او در قرن نوزدهم زندگی میکر که اروپا صحنه کشمکش امپراتوریها، انقلابها و قدرتهای سیاسی بود. هوگو نیز از نزدیک با این فضای سیاسی درگیر شد و پس از مخالفت با لوئی ناپلئون، سالها در تبعید زندگی کرد. نگاه او به قدرت، عدالت، فقر و رنج انسان، بخش مهمی از آثارش را شکل داد.
در میان آثار گسترده این نویسنده، «افسانه قرون» جایگاه ویژهای دارد. مجموعهای که هوگو در آن تلاش کرد تاریخ بشر را از زوایای مختلف روایت کند. در بخشی از این اثر، نگاه او از اروپا و تاریخ مسیحیت به شرق و جهان اسلام میرسد که منظومهای با عنوان «سال نهم هجرت» به زندگی پیامبر اسلام (ص) اختصاص پیدا میکند.
هوگو در این شعر، پیامبر اسلام (ص) را نه در میدان جنگ و نه در جایگاه یک فرمانروای پیروز بلکه در واپسین روزهای زندگیاش به تصویر میکشد. محور روایت او، سادگی، فروتنی، عبادت و رفتار پیامبر (ص) با مردم است که با کلیشههای رایج از رهبران و فاتحان فاصله دارد.
در روایت شاعر فرانسوی، پیامبر (ص) انسانی است که زندگی سادهای دارد و حتی امور شخصی خود را انجام میدهد. هوگو از پیامبری سخن میگوید که گوسفندانش را میدوشید و لباسش را با دست خود میدوخت. جزئیاتی که برای نویسندهای در اروپا، تصویری متفاوت از مفهوم قدرت و رهبری ترسیم میکند.
در ادامه حتما ببینید ویدئو | حضور گسترده زائران و عزاداران در حرم مطهر رضوی در سالروز رحلت پیامبر(ص) و شهادت امام حسن(ع)
اما نقطه قابل توجهتر شعر، به واپسین روزهای زندگی پیامبر (ص) بازمیگردد. هوگو پیامبر را در حالی به مسجد میبرد که بیماری و ضعف بر او غلبه کرده، اما همچنان با مردم همراه است. در این تصویر، نام امام علی (ع) نیز دیده میشود؛ هوگو پیامبر (ص) را در حالی توصیف میکند که به علی (ع) تکیه کرده و به سوی مسجد میرود و مردم نیز در پی او حرکت میکنند.
همین تصویر، بخش مهمی از روایت هوگو را شکل میدهد؛ پیامبری که در واپسین روزهای حیات، همچنان در میان مردم حضور دارد و حتی در اوج ضعف جسمانی، از جایگاه انسانی و معنوی خود فاصله نمیگیرد.
روایت هوگو از پیامبر (ص) البته یک متن تاریخی به معنای دقیق کلمه نیست، بلکه برداشت ادبی یک شاعر فرانسوی از شخصیت و واپسین روزهای زندگی پیامبر اسلام است. با این حال، انتخاب چنین تصویری از سوی هوگو، در میان حجم عظیم آثار او قابل توجه است. بهویژه آنکه نویسندهای که بخش مهمی از زندگی خود را صرف نقد استبداد، دفاع از فرودستان و جستوجوی عدالت کرد، در این منظومه نیز بر چهرهای از پیامبر (ص) تمرکز میکند که محور آن، فروتنی و عدالت است.
منبع: فارس
