گاهی برای سنجیدن ایمان انسان، به آزمونهای بزرگ نیاز نیست، یک هزینه کوچک هم میتواند مرز میان باور و ادعا را آشکار کند. قرآن در ماجرای صدقه پیش از نجوا با پیامبر(ص)، از جایی پرده برمیدارد که ترس از کم شدن مال، میزان واقعی دلبستگی انسان به ایمان را نشان میدهد. به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، آیات ۱۲ تا ۲۱ سوره مجادله، از یک سو درباره تنظیم رابطه مؤمنان با پیامبر(ص) و از سوی دیگر درباره یکی از خطرناکترین جریانهای درون جامعه ایمانی یعنی نفاق سخن میگوید.
در نگاه علامه طباطبایی در تفسیر المیزان، این آیات در واقع تصویری از یک دوگانه مهم ارائه میکنند، کسانی که با پنهانکاری، دروغ و پیوند با جبهه مقابل، از مسیر ایمان فاصله میگیرند و در برابر آنان، مؤمنانی که ایمان در جانشان استقرار یافته و در نهایت در «حزبالله» قرار میگیرند.
وقتی حتی نجوا هم باید هزینه داشته باشد
آیه ۱۲ با جمله «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِذَا نَاجَیْتُمُ الرَّسُولَ فَقَدِّمُوا بَیْنَ یَدَیْ نَجْوَاکُمْ صَدَقَهً» مؤمنان را موظف میکند که پیش از گفتوگوی خصوصی با پیامبر(ص)، صدقهای بپردازند. علامه طباطبایی معتقد است این حکم تنها یک دستور مالی نبود، بلکه فلسفه آن، اصلاح روابط اجتماعی و پاکسازی انگیزههای درونی بود.
برخی ثروتمندان زیاد با پیامبر(ص) نجوا میکردند و این ارتباط خصوصی را نوعی امتیاز برای خود میدانستند. چنین وضعی میتوانست موجب رنجش فقرا شود. صدقه پیش از نجوا، این فاصله را کاهش میداد، زیرا فرد برای نزدیک شدن به پیامبر(ص) باید بخشی از دارایی خود را به نیازمندان میداد. بنابراین، «ذَلِکَ خَیْرٌ لَکُمْ وَأَطْهَرُ» فقط درباره یک عمل مالی نیست، بلکه از «پاکتر شدن دلها» سخن میگوید.
جایی که ترس از فقر، حقیقت را آشکار کرد
اما این حکم مدت زیادی ادامه پیدا نکرد. آیه ۱۳ با لحنی عتابآمیز میپرسد که «أَأَشْفَقْتُمْ أَنْ تُقَدِّمُوا بَیْنَ یَدَیْ نَجْوَاکُمْ صَدَقَاتٍ؟» آیا از پرداخت صدقه پیش از نجوا ترسیدید؟
این آیه ضمن نسخ حکم قبلی، پردهای از رفتار جامعه آن روز کنار میزند. علامه طباطبایی تصریح میکند که جز علی بن ابیطالب(ع)، کسی به این حکم عمل نکرد و آن حضرت پیش از نجوا با پیامبر(ص) صدقه پرداخت. سپس خداوند با برداشتن این حکم، مؤمنان …
