ضربات مهلک پدافند هوایی ایران بر پیکر زرادخانه پهپادهای «ام. کیو ۹» در جریان جنگ ۴۰ روزه، ارتش آمریکا را به فکر چارهجویی برای جایگزین کردن این پهپاد راهبردی انداخته است. همشهری آنلاین – گروه سیاسی: جنگ علیه ایران یکی از مهمترین نمادهای قدرت پهپادی آمریکا، یعنی «ام. کیو ۹ ریپر» را به نقطهای بحرانی رسانده؛ موضوعی که در روزهای اخیر در کانون توجه تحلیلگران نظامی ایالاتمتحده قرار گرفتهاست.
گزارشهای منتشرشده در رسانههای آمریکایی از انهدام دستکم ۴۵ فروند «ام. کیو ۹» در جریان جنگ علیه ایران حکایت دارد؛ رقمی که گفته میشود حدود یکچهارم زرادخانه این ناوگان را شامل میشود و هزینهای بیش از ۱.۳ میلیارد دلار روی دست واشنگتن گذاشته است.
این روزها اما پیامد این فرسایش، به اتاقهای طراحی صنایع نظامی آمریکا رسیدهاست؛ جایی که شرکت «جنرال اتمیکس»، سازنده «ام. کیو ۹»، از پهپاد جدیدی با نام «Wildfire» رونمایی کرده و پنتاگون نیز برنامهای را برای ساخت پهپادهای ارزانتر، مدرنتر و مقامتر در محیط های عملیاتی پرخطر دنبال میکند.
خسارت سنگین «ام. کیو ۹» ها در جنگ یکی از مهمترین پیامدهای جنگ آمریکا علیه ایران، فرسایش قابل توجه ناوگان پهپادهای «ام. کیو ۹ ریپر» بودهاست. این پهپادها طی سالهای گذشته، ستون اصلی مأموریتهای شناسایی، مراقبت، جمعآوری اطلاعات و حمله دقیق آمریکا محسوب میشدند. گفته میشود شدت خسارتها به حدی رسیده که آینده عملیاتی این ناوگان در آمریکا با پرسشهای جدی مواجه شدهاست. منابع آمریکایی اعلام کردهاند آمریکا در جریان جنگ با ایران «دستکم» ۴۵ فروند ام. کیو ۹ ریپر از دست داده است. این میزان، معادل تقریباً ۲۵ درصد کل ناوگان این نوع پهپادها عنوان شدهاست. این میزان تلفات برای یک سامانه گرانقیمت و راهبردی، صرفاً یک «خسارت تاکتیکی» نیست، بلکه میتواند مستقیماً بر «ظرفیت عملیاتی» آمریکا اثر بگذارد.
بیش از یک میلیارد دلار خسارت ام. کیو ۹ پهپادی ارزان و مصرفی محسوب نمیشود. هر فروند از این نوع پهپاد، بسته به نوع حسگرها و تسلیحاتی که حمل میکند، حدود ۳۰ تا ۵۰ میلیون دلار ارزش دارد. از دست رفتن ۴۵ فروند، میتواند هزینهای بیش از ۱.۳ میلیارد دلار تنها برای این سامانه ایجاد کرده باشد. این رقم، هزینههای جانبی مانند تسلیحات، عملیات، آموزش خدمه، تعمیرات، جایگزینی تجهیزات و آثار کاهش ظرفیت عملیاتی را شامل نمیشود.
مشکل اساسی پنتاگون چیست؟ مشکل آمریکا فقط تعداد بالای تلفات نیست. با توجه به اینکه گفته میشود تولید ام. کیو ۹ متوقف شده است، این پهپاد دیگر به شکل مستقیم قابل جایگزینی نیست. نیروی هوایی آمریکا در ابتدای سال مالی ۲۰۲۵، ۲۳۱ فروند «ام. کیو ۹ ای» داشت. این تعداد در ابتدای سال مالی ۲۰۲۶ به ۱۶۵ فروند رسید. پس از آغاز جنگ علیه ایران و افزایش تلفات، این رقم به حدود ۱۳۵ فروند کاهش یافت و پس از آن نیز گزارشها از تلفات بیشتر حکایت کردند. این وضعیت نشان میدهد آمریکا با یک مشکل دوگانه روبهروست: از یک سو به پهپادهای MALE (پهپادهایی با ارتفاع متوسط و مداومت پروازی بالا) برای شناسایی و حمله نیاز دارد و از سوی دیگر، سامانهای که سالها ستون این مأموریتها بوده، هم آسیبپذیر شده و هم دیگر در خط تولید قرار ندارد.
چگونه محاسبات پنتاگون تغییر کرد؟ تلفات ام. کیو ۹ در جنگ علیه ایران، نگرانیهای قدیمی درباره میزان بقای این پهپاد در برابر یک دشمن قدرتمند را تشدید کرد. ام. کیو ۹ برای دههها در محیطهایی بهکار گرفته شد که آمریکا برتری هوایی قابل توجهی داشت. جنگ با یک رقیب دارای پدافند هوایی پیشرفته، معادله را تغییر داده است. اکنون پنتاگون بهدنبال پهپادهایی است که «ارزانتر»، «ماژولارتر» (قابلیت تولید و ارتقای سریعتر) و «قابل استفاده در محیطهای پرخطر» باشند.
پروژه جدید چیست؟ براساس تازهترین گزارش وبگاه آمریکایی «وار زون»، شرکت «جنرال اتمیکس»، بهعنوان سازنده اصلی ام. کیو ۹، طرح پهپاد جدیدی با نام «وایلدفایر» (Wildfire) را معرفی کردهاست. «وایلدفایر» قرار است یک پهپاد نسل جدید در رده MALE باشد. جنرال اتمیکس میگوید هدف، ایجاد سامانهای با برد بسیار بالا، قابلیت حمل تسلیحات سنگین، امکان فعالیت گروهی و استفاده گسترده از خودکارسازی است. از جمله ویژگیهای مطرحشده «وایلدفایر» میتوان به موارد زیر اشاره کرد: برد انتقالی ۱۰هزار مایل دریایی امکان حمل ۴ موشک ضدکشتی دوربرد LRASM توانایی بهکارگیری گروهی تا ۱۰۰ فروند هواپیما و ترکیب دادههای آنها برای ایجاد یک تصویر مشترک از میدان نبرد
پنتاگون هم دست به کار شد آژانس نوآوری دفاعی پنتاگون نیز برنامهای با عنوان Massed Modular Aircraft یا MMA را برای نسل بعدی پهپادهای رزمی آغاز کردهاست. گفته میشود منطق این برنامه بهصورت مستقیم با تجربه جنگ اخیر علیه ایران ارتباط دارد. هدف، ساخت پهپادهایی است که تعداد زیاد، هزینه پایینتر، قابلیت تغییر سریع مأموریت و تحمل تلفات داشته باشند. برنامه MMA بهدنبال پهپادی با ظرفیت حمل دستکم ۲هزارو۸۰۰ پوند محموله، شعاع رزمی ۲هزارو۳۰۰ مایل دریایی بدون سوختگیری و برد انتقالی حداقل ۸ هزار مایل دریایی است.
پیوند کوتاه کپی شد!
