مجموعه گردآوری شده «نماز و مراعات حقوق دیگران»، ضمن واکاویِ پیوند میان «عبودیت» و «حقالناس»، نشان میدهد که نماز نهتنها مانعِ ادای حقوق مردم نیست، بلکه بستری برای تحققِ عملی آن است. به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، نماز ارتباطی خالصانه و معنوی میان «عبد» و «خالق» است؛ اما در منظومه جامع احکام اسلامی، این عبادت بزرگ هرگز انسان را از مسئولیتهای اجتماعی و رعایت حقوق دیگران جدا نمیسازد. شارع مقدس، حتی در حال نماز نیز حقالناس را مورد توجه قرار داده و در تشریع احکام و آداب نماز، رعایت حقوق مردم را در کنار حقالله مدنظر قرار داده است.
بنابر روایت حوزه، سید جعفر ربانی، با همکاری معاونت تبلیغ و امور فرهنگی حوزههای علمیه، در این مجموعه گردآوری شده حاضر با عنوان «نماز و مراعات حقوق دیگران»، به تبیین نمونههایی از این پیوند عمیق میان عبادت فردی و مسئولیت اجتماعی پرداخته است؛این متن به محضرِ شما مخاطبانِ ارجمند و حقیقتجویانِ عزیز تقدیم میگردد.
گرچه نماز، ارتباطی خالصانه بین «عبد» و «خالق» است؛ ولی شارع مقدس، حتی در این حال نیز مراعات دیگران را نموده و حقالناس را لحاظ کرده است؛ یعنی شارع مقدس، در تشریع احکام مربوط به نماز و آداب آن، به حقوق مردم در کنار حقالله نیز توجه داده است. البته بخشی از این حقوق، مربوط به معصومین (علیهمالسلام) و بخشی دیگر به سایر مردم است.
اینک در اینجا نکاتی در این رابطه یادآور میشویم:
۱. درود واجب یا مستحب
معصومین (علیهمالسلام) بر تمام انسانها حق دارند. بدین سبب درود بر آنان در برخی موارد واجب و در برخی موارد مستحب است.
درود واجب:
نمازگزار موظف است در تشهد نماز، پس از شهادت به رسالت پیامبر، به ایشان و خاندان ایشان درود بفرستد و بگوید:
«اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ».
درود مستحب:
فقها میفرمایند: هر وقت انسان اسم مبارک حضرت رسول (ص) مانند: محمد و احمد، یا لقب و کنیه آن جناب را مثل مصطفی و ابوالقاسم را بگوید یا بشنود، اگرچه در نماز باشد، مستحب است صلوات بفرستد.¹ و نیز مستحب است قبل از سلام آخر، گفته شود:
«السَّلامُ عَلَیْکَ أَیُّهَا النَّبِیُّ وَ رَحْمَهُ اللهِ وَ بَرَکاتُهُ».
