به گزارش شهرآرانیوز؛ چندی پیش در جریان بررسی مجموعههای خطی کتابخانه آستان قدس رضوی، به نسخهای برخوردم که فرضیه مفقود بودن یکی از آثار مهم سده چهارم هجری را یکسره باطل کرد. مجموعهای که سه رساله را در خود جای داده بود و یکی از آنها همان «روزنامجه» صاحببنعباد بود؛ اثری که تا امروز تنها از خلال نقلقولهای پراکنده در متون کهن شناخته میشد.
این نسخه نه در بغداد و نه در ری، بلکه در نیشابور کتابت شده و پس از هفت قرن سکوت، بار دیگر در دسترس قرار گرفته است. آنچه در ادامه میآید، گزارش این کشف و بازخوانی محتوا و اهمیت تاریخی آن است. صاحببنعباد؛ ادیب و نویسنده دفتر روزانه
ابوالقاسم اسماعیلبنعباد، ملقب به صاحب و کافیالکفاة، در ذیالقعده سال ۳۲۶ قمری متولد شد. درباره زادگاه او میان منابع کهن اختلافنظر وجود دارد. ابنخلکان استخر را مولد او دانسته و همزمان به روایتی اشاره کرده که طالقان را زادگاه وی معرفی میکند و تصریح دارد مقصود، طالقان قزوین است، نه طالقان خراسان. یاقوت حموی نیز او را از مردم طالقان شمرده و محل آن را میان قزوین و ابهر دانسته است. نظامی عروضی او را به ری منسوب کرده و ابنشهرآشوب اصفهانیبودن او را برگزیده است.
در میان این روایتها، سخن ثعالبی نیشابوری که معاصر صاحب بوده، از اعتبار بیشتری برخوردار است. ثعالبی در یتیمةالدهر نوشته که طالقان منسوب به صاحب از قرای اصفهان است و این قول را اصح اقوال دانسته است. بسیاری از مؤلفان بعدی که از وجود طالقان اصفهان بیخبر بودهاند، او را به اشتباه به طالقان قزوین نسبت دادهاند.
صاحب، مقدمات علم را در زادگاه خود فراگرفت و سپس به تحصیل علوم ادبی، فقه، حدیث و اصول مذهب پرداخت. در جوانی به خدمت ابنالعمید درآمد و کاتب او شد.
انتقال او به ری پس از سال ۳۳۵ قمری رخ داد؛ سالی که رکنالدوله دیلمی شهر را به تصرف خود درآورد. در ری هم به کسب علم مشغول شد و هم در دیوان ابنالعمید کار کرد. در همین دوره با فرزندان رکنالدوله، بهویژه مؤیدالدوله، معاشرت نزدیک یافت. نامهای که یاقوت حموی از ابنالعمید نقل کرده نشان میدهد صاحب پیش از سال ۳۴۷ قمری یا دستکم در همان سال به کتابت مؤیدالدوله برگزیده شده بود. سفر بغداد و تولد روزنامجه …
