فداکاری بسیار ارزشمند است، اما وقتی تبدیل به یک الگوی تکراری شود، هویت ما را میبلعد. تصور کنید همیشه شما آن کسی هستید که باید کوتاه بیاید، ببخشد و برای جبران حالِ بدِ دیگران پیشقدم شود. در چنین شرایطی، دیگر خواستهها و نیازهای شما محلی از اعراب ندارد. اینجاست که به گفته مهسا طالبی، زنگ خطر «نامرئی شدن» به صدا درمیآید. این درمانگر با اشاره به این آسیب پنهان میگوید: «پنهان کردن ناراحتیها و خواستهها فقط و فقط به خاطر نگهداشتن رابطه، تا یک جایی مشکلی ندارد؛ اما اگر قرار باشد همیشه شما آن آدمی باشید که میبخشد، سکوت میکند، کوتاه میآید و برای حال خوب بقیه پیگیری میکند، دیگر چیزی از شما باقی نمیماند و اصلاً در این رابطه دیده نمیشوید.»
او این موضوع را به تمام روابط اجتماعی، از همسر و فرزند گرفته تا دوست و همکار، تعمیم میدهد و میپرسد: «چرا باید همیشه بیخیال شوید که مبادا دعوا بشود؟ چرا باید رابطه طوری شکل بگیرد که همیشه یک نفر به خواستهاش برسد و اگر نرسد یا بفهمد شما ناراحتید، قشقرق به پا کند؟» مسئولیت این نامرئی شدن با کیست؟!
پذیرش این واقعیت شاید تلخ باشد، اما در شکلگیری این روابط یکطرفه، ما هم به اندازه طرف مقابل مقصریم. وقتی برای مرزهای شخصیمان ارزشی قائل نیستیم و به راحتی از حق خودمان میگذریم، در واقع به دیگران مجوز میدهیم که ما را نادیده بگیرند. این روانشناس توضیح میدهد: «یک بخش ماجرا به طرف مقابل برمیگردد که بیاحترامی میکند؛ اما بخش بزرگتر به خود ما مرتبط است. اینکه بار دوم، سوم و چهارم از خواستههایمان میزنیم، مسئولیتش با خود ماست؛ چون ما اجازه دادیم اینطور با ما رفتار شود.»
یکی از بزرگترین اشتباهات ما در این مسیر، تهدیدهای توخالی و عدم تعیین عواقب مشخص برای رفتارهای آسیبزاست. وقتی حرف و عملمان یکی نباشد، طرف مقابل یاد میگیرد که اعتراضهای ما را جدی نگیرد. طالبی این نقطه ضعف را اینطور کالبدشکافی میکند: «گاهی اعتراض هم میکنیم و مثلاً میگوییم اگر تکرار کنی رابطهام را کم میکنم، اما وقتی طرف مقابل تکرار میکند، ما دوباره همان آدم مهربان و خدماتدهنده میشویم! خب او متوجه میشود که چه خوب رفتار کند و چه بد، شما همان آدم همیشگی هستید.»
در ادامه حتما بخوانید معرفی چند راهکار مهم برای حفظ عزتنفس زوجین در زندگی مشترک قدم تا پایان دادن به رابطههای یکطرفه
اما چطور میتوانیم از این چرخه باجدهی عاطفی خارج شویم و دوباره در روابطمان مرئی شویم؟طالبی برای خروج از این چرخه و خودمراقبتی عاطفی، یک نقشه راه چهار مرحلهای پیشنهاد میدهد.
آنالیز روابط: «در قدم اول باید روابط را آنالیز کنید تا ببینید آیا در همه روابط اینطور هستید یا فقط در یکی دو مورد؟ باید بررسی شود که سطح دلبستگی و هیجانات در آن رابطه خاص چگونه است.»
بررسی کفه ترازوی رابطه: «کل موقعیتها را بررسی کنید. آیا جاهایی بوده که او هم به خاطر شما سکوت کند و شما را ببیند؟ اگر کاملاً دوطرفه است، این یک رابطه نرمال است. قرار نیست همه چیز را در کفه ترازو و خطکش بگذاریم، اما اگر دهها بار شما کاری کردید و او هیچ کاری نکرد، قضیه مشکوک میشود.»
شناسایی رابطه خطرساز: «اگر دیدید رابطه یکطرفه جلو میرود و ناراحتیتان را مطرح نمیکنید، باید این را به عنوان یک رابطه خطرساز معرفی کنید. باید ریشهیابی کنید که چرا فقط نسبت به این آدم نمیتوانید نه بگویید.»
تجهیز به مهارت: «بعد از این شناخت، باید ببینید چه مهارتهایی کم دارید و آموزش ببینید تا بتوانید نه بگویید، قویتر حضور پیدا کنید و مراقب خودتان و رابطهتان باشید.»
در ادامه حتما بخوانید ضرورت مشاوره پیش از ازدواج| قبل از «بله»، بدانید به چه چیزی «بله» میگویید اتاق درمان؛ میانبری برای شکستن چرخههای مخرب
تغییر الگوهای رفتاری که سالها در وجود ما ریشه دواندهاند، کار سادهای نیست. در چنین شرایطی، گیر افتادن در این چرخه میتواند به فرسودگی روانی عمیقی منجر شود. این درمانگر در پایان، مراجعه به اتاق درمان را نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت برای ترمیم روابط میداند و یادآور میشود: «یک انسان نرمال باید این چهار مرحله را برای حفظ روابطش طی کند؛ اما اگر شاغل یا خانهدار هستید و فرصت مطالعه ندارید، از یک روانشناس کمک بگیرید. یک متخصص امن که شما را قضاوت نمیکند، با تشخیص سریع و دادن تکالیف و تمرینهای سلسلهوار، کمک میکند این مهارتها را راحتتر کسب کنید و رابطهتان را به سمت آرامش پیش ببرید.»
منبع: فارس
