برای بررسی این موضوع، گفتوگویی با عالمه صابری، مدرس قرآن انجام دادهایم.
وی در این گفتگو با تأکید بر اینکه در نگاه دینی، دعا هیچگاه بیپاسخ نمیماند، اظهار کرد: نخست باید میان دعا کردن و رسیدن به خواستهای که در دعا مطرح کردهایم، تفاوت قائل شویم. گاهی تصور ما این است که اگر چیزی را از خدا خواستیم، پاسخ دعا باید دقیقاً همان چیزی باشد که ما میخواهیم و در همان زمانی اتفاق بیفتد که انتظار داریم؛ در حالی که در منطق قرآن و معارف اهلبیت (ع)، اجابت دعا لزوماً به معنای تحقق فوری خواسته انسان نیست.
وی افزود: خداوند نسبت به آینده، شرایط و پیامدهای هر اتفاق آگاه است، اما انسان معمولاً فقط بخشی از واقعیت را میبیند. ممکن است چیزی را بسیار مطلوب بدانیم، اما تحقق آن در آن زمان یا به آن شکل، به مصلحت ما نباشد؛ بنابراین تأخیر در اجابت را نباید بلافاصله به معنای رد شدن دعا یا بیتوجهی خداوند تلقی کنیم. گاهی تأخیر، فرصتی برای رشد انسان است
این مدرس قرآن با اشاره به اینکه دعا تنها وسیلهای برای رسیدن به خواستهها نیست، ادامه داد: یکی از مهمترین آثار دعا این است که رابطه انسان با خدا را عمیقتر میکند. گاهی انسان در شرایط عادی کمتر به خدا توجه دارد، اما وقتی نیازمند میشود، با تمام وجود به درگاه الهی روی میآورد. همین ارتباط میتواند زمینه رشد معنوی انسان را فراهم کند.
صابری تصریح کرد: ممکن است انسان برای رسیدن به یک خواسته دعا کند، اما در این مسیر صبر، توکل، امید و حتی شناخت بهتری از خودش پیدا کند؛ بنابراین نباید نتیجه دعا را فقط در رسیدن یا نرسیدن به یک خواسته مادی جستوجو کنیم.
در ادامه حتما بخوانید سه توصیه آیتالله سیدعبدالکریم کشمیری (ره) برای برآورده شدن حاجات اصرار در دعا به معنای بیصبری نیست
وی درباره تکرار و اصرار در دعا نیز گفت: در فرهنگ دینی، اصرار بر دعا امری پسندیده است؛ اما این اصرار نباید با بیصبری و اعتراض اشتباه گرفته شود. اینکه انسان بارها حاجت خود را از خدا بخواهد، نشاندهنده امید او به رحمت الهی است، اما باید در کنار آن، پذیرش اراده خداوند نیز وجود داشته باشد.
این مدرس قرآن خاطرنشان کرد: گاهی انسان میگوید من خیلی دعا کردم، پس چرا جواب نگرفتم؟ در حالی که باید از خود بپرسد آیا فقط برای رسیدن به نتیجه دعا کرده یا اساساً برای ارتباط با خدا نیز دعا را فرصتی ارزشمند میدانسته است. اگر دعا را صرفاً یک ابزار برای رسیدن به خواسته بدانیم، ممکن است با تأخیر در نتیجه دچار ناامیدی شویم. میان دعا و عمل فاصله نیندازیم
صابری با تأکید بر ضرورت همراهی دعا با تلاش اظهار کرد: دعا نباید جای عمل را بگیرد. اگر فردی برای موفقیت، ازدواج، شغل، حل مشکلات خانوادگی یا رسیدن به هدفی دعا میکند، باید در کنار دعا، وظیفه خودش را نیز انجام دهد. توکل به معنای کنار گذاشتن تلاش نیست؛ بلکه انسان تلاش خود را انجام میدهد و نتیجه را به خداوند میسپارد.
وی ادامه داد: گاهی آنچه ما دیر جواب گرفتن مینامیم، در واقع نتیجه آن است که هنوز مقدمات لازم برای تحقق یک خواسته فراهم نشده است. انسان باید در کنار دعا از خود نیز سؤال کند که برای رسیدن به آن هدف چه کاری میتواند انجام دهد. از دعا خسته نشویم
این مدرس قرآن در پایان گفت: مهمترین نکته این است که انسان در اثر تأخیر در اجابت، ارتباط خود با خدا را قطع نکند. دعا زمانی ارزشمندتر میشود که حتی در شرایطی که نتیجه را نمیبینیم، امید خود را حفظ کنیم.
صابری تأکید کرد: اگر خواستهای داریم، باید آن را از خدا بخواهیم برای رسیدن به آن تلاش کنیم، موانع را بشناسیم و در نهایت به حکمت الهی اعتماد داشته باشیم. ممکن است پاسخ خداوند همان خواسته ما باشد، ممکن است در زمان دیگری تحقق پیدا کند یا خداوند مسیر دیگری را برای ما رقم بزند؛ اما مؤمن نباید تأخیر را با بیپاسخ ماندن اشتباه بگیرد.
