این جمله اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه، در ظاهر یک تشبیه ساده و حتی کمی شوخطبعانه است؛ اما اگر آن را در متن تحولات سیاست خارجی ایران بخوانیم، میتوان یکی از روشنترین توصیفها از تغییر الگوی تصمیمگیری و کنش ایران در سالهای اخیر را در آن دید. برای فهم منظور بقایی، باید ابتدا تفاوت «شطرنج» و «پوکر» را فهمید.
در شطرنج، تقریباً همهچیز روی میز است. مهرهها مشخصاند، قواعد بازی روشن است و هر حرکت، واکنشی قابل پیشبینی از سوی طرف مقابل ایجاد میکند. شطرنج، بیش از هر چیز، بازی محاسبه، صبر، برنامهریزی و حرکت چند گام جلوتر است.
این تصویر، تا حد زیادی با بخش مهمی از سیاست خارجی سنتی جمهوری اسلامی همخوانی دارد؛ سیاستی که در آن «صبر راهبردی»، «بازدارندگی»، «ائتلافسازی»، «زمانخریدن» و حرکت مرحلهبهمرحله اهمیت زیادی داشته است. اما پوکر قواعد دیگری دارد. …
