و همچنین پیش بردن مسیری که به نظر میرسید جدا از مذاکرات متزلزل ایران و آمریکا باشد، موجب نارضایتی دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، شده بود. وزیر خارجه عمان: عبور امن از تنگه هرمز از امنیت منطقه جداییناپذیر است ۱۴۰۵/۰۵/۲۹ - ۱۳:۳۰ تسنیم: وزیر خارجه عمان اظهار کرد: عبور امن از تنگه هرمز به امنیت منطقه گره خورده است.
بدر البوسعیدی، وزیر امور خارجه عمان امروز پنجشنبه در اظهاراتی گفت: عبور امن از تنگه هرمز از ثبات و امنیت منطقه جداییناپذیر است. نفت ۹۳.۸۳ دلار شد ۱۴۰۵/۰۵/۲۹ - ۱۳:۲۰
قیمت نفت پس از اظهارات ترامپ درباره تحریمهای شدید اقتصادی علیه ایران افزایش پیدا کرد و نفت ۹۳.۸۳ دلار شد. الجزیره: قیمت نفت به علت تهدیدات اقتصادی ترامپ علیه ایران، به بالاترین سطح خود در سه هفته گذشته رسید ۱۴۰۵/۰۵/۲۹ - ۱۳:۰۸ الجزیره نوشت: نفت در بحبوحه نگرانیها درباره عرضه خاورمیانه به اوج سههفتهای رسید.
به گزارش انتخاب، قیمت نفت به بالاترین سطح خود در سه هفته گذشته رسید؛ این افزایش تحت تأثیر نگرانیها از آن صورت گرفت که بنبست مرتبط با جنگ ایران همچنان به اختلال در عرضه نفت خاورمیانه منجر شود.
بهای معاملات آتی نفت برنت و نفت خام آمریکا به بالاترین سطح خود از ۲۴ ژوئیه گذشته رسید؛ این روند در حالی است که بنبست میان آمریکا و ایران ادامه دارد و دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، تهدید به آغاز «جنگ اقتصادی» کرده است. تحلیل الجزیره: برای ترامپ اجرای «پیامدهای اقتصادی» علیه کشورهایی که با ایران تجارت میکنند، بسیار دشوار خواهد بود، زیرا باید با چین، روسیه و اعضای دائم شورای امنیت سازمان ملل هماهنگ شود ۱۴۰۵/۰۵/۲۹ - ۱۲:۳۴ الجزیره نوشت: پل ماسگریو، دانشیار علوم سیاسی در دانشگاه جورجتاون در قطر گفت که برای دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، اجرای «پیامدهای اقتصادی» علیه کشورهایی که با ایران تجارت میکنند، «بسیار دشوار خواهد بود».
او گفت: «ترامپ تلاش میکند بهصورت یکجانبه تحریمهایی را اعمال کند که بهطور سنتی نیازمند هماهنگی چندجانبه بودهاند و این به معنای همراه کردن چین، روسیه و اعضای دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد است.»
او افزود که اگر ترامپ بتواند این تحریمها را اجرا کند، این اقدامات بالقوه میتوانند «نتایجی» برای آمریکا به همراه داشته باشند.
ماسگریو همچنین گفت یکی از «مزیتهای» آمریکا این است که «تجارت تهران با تعداد بسیار کمی از کشورها متمرکز است که امارات متحده عربی نیز البته یکی از آنهاست؛ امارات تجارت خود را متوقف کرده است.» دنیس سیترونوویچ، رئیس سابق میز ایران در اطلاعات نظامی اسرائیل: بعید است که فشار اقتصادی، ایران را وادار به پذیرش شرایط آمریکا کند ۱۴۰۵/۰۵/۲۹ - ۱۱:۴۰ رئیس سابق میز ایران در اطلاعات نظامی اسرائیل درباره تشدید فشار اقتصادی از سوی آمریکا علیه ایران گفت: مشکل این است که فرض شود درد و فشار اقتصادی الزاماً پیش از آنکه ایران را به تشدید تنش سوق دهد، موجب تسلیم تهران خواهد شد.
به گزارش انتخاب، دنیس سیترونوویچ رئیس سابق میز ایران در اطلاعات نظامی اسرائیل گفت: یک تناقض اساسی در قلب رویکرد کنونی آمریکا در قبال ایران وجود دارد: واشنگتن میخواهد از آغاز یک کارزار نظامی بزرگ دیگر اجتناب کند، اما همین راهبردی که برای دستیابی به این هدف دنبال میکند، ممکن است جلوگیری از تشدید مجدد نظامی را روزبهروز دشوارتر کند.
وی افزود: به نظر میرسد دولت آمریکا بر این باور است که میتواند فشار اقتصادی را بهطور چشمگیری تشدید کند، از جمله از طریق اجرای تهاجمی تحریمهای ثانویه، و در عین حال رویارویی را عمدتاً در حوزه اقتصادی نگه دارد. اما این فرض، هم موقعیت ایران و هم انگیزههایی را که حاکمیت این کشور با آن مواجه است، بهدرستی درک نمیکند.
او گفت: بعید است تهران اجازه دهد تردد عادی تجاری از تنگه هرمز و منطقه گستردهتر خلیج فارس از سر گرفته شود، در حالی که همزمان یک خفگی اقتصادی فزاینده را بپذیرد. از دید ایران، هرمز از رویارویی تحریمی جدا نیست؛ بلکه یکی از مهمترین اهرمهای فشار باقیمانده برای تهران است.
رئیس میز ایران در سازمان اطلاعات نظامی اسرائیل عنوان کرد: این وضعیت یک پویایی خطرناک ایجاد میکند. هرچه واشنگتن تحریمهای ثانویه را مؤثرتر اجرا کرده و محدودیتهای اقتصادی بیشتری بر ایران اعمال کند، انگیزه تهران برای استفاده از ابزارهای باقیمانده خود جهت تحمیل هزینه به آمریکا و شرکای منطقهای آن نیز بیشتر میشود. و از آنجا که این ابزارها بهطور فزایندهای ماهیتی نظامی و دریایی دارند، موفقیت در اعمال فشار اقتصادی میتواند در واقع احتمال تشدید نظامی را افزایش دهد، نه اینکه آن را کاهش دهد.
او همچنین اظهار کرد: مسئله این نیست که فشار اقتصادی بیاثر است. فشار اقتصادی آشکارا اثرگذار است. مشکل این است که فرض شود درد و فشار اقتصادی الزاماً پیش از آنکه ایران را به تشدید تنش سوق دهد، موجب تسلیم تهران خواهد شد.
وی اضافه کرد: بنابراین، راهبردی که بر فشار اقتصادی بدون ایجاد یک مسیر معتبر برای خروج دیپلماتیک بنا شده باشد، در معرض این خطر قرار دارد که دقیقاً به همان نتیجهای منجر شود که واشنگتن میگوید میخواهد از آن اجتناب کند. فشار اقتصادی بهتنهایی بعید است ایران را وادار کند شرایط آمریکا را بپذیرد، اما میتواند بهتدریج گزینههای جایگزینِ قابل تصور برای تهران را محدود کرده و تشدید تنش را به گزینهای جذابتر تبدیل کند.
دنیس سیترونوویچ تأکید کرد: تا زمانی که واشنگتن این تناقض را حل نکند، مسیر حرکت به سوی یک رویارویی نظامی گستردهتر همچنان کوتاهتر خواهد شد. در شرایط کنونی، این خطر ممکن است بیش از هر زمان دیگری از آغاز درگیری افزایش یافته باشد. غریبآبادی، معاون وزیر خارجه: جنگ نظامی نتیجه نداد، حالا اسم شکست بعدی را «جنگ اقتصادی» گذاشتهاند ۱۴۰۵/۰۵/۲۹ - ۱۱:۱۸ کاظم غریبآبادی، معاون وزیر امور خارجه در شبکه اجتماعی «ایکس» نوشت: «ادعا می کنند ایران در آستانه شکست است و به یک نخ بند است، اما به همه متحدانشان التماس می کنند که کمکشان کنند! مشکل، محاسبات غلطی است که هر بار برای پوشاندنش، مجبور میشوند شکست بزرگتری برای خودشان بسازند.»
وی افزود: «جنگ نظامی نتیجه نداد، حالا اسم شکست بعدی را «جنگ اقتصادی» گذاشتهاند.» سخنگوی سپاه: با وقوع جنگ جدید، تسلیحات مخربتری به کار میگیریم ۱۴۰۵/۰۵/۲۹ - ۱۰:۳۵ سردار محبی گفت: با وقوع جنگ جدید، تسلیحات مخربتری بهکار میگیریم. قدرت تخریب سرهای جنگی بهکاررفته در موشکهای سپاه بسیار فراتر از نمونههای استفادهشده در جنگهای پیشین است و اگر جنگی آغاز شود، تسلیحات ما در تمامی ابعاد با گذشته کاملاً متفاوت خواهد بود.
تحلیل الجزیره: ترامپ گفته «هر کشوری که به ایران کمک کند با پیامدهای اقتصادی بسیار سنگین روبهرو میشود»؛ در این خصوص، هدف اصلی او چین است و پس از آن عراق و ترکیه ۱۴۰۵/۰۵/۲۹ - ۱۰:۳۴ الجزیره نوشت: تحریمهای آمریکا علیه ایران میتواند روابط واشنگتن با چین، عراق و ترکیه را به چالش بکشد.
به گزارش انتخاب، دونالد ترامپ در شبکه اجتماعی تروث سوشال از یک «عملیات اقتصادی خردکننده» علیه ایران خبر داده و آن را «جنگ اقتصادی و انزوایی در مقیاسی بیسابقه» توصیف کرده است.
او هشدار داده است هر کشوری که به ایران کمک کند با «پیامدهای اقتصادی بسیار سنگین» روبهرو خواهد شد.
نادر حبیبی، استاد دانشگاه برندایس، در گفتوگو با الجزیره گفت چین هدف اصلی تحریمهای تهدیدشده علیه کشورهای کمککننده به ایران خواهد بود و پس از آن عراق و ترکیه قرار خواهند گرفت.
او گفت تحریم تجاری اخیر امارات علیه ایران احتمالاً در نتیجه فشار آمریکا و پس از گفتوگو میان مقامهای دو کشور «تحمیل» شده است.
حبیبی گفت اجرای این تحریمها، بهویژه در مورد چین، با چالش روبهرو خواهد بود؛ زیرا دولت چین به نهادهای خود هشدار داده است که با تحریمهای آمریکا همکاری نکنند. همچنین توقف تجارت زمینی با ترکیه و عراق دشوار خواهد بود. تحلیل الجزیره: ترامپ علیه ایران دست به فشار اقتصادی زده، زیرا با معضل کمبود زمان، مهمات و موشکهای رهگیر مواجه است ۱۴۰۵/۰۵/۲۹ - ۱۰:۱۷ الجزیره نوشت: ترامپ علیه ایران دست به فشار اقتصادی زده، زیرا با معضل کمبود زمان مواجه است.
به گزارش انتخاب، حسن البراری، استاد روابط بینالملل در دانشگاه اردن، معتقد است دونالد ترامپ از بازگشت به یک جنگ گسترده با ایران پرهیز میکند و برای تضعیف تهران به فشار اقتصادی متکی است.
به گفته او، ترامپ با معضل کمبود زمان و همچنین کمبود مهمات و موشکهای رهگیر مواجه است؛ مسئلهای که دستیابی به یک پیروزی سریع را دشوار میکند و باعث شده او فشارهای اقتصادی را بهعنوان یک دستاورد معرفی و تبلیغ کند ادعای ترامپ: کوبندهترین عملیات اقتصادیای که تاکنون علیه هر کشوری انجام شده را علیه ایران اجرا میکنم ۱۴۰۵/۰۵/۲۹ - ۱۰:۰۵ دونالد ترامپ مدعی شد: امروز علیه ایران کوبندهترین عملیات اقتصادیای که تاکنون علیه هر کشوری انجام شده است را اعلام میکنم.
به گزارش انتخاب، رئیسجمهور آمریکا ادعا کرد: «هیچکس بیش از من به جمهوری اسلامی ایران فرصت نداده است تا به یک توافق دست پیدا کند. متأسفانه، آنها از این فرصت استفاده نکردند. بنابراین، امروز اعلام میکنم که کوبندهترین عملیات اقتصادیای که تاکنون علیه هر کشوری انجام شده است! این، جنگ اقتصادی و انزوایی در مقیاسی بیسابقه خواهد بود.
وی مدعی شد: نیروی دریایی آنها از بین رفته، نیروی هواییشان نابود شده، کارخانههای نظامیشان اکنون به ویرانه تبدیل شدهاند، پول ملیشان بیارزش است و کشورشان به یک تار مو بند است.
ترامپ ادعا کرد: امروز همچنین اعلام میکنم که هر کشوری که به مؤسسات مالی، شرکتها، فرودگاهها یا نهادهای دولتی خود اجازه دهد هر نوع شریان حیاتی یا کمک نجاتبخشی به ایران ارائه کنند، خودشان نیز با پیامدهای اقتصادی بسیار سنگین مواجه خواهند شد. قاچاق نفت، خطوط مبادله ارزی (Swap Lines)، انتقالات نقدی، صرافیها، ثبت کشتیها، شرکتهای پوششی — همه اینها باید همین حالا متوقف شوند. خودتان میدانید چه کسانی هستید. این یک «دی-دی» [روز پیروزی] اقتصادی (D-Day) خواهد بود و ما نیاز داریم همه متحدانمان در کنار ایالات متحده آمریکا بایستند تا تهدید ایران را منزوی و شکست دهند.
رئیسجمهور آمریکا مدعی شد: این اقدامات تاریخی آنها و تواناییشان برای گسترش تروریسم در سراسر جهان را فلج خواهد کرد. ایران هرگز سلاح هستهای نخواهد داشت. از توجه شما به این موضوع سپاسگزارم. سپاه: امروز صدای انفجار در محدوده جنوب اصفهان شنیده میشود ۱۴۰۵/۰۵/۲۹ - ۰۹:۵۱ روابط عمومی سپاه حضرت صاحب الزمان( عج) استان اصفهان از احتمال شنیده شدن صدای انفجار کنترل شده در محدوده صفه، بهارستان و اطراف آن خبر داد.
این انفجارات امروز پنجشنبه ۲۹ مرداد ماه از ساعت ۹ صبح تا ۱۴ بعد ازظهر انجام می شود و جای هیچ نگرانی برای مردم عزیز نخواهد بود. الجزیره: نفت چهارشنبه معادل ۰.۷ درصد افزایش یافت و ۹۱.۶۲ دلار شد ۱۴۰۵/۰۵/۲۹ - ۰۹:۵۰ الجزیره نوشت: قیمت نفت روز چهارشنبه افزایش یافت و در بالاترین سطح خود طی حدود چهار هفته گذشته بسته شد؛ این افزایش در شرایطی رخ داد که نگرانی سرمایهگذاران درباره احتمال تشدید تنشها در خاورمیانه بیشتر شده است.
به گزارش انتخاب، قراردادهای آتی نفت برنت ۶۰ سنت، معادل ۰.۷ درصد، افزایش یافت و در قیمت ۹۱.۶۲ دلار در هر بشکه تسویه شد.
قراردادهای آتی نفت خام وست تگزاس اینترمدیت آمریکا نیز ۸۹ سنت، معادل ۱.۱ درصد، افزایش یافت و به ۸۵.۸۳ دلار در هر بشکه رسید. واکنش عراقچی به تهدیدات اقتصادی آمریکا: اصرار بر ادامه سیاستهای شکست خورده، شکستهای بیشتری به بار خواهد آورد ۱۴۰۵/۰۵/۲۹ - ۰۹:۴۱ وزیر امور خارجه به تهدیدات اقتصادی جدید آمریکا علیه ایران واکنش نشان داد.
به گزارش انتخاب، سید عباس عراقچی، وزیر خارجه در شبکه اجتماعی «ایکس» نوشت: «تهدید به «شروع عملیات اقتصادی» علیه ایران، در واقع برای انحراف افکار عمومی آمریکا از بحرانهای مالی داخلی است: یعنی بدهیهای بیسابقه و افزایش سرسامآور بهرههای بانکی در آمریکا.»
عراقچی تأکید کرد: «اصرار بر ادامه سیاستهای شکستخورده، تنها شکستهای بیشتری به بار خواهد آورد و دشمنی ایرانیان را در پی خواهد داشت. تروریسم اقتصادی آمریکا، اقتصاد جهانی و حاکمیت ملی کشورها در سراسر جهان را تهدید میکند.» آسوشیتدپرس: بدهی عمومی آمریکا از مرز ۴۰ تریلیون دلار عبور کرد/ این رقم بیسابقه، اولویتهای متعارض دولت ایالات متحده را برجسته میکند؛ از افزایش هزینههای دفاعی که برای ادامه جنگ علیه ایران به آن متکی است تا تلاش برای کاهش هزینه سوخت و مواد غذایی ۱۴۰۵/۰۵/۲۹ - ۰۹:۰۴ بدهی عمومی آمریکا از مرز ۴۰ تریلیون دلار عبور کرد؛ رقمی بیسابقه که در شرایطی ثبت شده است که هزینههای دفاعی و برنامههای اجتماعی، در کنار بهره بدهی ناشی از کسری فزاینده، بخش بسیار بزرگی از مخارج دولت فدرال را به خود اختصاص دادهاند.
به گزارش انتخاب، این رکورد تنها پنج ماه پس از آن ثبت شد که بدهی آمریکا در ماه مارس گذشته به رقم بیسابقه ۳۹ تریلیون دلار رسیده بود.
خبرگزاری آسوشیتدپرس گزارش داد این رقم بیسابقه بدهی عمومی، اولویتهای متعارض دولت را برجسته میکند؛ از افزایش هزینههای دفاعی که آمریکا برای ادامه جنگ دونالد ترامپ علیه ایران، که نزدیک به شش ماه است ادامه دارد، به آن متکی است، گرفته تا تلاش برای کاهش هزینه سوخت و مواد غذایی. پنتاگون: تعداد نظامیان آمریکایی زخمی شده از آغاز جنگ با ایران، به ۷۵۷ نفر رسید و ۵۰ تن به رقم قبلی اضافه شد/ ۱۸ نظامی آمریکایی هم از زمان شروع درگیریها، کشته شدند ۱۴۰۵/۰۵/۲۹ - ۰۸:۴۹ از آغاز جنگ با ایران، ۱۸ نظامی آمریکایی کشته و ۷۵۷ نفر زخمی شدهاند.
به گزارش انتخاب، شبکه «سیانان» به نقل از پایگاه داده تلفات جنگی پنتاگون گزارش داد: تعداد نظامیان آمریکایی زخمیشده از زمان آغاز جنگ با ایران از ۷۵۰ نفر عبور کرده است.
پنتاگون در بهروزرسانی پایگاه داده خود در روز چهارشنبه، بیش از ۵۰ نظامی زخمی دیگر را ثبت کرده است.
سیانان با استناد به دادههای سامانه تحلیل تلفات مربوط به عملیاتهای خارجی گزارش داد که از زمان آغاز جنگ آمریکا علیه ایران، ۱۸ نظامی آمریکایی کشته و ۷۵۷ نفر دیگر زخمی شدهاند. جک رید، سناتور دموکرات: مهمترین نشانه تأثیرگذاری ایران، بالا ماندن شدید قیمت بنزین در آمریکا و اختلال در عرضه جهانی نفت است/ اگر تهران تحت فشار شدیدی قرار بگیرد، در منطقه حملاتی انجام خواهد داد؛ درباره احتمال انجام حملات ایران در اروپا هم بحثهایی وجود دارد ۱۴۰۵/۰۵/۲۹ - ۰۸:۴۳ سناتور آمریکایی تأکید کرد: ایرانیها در دور زدن تحریمها تجربه دارند.
جک رید، ارشدترین دموکرات کمیته نیروهای مسلح سنای آمریکا، در مصاحبه با شبکه «سیانان» گفت: ایرانیها توانایی خود را در ایجاد اختلال گسترده در عبور و مرور نفت در منطقه خلیج فارس ثابت کردهاند و میتوانند زمان انجام این کار را خودشان انتخاب کنند. ایرانیها ثابت کردهاند که حملات گسترده پهپادی میتواند بار دیگر موجب اختلال در کشتیرانی در خلیج فارس شود.
او ادامه داد: مهمترین نشانه تأثیرگذاری ایران، بالا ماندن شدید قیمت بنزین در آمریکا و اختلال در عرضه جهانی نفت است. ایرانیها دههها تحت تحریم بودهاند و در دور زدن و عبور از تحریمها تجربه دارند و به این کار ادامه خواهند داد.
جک رید اظهار کرد: اگر ایران تحت فشار شدیدی قرار بگیرد، احتمالاً واکنش نشان خواهد داد و در منطقه حملاتی انجام خواهد داد. درباره احتمال انجام حملات ایران در خارج از منطقه، از جمله در اروپا، بحثهایی وجود دارد.
ارشدترین دموکرات کمیته نیروهای مسلح سنای آمریکا عنوان کرد: ایران بهآسانی تسلیم نخواهد شد و هیچ نشانه روشنی از بازگشایی دوباره تنگهها یا متوقف شدن حملات ایران در خارج از منطقه وجود ندارد. کپلر: مجموع کشتیهای باری عبوری از این آبراه طی چهارشنبه ۹ فروند بوده که با تعداد ثبت شده در روز سهشنبه، برابر است ۱۴۰۵/۰۵/۲۹ - ۰۸:۲۹ بر اساس دادههای تردد دریایی، افزایشی در تردد کشتیرانی از تنگه هرمز مشاهده نشده است.
به گزارش انتخاب، آخرین دادههای مربوط به کشتیرانی نشان میدهد تردد دریایی در تنگه هرمز در روز چهارشنبه، در مقایسه با روز قبل افزایش نداشته است؛ این وضعیت در حالی ادامه دارد که مذاکرات میان آمریکا و ایران برای پایان دادن به جنگ همچنان در بنبست قرار دارد.
بر اساس دادههای شرکت کپلر، مجموع کشتیهای باری عبوری از تنگه هرمز در روز چهارشنبه ۹ فروند بوده که با تعداد ثبتشده در روز سهشنبه برابر است. طبق اعلام وزارت جنگ آمریکا تعداد سربازان زخمی آمریکا از آغاز جنگ با ایران از ۷۵۰ نفر فراتر رفته ۱۴۰۵/۰۵/۲۹ - ۰۸:۱۲ این وزارتخانه روز چهارشنبه پایگاه داده را بهروزرسانی و بیش از ۵۰ سرباز زخمی دیگر را به آمار پیشین اضافه کرد. این در حالی است که مذاکرات بین تهران و واشنگتن برای پایاندادن به درگیری همچنان متوقف مانده است.
با ترکیب کل تلفات در سیستم تحلیل تلفات دفاعی برای عملیاتهای خارجی با کل تلفات در عملیات خشم حماسی، تعداد سربازان کشتهشده ۱۸ نفر و تعداد سربازان زخمی ۷۵۷ نفر از زمان آغاز جنگ علیه ایران توسط ایالات متحده در ۲۸ فوریه است.
وزارت جنگ آمریکا ماه گذشته در سیستم تحلیل تلفات نظامی، دستهبندیای برای «عملیاتهای خارجی» ایجاد کرد که شامل تلفات و جراحات ناشی از عملیات نظامی «از هفتم ژوئیه» میشود.
این وزارتخانه هنوز جزئیات بیشتری را ارائه و مشخص نکرده است که تلفات در چه درگیری رخ داده است. ادعای اکسیوس: آمریکا بهطور محرمانه یک کریدور کشتیرانی در تنگه هرمز ایجاد کرده؛ روزانه ۱۰ میلیون بشکه نفت از تنگه خارج میشود؛ تقریباً نیمی از حجم انتقال نفت پیش از جنگ ۱۴۰۵/۰۵/۲۹ - ۰۰:۲۱
اکسیوس نوشت: ارتش آمریکا بهطور محرمانه یک کریدور کشتیرانی برای ورود و خروج کشتیها از تنگه هرمز ایجاد کرده است تا روزانه میلیونها بشکه نفت از این مسیر عبور کند؛ اقدامی که در شرایطی که جنگ گستردهتر همچنان در بنبست قرار دارد، یک موفقیت قابلتوجه محسوب میشود. دو مقام آمریکایی این موضوع را به آکسیوس گفتهاند.
بر اساس این عملیات که طی چند هفته گذشته در جریان بوده، روزانه ۱۵ تا ۲۰ نفتکش از طریق یک مسیر جنوبی در امتداد سواحل عمان وارد تنگه هرمز شده یا از آن خارج شدهاند.
به گفته این مقامات، حدود ۱۰ میلیون بشکه نفت در روز ــ تقریباً نیمی از حجم انتقال نفت پیش از جنگ ــ از تنگه خارج شده و وارد بازار جهانی انرژی میشود.
این عملیات فقط به اسکورت نفتکشهای حامل نفت در مسیر خروج محدود نمیشود.
ارتش آمریکا به نفتکشهای خالی کمک میکند تا از دریای عرب از طریق تنگه وارد خلیج فارس شوند، در آنجا نفت کشورهای منطقه را بارگیری کنند و سپس از تنگه خارج شوند.
جزئیات کامل این عملیات تاکنون گزارش نشده بود.
یکی از مقامات آمریکایی که مستقیماً در جریان این عملیات قرار دارد، گفت: «ما دو ماه است که مسیر جنوبی تنگه هرمز را کنترل میکنیم. ایران ممکن است دردسرساز باشد، اما آنها کنترل تنگه را در اختیار ندارند؛ ما داریم. ادعای ترامپ: گزینههایی داریم که میتوانیم ایران را تحریم کنیم؛ ما تحریمهای بسیار سختگیرانهای در اختیار داریم و خواهیم دید چه اتفاقی میافتد ۱۴۰۵/۰۵/۲۸ - ۲۳:۵۵
دونالد ترامپ، رئیس جمهور امریکا درباره ایران ادعا کرد: «ما گزینههایی داریم که میتوانیم ایران را تحریم کنیم. ما تحریمهای بسیار سختگیرانهای در اختیار داریم و خواهیم دید چه اتفاقی میافتد.»
به گزارش سرویس بینالملل جماران، «واشنگتنپست» در گزارشی به نقل از مقامهای عربی و غربی نوشت نارضایتی از واشنگتن در کشورهای حاشیه خلیج فارس رو به افزایش است و متحدان آمریکا نگراناند که دونالد ترامپ نتواند دیپلماسی لازم برای پایان دادن به جنگ و دستیابی به صلح با ایران را مدیریت کند.
بر اساس این گزارش، پس از ماهها درگیری و ادامه حملات موشکی و پهپادی ایران و نیروهای همسو با تهران، عربستان سعودی، امارات متحده عربی، قطر، کویت و بحرین اکنون در نارضایتی از نحوه مدیریت بحران از سوی دولت آمریکا اشتراک نظر بیشتری پیدا کردهاند. حتی در برخی از این کشورها بحثهایی درباره فایده ادامه میزبانی از تأسیسات و پایگاههای بزرگ نظامی آمریکا شکل گرفته است.
یکی از مقامهای کشورهای خلیج فارس در گفتوگو با واشنگتنپست گفت: «ترامپ این جنگ را آغاز کرد و ما بهای آن را میپردازیم.» به گفته این مقام، خشم از آمریکا از زمان حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در ماه فوریه به بالاترین سطح خود رسیده است.
وابستگی به آمریکا؛ در کنار افزایش بیاعتمادی
با وجود افزایش نارضایتی، کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس همچنان به آمریکا بهعنوان یکی از اصلیترین شرکای امنیتی و تأمینکنندگان تسلیحات خود وابستهاند. قطر و بحرین نیز میزبان پایگاههای بزرگ نظامی ایالات متحده هستند.
با این حال، نگرانی از سیاست واشنگتن برخی دولتهای منطقه را به بررسی ترتیبات و شراکتهای امنیتی تازه سوق داده است. تحلیلگران معتقدند این روند دستکم در کوتاهمدت به معنای دگرگونی کامل نظم امنیتی منطقه نیست، اما نشان میدهد کشورهای خلیج فارس در حال بررسی گزینههایی برای کاهش وابستگی مطلق به آمریکا هستند.
یک مقام ارشد اروپایی، توافق دفاعی متقابل اخیر میان عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان را «پیامی به آمریکا» توصیف کرد و گفت این توافق نشان میدهد سه کشور قدرتمند مسلمان سنی در تلاشاند شرکای امنیتی و دفاعی خود را متنوع کنند؛ زیرا از نگاه آنها «آمریکا بهتنهایی کافی نیست».
در مقابل، یک مقام کاخ سفید این ارزیابیها را رد کرد و گفت ترامپ روابط «فوقالعادهای» با شرکای آمریکا در خلیج فارس دارد و واشنگتن از پیش از آغاز عملیات علیه ایران، بهطور مستمر با متحدان منطقهای خود در تماس بوده است.
«آمریکا ما را ناامنتر کرده است»
«فراس مقصد»، مدیر بخش خاورمیانه و شمال آفریقا در گروه اوراسیا، به واشنگتنپست گفت نارضایتی در میان متحدان آمریکا از همان ابتدای جنگ وجود داشته و بسیاری از آنها احساس میکنند ناخواسته وارد درگیریای شدهاند که ترامپ اکنون برای پایان دادن به آن با مشکل روبهرو است.
«آنا جیکوبز» از مؤسسه کشورهای عرب خلیج فارس در واشنگتن نیز گفت اعتماد به ایالات متحده از زمان آغاز جنگ کاهش یافته است و متحدان آمریکا احساس میکنند عملکرد واشنگتن در منطقه آنها را «کمتر امن» کرده است.
با این حال، یک دیپلمات غربی مستقر در منطقه تأکید کرد این تحولات الزاماً به معنای چرخشی بنیادین علیه آمریکا نیست. به گفته او، حتی پیش از جنگ نیز حضور نظامی آمریکا در کشورهای منطقه با اشتیاق کامل پذیرفته نمیشد و بیشتر بهعنوان «یک شر ضروری» دیده میشد؛ اما اکنون حتی ضرورت این حضور نیز بیش از گذشته مورد پرسش قرار گرفته است.
عربستان زیر فشار جنگ
عربستان سعودی در هفتههای اخیر با فشارهای امنیتی بیشتری مواجه شده است. این کشور علاوه بر حملات ایران و گروههای عراقی همسو با تهران، هدف حملات حوثیهای یمن نیز قرار گرفته است.
به نوشته واشنگتنپست، حوثیها بارها زیرساختهای انرژی عربستان را هدف قرار داده و تلاش کردهاند عبور و مرور در تنگه بابالمندب در ورودی دریای سرخ را مختل کنند. از سوی دیگر، پس از بستهشدن تنگه هرمز در روزهای ابتدایی جنگ، عربستان برای بخش مهمی از صادرات نفت خود بیش از گذشته به بنادر دریای سرخ وابسته شده است.
رؤیای «پیروزی سریع» رنگ باخت
واشنگتنپست مینویسد نگاه رهبران کشورهای خلیج فارس به جنگ نیز طی ماههای گذشته تغییر کرده است. عمان از آغاز مخالف جنگ بود، اما عربستان سعودی، امارات و بحرین در مقاطعی موضع متفاوتی داشتند.
یک دیپلمات غربی به این روزنامه گفته است نیروهای امارات طی ماههای گذشته حملاتی علیه خاک ایران انجام دادهاند و نیروهای سعودی نیز در واکنش به حملات گروههای همسو با تهران از خاک عراق، دست به حملات متقابل زدهاند.
یک مقام ارشد اروپایی درباره محاسبات اولیه ریاض و ابوظبی گفت این کشورها را نمیتوان کاملاً حامی جنگ دانست، اما در آغاز نیز بهطور کامل با آن مخالف نبودند. از نگاه آنها، اگر جنگ به یک پیروزی سریع و قاطع منجر میشد، نتیجه آن میتوانست برایشان سودمند باشد.
اما این محاسبه در آستانه نخستین دور مذاکرات ایران و آمریکا در ماه آوریل تغییر کرد؛ زمانی که به گفته این مقام، مشخص شد حکومت ایران سقوط نخواهد کرد و تهران نیز حاضر نیست تنگه هرمز را بازگشایی کند.
نگرانی از رفتوبرگشتهای ترامپ
«بدر السیف»، استادیار تاریخ دانشگاه کویت، گفت بیثباتی و تغییر مداوم مواضع ترامپ طی ماههای گذشته نگرانی کشورهای خلیج فارس را تشدید کرده است.
به گفته او، حتی پیش از این تغییر مواضع نیز راهبرد روشنی درباره نحوه پایان دادن به بحران وجود نداشت. السیف با اشاره به تفاهمنامهای که در ماه ژوئن میان ایران و آمریکا شکل گرفت، آن را ناکافی دانست و گفت این تفاهم نتوانست نگرانیهای اصلی کشورهای عرب خلیج فارس، از جمله برنامه موشکهای بالستیک ایران و حمایت تهران از گروههای همسو در منطقه را برطرف کند.
او تأکید کرد شروط مطرحشده در آن توافق با خواستههای کشورهای خلیج فارس همخوانی نداشت و همین مسئله یکی از عوامل از بین رفتن سریع آن بود.
«نمیتوانیم به آمریکا نه بگوییم»
با وجود همه این نارضایتیها، کشورهای خلیج فارس در حال حاضر جایگزین فوری و قابل اتکایی برای شراکت امنیتی چند دههای خود با ایالات متحده ندارند.
یکی از مقامهای منطقه به واشنگتنپست گفت ادامه جنگ عملاً این کشورها را مجبور میکند حتی بیش از گذشته بر همکاری امنیتی با واشنگتن تکیه کنند.
او در توصیف این وضعیت گفت: «هر کاری که انجام دهیم، نمیتوانیم به آمریکا نه بگوییم.»
«داگلاس سیلیمان»، سفیر پیشین آمریکا در کویت و عراق در دولتهای باراک اوباما و دونالد ترامپ، نیز گفت در سفر اخیر خود به منطقه نارضایتی قابلتوجهی از واشنگتن مشاهده کرده است؛ هرچند همزمان طی هفتههای اخیر خشم از تهران نیز به دلیل ادامه حملات به زیرساختهای منطقه و خودداری از بازگشایی تنگه هرمز افزایش یافته است.
سیلیمان وضعیت فعلی را نوعی «تناقض عجیب» توصیف کرد: دولتها و افکار عمومی منطقه از آمریکا به دلیل آغاز جنگ ناراضیاند، اما برای تأمین تجهیزات، مهمات و اطلاعات نظامی همچنان به همان کشور وابسته هستند.
پیامدهای اقتصادی جنگ در راه است
تداوم جنگ تنها یک چالش امنیتی برای کشورهای خلیج فارس نیست و میتواند هزینههای اقتصادی فزایندهای نیز به آنها تحمیل کند.
در شرایط عادی نیز فعالیت اقتصادی، گردشگری و رویدادهای منطقه در ماههای بسیار گرم تابستان کاهش مییابد، اما از پاییز و با خنکتر شدن هوا، کشورهای خلیج فارس وارد یکی از مهمترین دورههای سال برای گردشگری، تجارت و برگزاری رویدادهای بینالمللی میشوند.
امسال اما کنفرانسها، نشستهای سران، جشنوارهها و رقابتهای فرمول یک که از اکتبر تا دسامبر بخش مهمی از تقویم اقتصادی و تبلیغاتی منطقه را تشکیل میدهند، تحت تأثیر ادامه ناامنی با ابهام روبهرو شدهاند.
یک دیپلمات غربی گفت دهمین دوره «ابتکار سرمایهگذاری آینده» عربستان سعودی که اواخر اکتبر برگزار میشود و به «داووس در صحرا» شهرت دارد، میتواند نخستین آزمون جدی برای سنجش میزان آمادگی مقامهای بلندپایه و مدیران شرکتهای بزرگ بینالمللی برای سفر به منطقه در شرایط جنگی باشد.
خشم از واشنگتن، نگرانی از تهران
گزارش واشنگتنپست در نهایت تصویری پیچیده از وضعیت کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس ارائه میدهد: دولتهایی که از طولانیشدن جنگ و نحوه مدیریت آن توسط ترامپ ناراضیاند، از ادامه حملات ایران نیز خشمگین هستند و در عین حال، برای مقابله با تهدیدهای امنیتی همچنان به آمریکا وابسته ماندهاند.
در آغاز جنگ، برخی پایتختهای عربی امیدوار بودند درگیری بهسرعت به یک نتیجه قطعی برسد؛ اما با گذشت ماهها، نه ایران فروپاشیده، نه تنگه هرمز به شرایط عادی بازگشته و نه واشنگتن توانسته راهحلی پایدار برای پایان دادن به بحران ارائه کند.
همین وضعیت، شکاف میان انتظارات اولیه کشورهای خلیج فارس و واقعیت یک جنگ فرسایشی را عمیقتر کرده و پرسشهایی تازه درباره قابل اتکا بودن راهبرد امنیتی آمریکا در منطقه به وجود آورده است.
روزنامه «نیویورکتایمز» در گزارشی درباره وضعیت روابط ایران و آمریکا نوشت: ۲ کشور نه در حال مذاکره جدی هستند و نه در جنگ تمام عیار، بلکه در وضعیتی ناپایدار و بینابینی قرار گرفتهاند که میتواند یا به بازگشت درگیری نظامی منجر شود یا به یک بنبست طولانی تبدیل شود.
به نوشته این روزنامه آمریکایی، مقامهای ایرانی معتقدند مقاومت در برابر فشار اقتصادی آمریکا و حفظ کنترل بر تنگه هرمز، بیش از دادن امتیازات بزرگ در یک توافق مذاکرهشده برای تهران منفعت دارد. در مقابل، واشنگتن ظاهراً شرط بسته است که تشدید فشار اقتصادی بتواند کاری را انجام دهد که حملات نظامی از انجام آن عاجز ماندهاند.
آتشبسی که ۲ ماه پیش میان طرفین برقرار شد، قرار بود مسیر دستیابی به توافقی گستردهتر ظرف ۶۰ روز را باز کند؛ توافقی که برنامه هستهای ایران و رفع تحریمهای آمریکا را در بر بگیرد. اما این مهلت در هفته جاری به پایان رسید و ترامپ روز سهشنبه اعلام کرد هیچ «مذاکره یا گفتوگویی» در جریان نیست و برنامهای نیز برای آن وجود ندارد.
نیکول گراجوسکی استادیار مرکز مطالعات بینالمللی ساینسپو در پاریس وضعیت موجود را «برزخی دائمی» توصیف کرد و گفت در چند ماه گذشته، جز «تثبیت بیشتر موضع ایران و تلاشهای مکرر و تاکنون ناموفق آمریکا برای یافتن نوعی راه خروج»، تغییر بنیادین چندانی رخ نداده است. شروط ایران برای تنگه هرمز
نیویورکتایمز نوشت تهران در ماه جاری فهرستی از مطالبات خود از واشنگتن برای بازگشایی تنگه هرمز ارائه کرده است؛ از جمله لغو تحریمها، آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران و پرداخت غرامت جنگی.
شرایط مشابهی پیش از این نیز بهعنوان بخشی از یک توافق احتمالی میان طرفین مطرح شده بود و در تفاهمنامهای که ماه ژوئن مورد توافق قرار گرفت اما خیلی زود از هم پاشید، به آنها اشاره شده بود.
طبق این گزارش، ایران طی هفتههای گذشته با عمان نیز درباره نحوه مدیریت آینده تنگه هرمز مذاکره کرده است.
مهرزاد بروجردی رئیس کالج هنر، علوم و آموزش دانشگاه علوم و فناوری میزوری گفت: «تهران پس از عبور از شوک اولیه جنگ، اکنون مصمم است قدرت خود را نشان دهد. استفاده ایران از تنگه هرمز بهعنوان یک سلاح و چانهزنی سخت آن در مذاکرات موازی با آمریکا و عمان را باید در همین چارچوب درک کرد.» تهدیدهای ترامپ نتیجه معکوس داد
نیویورکتایمز در بخش دیگری از گزارش خود نوشت لحن ترامپ طی چند ماه گذشته میان «تهدید به نابودی» ایران و وعده نزدیک بودن یک توافق دیپلماتیک در نوسان بوده است.
این روزنامه سپس به نتیجه این راهبرد پرداخت و نوشت اگر هدف چنین رویکردی ترساندن مقامهای ایرانی و وادار کردن آنها به امتیازدهی بوده، ظاهراً نتیجهای معکوس داشته است.
به گزارش نیویورکتایمز، فشار نظامی نتوانسته واشنگتن را به اهداف خود برساند و آمریکا اکنون بر تشدید فشار اقتصادی علیه ایران تأکید دارد.
«جرد کوشنر» داماد و فرستاده ترامپ روز دوشنبه به فاکس نیوز گفت مقامهای ایرانی تمایلی به پذیرش شرایط مطلوب آمریکا ندارند. او در پاسخ به سوالی درباره وضعیت مذاکرات، به محاصره دریایی با هدف وارد کردن ضربه بیشتر به اقتصاد ایران اشاره کرد و آن را محور فعلی تمرکز ترامپ دانست.
ترامپ نیز روز سهشنبه اعلام کرد این محاصره همچنان بهطور کامل برقرار است.
اسکات بسنت وزیر خزانهداری آمریکا نیز اخیراً در گفتوگو با نیوزمکس گفت وزارتخانه تحت مدیریت او قصد دارد اقداماتی علیه ایران اعمال کند که به ادعای او «در تاریخ انزوای اقتصادی» یک کشور سابقه نداشته است.
در عین حال، نیویورکتایمز یادآوری کرد که ایران پیش از این نیز فشارهای اقتصادی بینالمللی را پشت سر گذاشته است. بسیاری از کارشناسان بینالمللی نیز یادآور شدهاند که دولت آمریکا در سالهای گذشته تمام ابزارهای اقتصادی و دیپلماتیک خود را برای اعمال فشار بر تهران به کار گرفته و گزینه جدیدی روی میز ندارد.
نیویورکتایمز در ادامه نوشت در صورت آغاز دوباره یک درگیری گسترده، پیامدهای آن به ایران محدود نخواهد ماند.
به گزارش این روزنامه، ازسرگیری جنگ احتمالاً زیرساختهای انرژی منطقه، پایگاههای آمریکا در غرب آسیا و کشتیرانی تجاری را نیز وارد درگیری خواهد کرد.
با این حال، در شرایط فعلی ادامه بنبست نیز به همان اندازه محتمل است و مسائل اصلی اختلاف، از جمله برنامه هستهای ایران و سرنوشت تنگه هرمز، همچنان بدون راهحل باقی ماندهاند.
گراجوسکی با اشاره به شکست تلاشهای واشنگتن برای یافتن راه خروج هشدار داد هرچه این وضعیت طولانیتر شود، مواضع طرفین نیز سختتر خواهد شد.
او گفت: «هرچه این وضعیت برزخی بیشتر ادامه پیدا کند، بیشتر تثبیت میشود و ساختن یک راه خروج که هیچیک از طرفین مجبور نباشد آن را بهعنوان امتیازدهی معرفی کند، دشوارتر خواهد شد.»
صفحه سیاست-
ماهها پس از کارزار نظامی آمریکا و اسرائیل علیه ایران، پیامدهای آن همچنان در حال ارزیابی است؛ جنگی که شاید بیش از آنکه قدرت آمریکا را تثبیت کند، محدودیتهای آن را آشکار کرده باشد و به نظر میرسد همان بازآرایی منطقهای را که قرار بود از آن جلوگیری شود، سرعت بخشیده است.
روزنامه تهران تایمز با ویجی پراشاد، مورخ و مدیر اجرایی مؤسسه تحقیقات اجتماعی تریکانتیننتال، درباره محاسبات راهبردی نادرست پشت کارزار آمریکا و اسرائیل، اعتبار ادعای هستهای که برای توجیه این جنگ مطرح شد، و معماری امنیتی نوظهوری که از تنگه هرمز تا توافق جدید مکه میان ترکیه، عربستان سعودی و پاکستان در غیاب واشنگتن در حال شکلگیری است، گفتوگو کرده است.
متن کامل این مصاحبه در ادامه میآید:
شما کارزار آمریکا و اسرائیل را یک محاسبه راهبردی بزرگ و اشتباه توصیف کردهاید. با نگاه به روند جنگ، عمیقترین نقص در تفکر راهبردی آنها چه بود و آنها اساساً چه چیزی را درباره ایران اشتباه فهمیدند؟
اگر آنها جنگ ایران و عراق در سالهای ۱۹۸۰ تا ۱۹۸۸ را مطالعه کرده بودند، یک نکته اساسی درباره ماهیت جامعه ایران را درک میکردند. جامعه ایران بر پایهای دیرینه از میهندوستی و عزتنفس استوار است؛ نوعی احساس عزت که اشغال استعماری هرگز نتوانسته آن را از بین ببرد. در بخشهای زیادی از آسیا و آفریقا، استعمار بهشدت به عزت ملی و اجتماعی آسیب زد. ایران به آن معنا هرگز بهطور کامل مستعمره نشد. اگرچه زمانی شرکتهای چندملیتی بر بخش نفت آن سلطه داشتند، ایران همچنان درک عمیقی از تاریخ خود دارد و مردم آن تا حد زیادی مصمم هستند این حس عزتمندانه نسبت به خود را حفظ کنند. به عبارت دیگر، تسلیم شدن برای ایران گزینه آسانی نیست.
در طول جنگ با عراق، بغداد از سلاحهای شیمیایی ــ گاز خردل و دیگر عوامل شیمیایی ــ علیه نیروهای ایرانی استفاده کرد، اما ایران باز هم تسلیم نشد. این در حالی بود که جمعیت عراق بسیار کمتر بود و این کشور از حمایت غرب و کشورهای عرب حوزه خلیج فارس ــ در واقع تقریباً از سوی همه طرفها علیه ایران ــ برخوردار بود. باید به خاطر داشت که در سال ۱۹۸۰، جامعه ایران هنوز بهطور کامل شکل نگرفته بود: انقلاب بهتازگی رخ داده بود و جمهوری اسلامی تازه در حال تثبیت خود بود که حمله آغاز شد. واشنگتن و تلآویو باید از آن جنگ درسهای زیادی میگرفتند؛ مهمترین آنها این بود که ایران بهسادگی تسلیم نمیشود. این نخستین محاسبه اشتباه بود.
دومین اشتباه، این فرض واشنگتن و تلآویو بود که ترور قاسم سلیمانی توان دفاع پیشدستانه ایران را تضعیف کرده است؛ یعنی توانایی ایران برای دفاع از خود فراتر از مرزهایش. سلیمانی کشته شد. گروههای مقاومت فلسطینی بهشدت آسیب دیدند. حزبالله تضعیف شد و سید حسن نصرالله کشته شد.
در سوریه، دولت بشار اسد سرنگون شد و جولانی، شخصیتی با سابقه ارتباط با القاعده، به قدرت رسید. مجموع این تحولات واشنگتن و تلآویو را به این نتیجه رساند که ایران دیگر توان پاسخگویی در صورت حمله را ندارد؛ یعنی خط دفاعی منطقهای ایران، شبکهای که از طریق آن حزبالله و گروههای مقاومت فلسطینی به نمایندگی از ایران به اسرائیل حمله میکردند، از بین رفته است. برنامهریزان آمریکایی با این تصور که دفاع پیشدستانه ایران را از کار انداختهاند، فرض کردند که یک رویارویی مستقیم اکنون قابل مدیریت خواهد بود.
این فرض یک محاسبه بسیار جدی و اشتباه از آب درآمد، زیرا ایران دو اقدام انجام داد که واشنگتن انتظارش را نداشت. نخست، ایران با دقت به اهداف نظامی آمریکا در کشورهای عرب حوزه خلیج فارس حمله کرد؛ حملاتی که به دلیل ضعف دفاعی این اهداف، به هدف اصابت کردند. برای مثال، تأسیسات راداری در کویت تقریباً بلافاصله منهدم شد. دوم، واشنگتن تصور نمیکرد ایران بتواند عبور و مرور از تنگه هرمز را محدود کند؛ اما ایران توانست این کار را انجام دهد.
بنابراین دو محاسبه اشتباه اصلی وجود داشت: یکی درباره آمادگی ایران برای تسلیم شدن و دیگری درباره گزینههای ایران فراتر از دفاع از مرزهای خود. نکته قابل توجه اینکه هنوز گزینه سومی وجود دارد که ایران از آن استفاده نکرده است: ارسال پیام به گروههای مسلح در عراق برای حمله به پایگاههای آمریکا در این کشور. این گزینه هنوز فعال نشده است، به این معنا که ایران همچنان در نردبان تشدید تنش فضای مانور دارد.
قابل توجه است که عراق، با وجود داشتن دولتی که بهطور کلی با تهران همدل است، در طول این بحران عمدتاً سکوت کرده است. بغداد میتواند، برای مثال، فردا به واشنگتن بگوید پایگاههای خود را از خاک عراق خارج کند. این اتفاق هنوز رخ نداده است، اما من معتقدم این موضوع همچنان بخشی از روند تشدید تنش است که ممکن است در ادامه رخ دهد. اسرائیل و آمریکا در این کارزار مجموعهای از محاسبات اشتباه را انجام دادند، اما به باور من، این دو مورد از همه مهمتر بودند.
آمریکا برتری آشکاری در فناوری و قدرت هوایی دارد، اما ایران توانست هزینههای قابل توجهی بر آن تحمیل کند. آیا این جنگ محدودیت بنیادی برتری نظامی متعارف در درگیریهای نامتقارن را نشان میدهد یا ایران یک مورد استثنایی است؟
فکر نمیکنم ایران کاملاً یک مورد استثنایی باشد. البته استثناهایی وجود دارند، اما نه در حدی افراطی. آمریکا پیش از این نیز شکستهای نظامی متحمل شده است؛ در ویتنام، عراق که در نهایت مجبور شد از آن خارج شود، و افغانستان، پنج سال پیش. در واقع، آمریکا کارنامه قدرتمندی از پیروزیهای نظامی ندارد.
من میپرسم: نمونهای نام ببرید که آمریکا در آن یک جنگ را بهطور قاطع پیروز شده باشد. من چنین نمونهای نمیبینم. مواردی از تسلیم شدن وجود داشته است، زیرا شدت خشونت آمریکا گاهی آنقدر زیاد بوده که طرف مقابل از پیش تسلیم شده است؛ اما این با پیروزی در جنگ یکسان نیست. واشنگتن روسیه را نیز شکست نداده است.
سوریه در این زمینه مورد آموزندهای است. آنچه در آنجا رخ داد، در واقع نوعی فروپاشی شدید روحیه جامعه سوریه بود؛ روحیه آنها پیشاپیش شکسته شده بود. رئیسجمهور کشور را ترک کرد، به جای آنکه بماند و بجنگد، و همین موضوع نشان میدهد روحیه تا چه اندازه فروپاشیده بود.
ایران تصویر کاملاً متفاوتی ارائه کرد. رهبر شهید انقلاب به دفتر خود رفت، در حالی که بهخوبی میدانست ممکن است بمباران شود.
این نشانه یک جامعه با روحیه بالاست. در مقابل، سوریه شاهد فروپاشی اجتماعی بود؛ این کشور تقریباً نجنگید، زیرا روحیه آن پیشاپیش از بین رفته بود. این دو، سناریوهایی کاملاً متفاوت بودند.
افغانستان را در نظر بگیرید: طالبان با موشکهای زمینبههوا میجنگید که حتی به هواپیماهای نظامی آمریکا نمیرسیدند، چه رسد به اینکه بتوانند آنها را هدف قرار دهند؛ اما با این حال آمریکا را شکست دادند. روحیه بالا بود. افغانستان جامعهای پیچیده است و همه مردم آن از نتیجه کار راضی نیستند، اما از نظر علمی، روحیه اجتماعی آن هرگز به فروپاشی نزدیک نشد.
چین امروز نیز جامعهای با روحیه بالاست و حتی اندکی در برابر فشار آمریکا عقبنشینی نمیکند. شی جینپینگ صرفاً اعلام کرده است که چین سیاست ارزی خود را تغییر نخواهد داد. آنچه این موضوع نشان میدهد این است که تسلیحات برتر، پیروزی را تضمین نمیکنند. آنچه لازم است روحیه بالا و رهبریای است که آمادگی پرداخت بالاترین هزینه را داشته باشد.
آمریکا و اسرائیل برنامه هستهای ایران را توجیه اصلی اقدام نظامی معرفی کردند. پس از جنگ، آیا فکر میکنید این توجیه اعتبار بیشتری پیدا کرده یا کمتر؟
این بستگی دارد از چه کسی بپرسید. در اروپا و آمریکا، بخشهای بزرگی از ساختار حاکمیت بهخوبی میدانند که ایران برنامهای برای ساخت سلاح هستهای ندارد. آنها میدانند ایران در حال غنیسازی اورانیوم بوده است ــ شاید در سطحی که برای برخی ناخوشایند بوده ــ اما در چارچوبهای قانونی و بدون نقض تعهدات خود تحت پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای یا مقررات آژانس بینالمللی انرژی اتمی. واقعیتها این را تأیید میکنند و آنها این موضوع را میدانند. با این حال، مسئله هستهای عملاً بهعنوان بهانهای برای تضعیف استقلال ایران مورد استفاده قرار گرفته است.
این موضوع شبیه این استدلال است که کوبا تهدیدی علیه آمریکا محسوب میشود. کوبا با جمعیتی ۱۱ میلیون نفری، تهدید نظامی برای واشنگتن نیست و واشنگتن این موضوع را کاملاً میداند؛ با این حال همچنان به خفه کردن کوبا ادامه میدهد، زیرا این بهانه هدف خود را تأمین میکند.
ایران سیاست ساخت سلاح هستهای ندارد. اگر چنین سیاستی را دنبال میکرد، شاید اصلاً با چنین حملهای مواجه نمیشد. کره شمالی و لیبی را مقایسه کنید: لیبی برنامه سلاح هستهای خود را کنار گذاشت و پس از آن کشورش نابود شد. کره شمالی یک سلاح هستهای آزمایش کرد و هیچ حملهای علیه آن امکانپذیر نبوده است، زیرا چنین حملهای کره جنوبی را ویران میکرد. اگر ایران سلاح هستهای داشت، بعید بود با این حجم از بمباران مواجه شود.
اما ایران به دلایل اخلاقی و انسانی تصمیم گرفته است به دنبال سلاحهای کشتار جمعی نرود؛ تصمیمی که خود ایرانیان گرفتهاند. میتوان انتخاب منطقی را میان مسیر لیبی و کره شمالی ترسیم کرد، اما ایران اساساً این چارچوب را رد کرده است. ایران چنین سلاحهایی را نمیخواهد و این تصمیمی اخلاقی است. رهبران ایران، از آیتالله خمینی گرفته تا آیتالله خامنهای، بارها و بهصورت علنی گفتهاند که این سلاحها غیراخلاقی هستند و ایران با آنها مخالف است. این انتخابی است که این جامعه انجام داده است ــ و با وجود آن، بمباران شده است.
واشنگتن و متحدانش میدانند که ایران سلاح هستهای ندارد. این یک جعل است که بهعنوان بهانهای برای اصرار بر این موضوع مطرح شده که ایران باید «متوقف شود». در مقابل، اسرائیل دارای برنامه تسلیحات هستهای است؛ موضوعی که مورد تأیید قطعی موردخای وانونو، افشاگر اسرائیلی، قرار گرفته است؛ شواهد او وجود تسلیحات هستهای اسرائیل را تأیید کرد.
اگر هدف واقعی جلوگیری از اشاعه سلاحهای هستهای بود، اقدام منطقی این بود که اسرائیل برای کنار گذاشتن برنامه خود و پیوستن به منطقه عاری از سلاح هستهای در خاورمیانه تحت فشار قرار گیرد؛ توافقی که خود ایران نیز آن را ترویج کرده است. همه کسانی که در این زمینه اطلاعات دارند میدانند این بهانه نادرست است، اما رسانهها آن را بهگونهای بازتاب دادهاند که گویی واقعیت دارد و بسیاری از مردم عادی، که به گزارشهای بازرسی آژانس بینالمللی انرژی اتمی دسترسی ندارند، باور کردهاند ایران یک تهدید هستهای است.
اینطور نیست، زیرا ایران چنین سلاحی ندارد. اگر داشت، بمباران نمیشد. موضوع به همین سادگی است.
ترامپ چندین بار میان تهدید، اقدام نظامی، پیشنهاد آتشبس و مذاکره تغییر موضع داد. آیا فکر میکنید این یک غیرقابلپیشبینی بودن عمدی است یا واشنگتن برای جنگ با ایران پایان مشخصی در نظر ندارد؟
من معتقدم آمریکا واقعاً غافلگیر شده است، زیرا تحولاتی رخ داده که واشنگتن انتظار آنها را نداشت. به باور من، بزرگترین خسارت برای واشنگتن، از دست رفتن اعتماد به توانایی خود برای ادامه ارائه چتر امنیتی به کشورهای عربی خلیج فارس، بهویژه اعضای شورای همکاری خلیج فارس، بوده است.
در نظر بگیرید که در سال ۲۰۲۵، پس از نخستین بمباران غیرقانونی ایران، پاکستان و عربستان سعودی یک توافق دفاعی امضا کردند. این جنگ در سال ۲۰۲۶ آغاز نشد؛ نخستین حمله بمبافکنهای دولت ترامپ، که اهدافی را که آنها تأسیسات هستهای توصیف میکردند هدف قرار داد، در سال ۲۰۲۵ انجام شد. توافق دفاعی پاکستان و عربستان که پس از آن امضا شد، در آن زمان عمدتاً مورد توجه قرار نگرفت و به نظر میرسید در حاشیه تحولات در حال شکلگیری است. اما در واقع، این توافق بسیار مهم است.
ماه گذشته در مکه، ترکیه ــ که عضو ناتو است ــ در کنار پاکستان و عربستان به این توافق پیوست و آنچه اکنون «توافق مکه» نامیده میشود شکل گرفت. تهران از قبل در جریان قرار گرفته بود و به همین دلیل در ایران درک میشد که این توافق ترتیبی ضدایرانی نیست.
بعید است مصر به آن بپیوندد، هرچند ترکیه ابراز تمایل کرده است که در نهایت مصر را نیز وارد این روند کند. با توجه به روابط نزدیک موجود میان پاکستان و ایران، هدف این ترتیبات ایجاد جایگزینی برای معماری امنیتی تحت حمایت آمریکا در منطقه است.
این اقدام سیگنال دیگری است مبنی بر اینکه در واقع از واشنگتن خواسته میشود عقبنشینی کند: عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان ــ سه کشوری که زمانی ستونهای ساختار مداخله آمریکا بودند ــ اکنون در حال ایجاد یک ترتیبات امنیتی منطقهای مستقل هستند؛ ترتیبی که ممکن است پس از پایان این درگیری در نهایت ایران را نیز شامل شود.
ایران در حال حاضر در گفتوگویی با عربستان سعودی با میانجیگری چین مشارکت دارد که میتواند به سمت یک ترتیبات امنیتی گستردهتر منطقهای حرکت کند و ممکن است ایران به این ترتیبات نیز بپیوندد.
اشتباه است که این توافق را «ناتوی سنی» بنامیم؛ چنین تعبیری شرقشناسانه و نادرست است. این یک ترتیبات امنیتی منطقهای است که بر این فرض استوار است که آمریکا در حال ترک منطقه است: قطر قرار است پایگاه آمریکا در خاک خود را برچیند و کویت نیز همین کار را خواهد کرد. پس از آن، چتر امنیتی آمریکا کجا خواهد بود؟ عملاً دیگر وجود نخواهد داشت.
مسیر این درگیری اسرائیل را منزوی و آمریکا را از منطقه خارج میکند. واشنگتن نمیداند چگونه از این جنگ خارج شود، زیرا عقبنشینی در شرایط کنونی ممکن است به معنای از دست دادن هرگونه مسیر بازگشت به منطقه باشد. آمریکا از این منظر گرفتار شده است: میتواند به بمباران ایران ادامه دهد، اما برای رسیدن به چه هدف سیاسی؟
من هیچ نتیجه مطلوبی برای واشنگتن در این وضعیت نمیبینم. توافق مکه آمریکا را منزوی میکند و عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان ــ و احتمالاً برخی اعضای دیگر شورای همکاری خلیج فارس بهعنوان ناظر ــ احتمالاً گفتوگویی منطقهای با ایران ایجاد خواهند کرد، زیرا به این نتیجه رسیدهاند که ایران در صورت حمله پاسخ خواهد داد و آماده است تا پایان بجنگد.
آمریکا میتواند به بمباران ادامه دهد؛ پهپادها نیز همچنان خواهند آمد و تأسیسات آبشیرینکن، کارخانههای کود، تأسیسات فرآوری نفت و تأسیسات گاز طبیعی قطر را هدف قرار خواهند داد.
قطر بهطور قابل توجهی صنعتی شده است؛ دیگر صرفاً صادرکننده مواد خام نیست، بلکه صادرکننده محصولات فرآوریشده نفتی، کود و دیگر کالاهای صنعتی با ارزش افزوده بالا است. قطر هیچ علاقهای ندارد که از این طریق صنعتیزدایی شود. این همان محاسبه اشتباه است.
شما جنگ را به مبارزه گستردهتری بر سر نظم بینالمللی مرتبط میکنید. این حمله تا چه اندازه تلاشی نهتنها برای مهار ایران، بلکه برای حفظ نظم منطقهای رو به افول تحت رهبری آمریکا بود؟
اگر من در واشنگتن بودم ــ و میدانم که در آنجا نگرانی واقعی درباره این مسئله وجود داشت ــ از لحظهای که چین شروع کرد به انجام دو اقدام متمایز در منطقه، وضعیت از نگاه واشنگتن غیرقابلقبول شد.
وقتی چین با ابتکار «کمربند و جاده» وارد شد، مسیری که از آسیای مرکزی به ایران میرسید ــ با یک خط راهآهن که از شمال ایران عبور میکرد و به دریاچه وان در مرز ترکیه و سپس به اروپای شرقی میرسید ــ و زمانی که ابتکار کمربند و جاده بعداً به عربستان سعودی نیز گسترش یافت و چشمانداز ریاض برای آینده خود شروع کرد به سمت اقتصاد چین به جای اقتصاد آمریکا متمایل شود، این موضوع هنوز برای واشنگتن قابل تحمل بود. در آن نقش، چین صرفاً یک شریک اقتصادی بود.
چیزی که واشنگتن واقعاً غیرقابلقبول یافت، ورود گسترده بعدی چین به عرصه دیپلماسی بود. نخستین موفقیت بزرگ دیپلماتیک چین در منطقه ــ که باز هم در سطح بینالمللی بهخوبی پوشش داده نشد ــ میانجیگری برای برگزاری یک نشست سطح بالا میان عربستان سعودی و ایران در پکن بود.
از طریق میانجیگری چین، عالیترین مقامهای تهران و ریاض شروع به گفتوگوی مستقیم تلفنی کردند. این موضوع برای واشنگتن عبور از یک خط قرمز بود، زیرا معماری امنیتی آمریکا در منطقه برای مدت طولانی به تداوم تنش میان ایران و عربستان سعودی وابسته بوده است.
محمد بن سلمان، با وجود همه محدودیتهایش، بهطور مشخص نگران آینده عربستان سعودی پس از پایان اهمیت نفت است. علاقه او به متنوعسازی اقتصاد عربستان از طریق چشمانداز ۲۰۳۰ نشاندهنده درک این موضوع است که علاقه غرب به کشورهای عربی خلیج فارس پس از بیاهمیت شدن نفت کاهش خواهد یافت و او میپرسد پس از آن چه بر سر این کشورها خواهد آمد.
قطر و دبی هماکنون در حال چرخش به سمت دور شدن از سوختهای کربنی هستند. موضع چین اساساً این بود که عربستان و ایران منابع و تلاش عظیمی را صرف رقابت با یکدیگر میکنند؛ از جمله جنگ یمن که پکن آن را بیهدف و نیازمند حلوفصل میدانست. محمد بن سلمان که جنگ را آغاز کرده بود، سرانجام زمانی که مشخص شد این جنگ پرهزینه و غیرقابل پیروزی است، مجبور شد در محاسبات خود تجدیدنظر کند.
این روند در نهایت به مجموعهای از نشستها در پکن، سپس تهران و بعد ریاض منجر شد و عربستان و ایران به یکدیگر نزدیکتر شدند. یک توافق بزرگ و جامع میان آنها برای واشنگتن فاجعهبار میبود.
من معتقدم جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران ممکن است در نهایت بهجای جلوگیری از این توافق، آن را تسریع کند؛ بهویژه با توجه به ترتیبات ترکیه، عربستان، ایران و پاکستان که اکنون در حال شکلگیری است و همزمان با نزدیکترین روابطی که ایران و پاکستان تاکنون داشتهاند، پیش میرود.
باید به خاطر داشت که ایران و پاکستان تنها حدود یک سال تا ۱۸ ماه پیش در نزدیکی بلوچستان با یکدیگر تبادل آتش کردند؛ اما اسلامآباد و تهران اکنون شرکای نزدیکی هستند. این یک شکست دیپلماتیک عظیم برای آمریکا است.
به باور من، توافق مکه را نباید پاسخی به نگرانی درباره ایران دانست، بلکه باید آن را پاسخی به نگرانی درباره خروج آمریکا از منطقه دانست.
شما جنگ ایران را به غزه، لبنان، یمن و جنوب جهانی مرتبط کردهاید. آیا اینها اجزای یک مبارزه منطقهای واحد هستند یا اینکه نگاه کردن به آنها بهعنوان یک رویارویی واحد، خطر نادیده گرفتن منافع و محاسبات متفاوت آنها را در پی دارد؟
وسوسهانگیز است که همه این تحولات را یک مبارزه واحد علیه تجاوز آمریکا و اسرائیل توصیف کنیم، اما فکر نمیکنم این چارچوب کاملاً درست باشد. اینها مسائل جداگانهای هستند که در عین حال با یکدیگر ارتباط دارند.
اسرائیل برای مثال مدتهاست جاهطلبی تصرف کرانه باختری، غزه و قدس شرقی ــ سرزمینهای اشغالی فلسطین ــ را در سر داشته است؛ اقدامی که عملاً قطعنامه ۲۴۲ شورای امنیت سازمان ملل را بیاثر میکند و این سرزمینها را بهطور کامل در خود ادغام خواهد کرد. این یک پروژه دیرینه در سیاست اسرائیل است.
حتی گادی آیزنکوت، ژنرال سابق و رقیب سیاسی احتمالی بنیامین نتانیاهو که انتظار میرود در انتخابات آینده با او رقابت کند، گفته است راهحل دو دولتی و اساساً ایده تشکیل کشور فلسطین دیگر موضوعیت ندارد. در حال حاضر، عملاً دیگر جایی برای راهحل دو دولتی در سیاست اسرائیل باقی نمانده است؛ هدف، تصرف غزه، کرانه باختری و دستکم قدس شرقی است.
دوم، با تشدید کارزار برای درهم شکستن نظامی مقاومت فلسطین، ورود حزبالله به درگیری بهطور طبیعی رخ داد. سید حسن نصرالله روشن کرده بود که مأموریت حزبالله بر دو ستون استوار است: دفاع از لبنان و همبستگی با فلسطینیان.
از آنجا که موضوع فلسطین بخش اساسی هویت حزبالله است، این گروه وارد درگیری شد و موشکهایی به سمت اسرائیل شلیک کرد. اسرائیل سپس اجازه آمریکا را برای ویران کردن جنوب لبنان ــ عملاً بمباران گسترده آن ــ دریافت کرد؛ کارزاری که ارتباط مستقیمی با نسلکشی در غزه داشت.
اگر حزبالله وارد درگیری نمیشد و اسرائیل بدون مخالفت به نسلکشی ادامه میداد، شاید جنوب لبنان از این حملات در امان میماند. شاید. اما من این استدلال را نمیپذیرم: حزبالله نقشی سیاسی در دفاع از فلسطینیان داشت و برای ایفای آن نقش هزینه پرداخت کرد.
پس از پرداخت این هزینه، تضعیف حزبالله اسرائیل را متقاعد کرد که میتواند یک گام فراتر برود؛ ابتدا نصرالله را ترور کرد، پس از ترور پیشین قاسم سلیمانی توسط آمریکا، و سپس برای برکناری بشار اسد حرکت کرد.
این رویدادها بهصورت زنجیرهای رخ دادند. اردن قرار نبود اقدامی انجام دهد. ارتش مصر نیز کنار ایستاد و هیچ کاری نکرد. اسرائیل در آن جبههها امنیت داشت. تنها نیرویی که همچنان از نظر نظامی با اسرائیل درگیر بود، انصارالله در یمن بود که اسرائیل تلاش زیادی برای نابودی آن انجام داد؛ هرچند عربستان سعودی، آمریکا و بریتانیا همگی پیشتر تلاش کرده و با حملات موشکی نتوانسته بودند یمن را متوقف کنند. هیچکس نتوانسته آنها را متوقف کند؛ اعتراف میکنم که هرگز این پویایی را کاملاً درک نکردهام، اما اصل موضوع همچنان پابرجاست.
این زنجیره ادامه یافت: نسلکشی علیه فلسطینیان، سپس تضعیف حزبالله. با تضعیف حزبالله، درگیر بودن روسیه در جنگ اوکراین و پایین بودن روحیه در سوریه، احمد الشرع عملاً از طریق حملات هوایی اسرائیل به مواضع نظامی سوریه با یک مسیر باز مواجه شد و پس از آن ارتش سوریه عملاً منحل شد؛ ارتشی که روحیهاش کاملاً از بین رفته بود.
راه دمشق باز شد و تصمیم بشار اسد برای نماندن و جنگیدن نشان میدهد روحیه تا چه اندازه فروپاشیده بود. آن را با معمر قذافی مقایسه کنید که در کشور خودش کشته شد، یا صدام حسین که همین کار را کرد؛ هر دو در برابر شانسهای تقریباً غیرممکن ایستادند و جنگیدند. اسد این کار را نکرد. او حاضر نبود در کنار مردمش بمیرد و حتی به عراق نیز فرار نکرد، همانطور که برخی از نزدیکانش با خودرو این کار را کردند؛ خروجی که به نظر من نشاندهنده توافقی با اسرائیل است که به برخی شخصیتها اجازه خروج داده شد.
همه اینها راه را برای حمله احتمالی به ایران باز کرد، همانطور که پیشتر توضیح دادم. بنابراین من این را یک مبارزه واحد و یکپارچه نمیبینم؛ این تلاشی از سوی آمریکا برای بازطراحی غرب آسیا بود و در نهایت منطقه را تغییر داد، اما برخلاف منافع آمریکا.
اکنون بخش زیادی به رابطه میان توافق مکه و ایران بستگی خواهد داشت. با این حال، توجه خود من به عراق معطوف است. پیشتر اشاره کردم که عراق در طول این بحران نسبتاً ساکت مانده است. عراق از اینجا به کجا خواهد رفت؟
وزیر خارجه ترکیه مصر را شریکی طبیعی برای توافق مکه توصیف کرد، اما نامی از عراق نبرد و این حذف برای من معنادار بود. وابستگی شدید مصر به عربستان سعودی ممکن است بخشی از توضیح باشد، اما بعید میدانم تمام ماجرا همین باشد.
برای من، عراق شاخص واقعی چگونگی تغییرات در آینده خواهد بود و بهویژه به بحث داخلی عراق درباره توافق مکه علاقهمندم.
شما در مقاله خود استدلال کردهاید که ایران بحث را تغییر داده و آن را از اینکه ایران چه چیزی باید واگذار کند، به سمت نظم امنیتی گستردهتر در منطقه سوق داده است. ایران چگونه توانسته چارچوب بحث را تغییر دهد؟
بحثی که واشنگتن برای مدت طولانی بر منطقه تحمیل کرده بود، کاملاً حول برنامه موسوم به تسلیحات هستهای ایران متمرکز بود: آیا ایران چنین برنامهای دارد؟ آیا باید اجازه غنیسازی اورانیوم داشته باشد؟ چه ظرفیتی از سانتریفیوژها باید به آن اجازه داده شود؟ آیا باید اجازه واردات برخی فلزات را داشته باشد، با توجه به کاربرد دوگانه احتمالی آنها؟ و مواردی از این دست.
امروز سؤال تغییر کرده و به این موضوع تبدیل شده است که تنگه هرمز چه زمانی به روی عبور و مرور بدون محدودیت باز خواهد شد.
حتی در آمریکا نیز مسئله هستهای تا حد زیادی از گفتوگوها خارج شده است و بحث اکنون حول هرمز میچرخد: آیا باید به ایران اجازه داده شود برای عبور و مرور عوارض دریافت کند؟ آیا باید نظارت وجود داشته باشد؟ اگر یک شرکت کشتیرانی این عوارض را به ایران پرداخت کند، آیا این کار تحریمهای آمریکا را نقض خواهد کرد؟ تمام چارچوب بحث تغییر کرده است.
اما این تغییر با هزینهای عظیم برای ایران به دست آمده است؛ این تغییر رایگان نبوده است. کودکان جان خود را از دست دادهاند. بیشمار زندگیهایی که میتوانستند ادامه پیدا کنند، دیگر ادامه نخواهند یافت. این مسئله بدون هزینه نبوده است.
اخیراً کسی به من گفت که دیگر نمیتواند آلبوم عکس خانوادگی خود را پیدا کند؛ او به دنبال عکسهای دوران کودکیاش میگشت. این موضوع باعث شد به فکر نوشتن درباره این مسئله بیفتم که امروز چند خانواده دیگر آلبوم خانوادگی ندارند، زیرا دیگر زندگیهایی باقی نمانده است که بتوان از آنها عکس گرفت. این هزینهای عظیم برای پرداختن است.
