قصه هر یک از اهلبیت عصمت و طهارت (ع)، قصهای خاص است و جلوه ارتباط مردم با این ذوات مقدسه، همه برپایه نیاز مردم و حکمتهای الهی بنا شده است. در این میان و در روزگار ما، حرم مطهر امامرضا (ع) و آن همه شلوغی و ازدحام، حکایتهای شگفتی در دل خود دارد. زائران با ظاهر متفاوت، با هر زبان و نژاد و با انبوهی از اختلافها، همگی در جستوجوی آرامش الهی و گشایش گرههای فروبسته زندگی خود، راهی این مکان مقدس میشوند.
آنها درست مانند فرزندی که با پدر و مادر خود نجوا میکند، درکنار ضریح مطهر میایستند، بیآنکه حجابی میان دلشان و امام باشد و با او از دردها و امیدهایشان میگویند. این صمیمیت شگفتانگیز، تصادفی نیست؛ ریشه این رابطه را باید در تعریف خود امام از مقام امامت جست. حضرت در کلامی عمیق، شأن امام را چنین معنا فرمودهاند: «الإِمامُ الأَنیسُ الرَّفیقُ، وَالوالِدُ الشَّفیقُ، وَالأَخُ الشَّقیقُ، وَالاُمُّ البَرَّه بِالوَلَدِ الصَّغیرِ: امام، همدم و رفیق است، پدر مهربان است، برادر همسان است و مادر نیکوکار نسبتبه کودک خردسالش.»
بهراستی که تمام این صفات را میتوان در رابطه زائران با امامرضا (ع) بهچشم دید، اما همه این مفاهیم بلند در یک واژه جمع میشود که توصیفگر اصلی حضرت است و آن واژه «رأفت» است. در زیارتنامه امامرضا (ع) آمده است که، چون به این صحنوسرا قدم گذاشتی، دست بر سینه بگذار و بگو: «السَّلَامُ عَلَی الْإِمَام الرَّءُوف: سلام بر توای امامی که رئوف هستی!»
مرحوم علامهطباطبایی، آن فیلسوف و مفسر بزرگ، نکتهای بدیع در اینباره دارد. ایشان میگوید: «انسان هنگامی که وارد حرم رضوی میشود، بهروشنی مشاهده میکند که از درودیوار حرم، رأفت میبارد. این تعبیر، گویای حسی است که هر زائر دلدادهای آن را تجربه کرده است؛ گویی نسیم لطف و مهربانی، تمام فضای حرم را آکنده است.».
اما چه رازی در این کلمه «رئوف» نهفته که اینچنین با حال زائران گره خورده است؟ در معنای لغوی، هرچند «رأفت» و «رحمت» قرابت زیادی باهم دارند، فرقی ظریف و کلیدی میان آنهاست که این انتخاب را معنا میبخشد. مرحوم علامهمصطفوی در کتاب ارزشمند «التحقیق» خود، این فرق را دقیقا تبیین کرده است.
او مینویسد: «رأفت، عطوفت، لطف و رحمت خالص و شدیدی است که وقوع هرگونه درد و ناراحتی را برنمیتابد؛ هرچند …
