در مکتب اهلبیت، مهمان حبیب خداست و میزبان موظف است فضایی سرشار از آرامش برای او فراهم کند تا جایی که مهمان احساس غریبی نکند. در روایتی زیبا در کتاب مشکاة الانوار نقل شده که روزی شخصی سلمان فارسی و دوستانش را دعوت کرد. هوا بسیار گرم بود و میزبان برای راحتی مهمانان و ایجاد فضایی صمیمی، دکمههای پیراهن خود را باز کرد و سختگیری را کنار گذاشت. سلمان با دیدن این راحتی خندید و گفت از پیامبر اکرم (ص) شنیدم که فرمودند: «هر مسلمانی که برادر دینیاش را برای رضای خدا اکرام کند، خداوند به او نگاه رحمت میاندازد و هرکه خدا به او نگاه کند، هرگز عذاب نخواهد شد.»
این راحتی و صمیمیت، در کنار حفظ آبرو و عزتنفس مهمان معنا پیدا میکند. اهلبیت (ع) در پذیرایی از مهمان چنان ظرافتهای روانی را رعایت میکردند که مهمان هرگز احساس کوچکی نکند. داستان معروف ازخودگذشتگی امیرالمؤمنین (ع) و حضرت زهرا (س) اوج این مهارت است؛ شبی که غذای خانه فقط بهاندازه یک نفر بود، امیرالمؤمنین (ع) به بهانه درستکردن چراغ، آن را خاموش کردند و در تاریکی دهان خود را تکان میدادند تا مهمان غریب متوجه کمبود غذا نشود و با خیال راحت و بدون خجالت غذایش را تا انتها بخورد. این رفتارها به ما یادآوری میکند که هنر میزبانی، درک شرایط روانی مهمان و از خودگذشتگی برای آرامش اوست. ۳ گام اورژانسی برای یک میزبانی به سبک امام رئوف
اگر میخواهید در مهمانیهای پیش رو، استرس را از خانه بیرون کنید و یک دورهمی سراسر نور و صمیمیت بسازید، این سه قانون استخراج شده از سیره امام رضا (ع) را اجرا کنید:
حفظ آبروی مهمان:
گاهی مهمان ما مشکلات مالی دارد و ما قصد کمک داریم، اما نباید او را خجالتزده کنیم. در کتاب عوالم العلوم نقل شده که فردی برای طلب مال نزد امام رضا (ع) آمد. امام او را تا شب مهمان کردند، با او همسفره شدند و صمیمانه با او همکلام شدند. هنگام رفتن، امام به او فرمودند: «بالش را بلند کن و آنچه زیر آن است بردار.» آن مرد دینارها را برداشت درحالیکه امام بدون هیچ منتی و بهصورت پنهانی، بیش از نیاز آن مرد به او بخشیده بودند. اگر میخواهید هدیهای بدهید یا کمکی کنید، آن را در نهایت احترام انجام دهید تا عزتنفس مهمان خدشهدار نشود.
حذف تشریفات:
مهمانیدادن نباید ابزاری برای نمایش برتری یا فخرفروشی ما باشد. در سیره امام رضا (ع)، سفرهداری با اوج تواضع و صمیمیت گرهخورده است. در همان روایت پیشین، وقتی امام رئوف برای مهمان خود غذا میآورند، به جوانِ اهل خانه امر میکنند که کنار مهمان بنشیند و با هم همغذا شوند. امروز هم یک میزبان بااصالت، سفرهاش را برای فخرفروشی پهن نمیکند و با مهمان آنقدر صمیمی و خاکی برخورد میکند که هیچکس سر سفره او احساس غریبی نکند.
آزادی عمل مهمان:
یکی از بزرگترین آزارها برای مهمان، تعارفهای بیش از حد و نگاهکردن به دست و دهان اوست. مهمان باید در خانه شما احساس رهایی کند. همانطور که امیرالمؤمنین (ع) چراغ را خاموش کردند تا مهمان معذب نشود، شما هم در طول مهمانی با فراهمکردن فضای راحت و گپ و گفتهای شیرین، تمرکز را از روی غذاخوردن مهمان بردارید. اجازه دهید او بهاندازه دلخواهش بخورد و با تعارفهای اجباری او را در منگنه قرار ندهید.
تنفس در خانهای که پناهگاه دلهاست
لذت واقعی یک دورهمی در این است که وقتی مهمان از در خانه ما بیرون میرود، احساس سبکی، ارزشمندی و آرامش کند، نه اینکه زیر بار زرقوبرق خانه ما احساس حقارت کرده باشد. وقتی با تأسی به سیره امام رضا (ع)، بساط فخرفروشی و تکلف را جمع میکنیم و جای آن را با تواضع، مهربانی و درک متقابل پر میکنیم، خانهمان تبدیل به پناهگاهی امن برای اطرافیان میشود. عبور از خطای «میزبانی نمایشی»، از ما انسانی بزرگ و سفرهدار میسازد؛ کسی که برکت و رحمت الهی همواره در خانهاش جریان دارد و نامش به نیکی و کرامت در میان فامیل و دوستان یاد میشود.
منبع: فارس
