«ناصرخسروی مجازی»؛ تعبیری که رئیس سازمان نظام پزشکی برای توصیف فروش بیضابطه دارو در فضای مجازی به کار برده است؛ بازاری که به گفته کارشناسان، بدون نظارت کافی، میتواند راه را برای گرانفروشی، داروهای قاچاق، تقلبی و حتی داروهای مخدر هموار کند. همشهری آنلاین – آرش نهاوندی: «ناصرخسروی مجازی»؛ اصطلاحی که رئیس سازمان نظام پزشکی امروز در نشست خبری برای توصیف وضعیت فروش دارو در فضای مجازی به کار برد و نسبت به ادامه فعالیت بیضابطه سکوهای دیجیتال عرضه دارو هشدار داد. او تأکید کرد که ساماندهی این سکوها باید هرچه سریعتر انجام شود.
این هشدار در شرایطی مطرح میشود که هنوز سازوکار رسمی و شفافی برای عرضه اینترنتی دارو اعلام نشده، اما برخی پلتفرمها همچنان اقدام به فروش دارو در فضای مجازی میکنند؛ فعالیتی که گاه با گزارشهایی از گرانفروشی و عرضه داروهای خارج از ضوابط نیز همراه بوده است.
ماجرا زمانی جدیتر میشود که رئیس سازمان غذا و دارو نیز روز گذشته اعلام کرد این سازمان بهعنوان متولی اصلی بازار دارویی کشور، نظارتی بر فعالیت این سکوها ندارد؛ خلأیی که به گفته او میتواند زمینه را برای تخلفاتی مانند گرانفروشی، عرضه داروهای خارج از فهرست رسمی و حتی فروش داروهای تقلبی فراهم کند.
دکتر بهمن صبور، عضو هیأتمدیره انجمن داروسازان ایران و قائممقام سازمان نظام پزشکی تهران، در گفتوگو با برنامه «پارک وی» تلویزیون اینترنتی همشهری، نسبت به ابعاد این ماجرا هشدار داده و معتقد است آنچه امروز در فضای مجازی در حال رخ دادن است، بیش از آنکه یک بازار رسمی دارویی باشد، به ناصرخسروی مجازی شباهت دارد. داروهای قاچاق و مخدر با قیمتهای نجومی
صبور با انتقاد از نبود نظارت مؤثر بر فروش دارو در فضای مجازی میگوید: هیچ نهادی در این زمینه ورود نمیکند، به جز پلیس فتا که طبیعتاً توان جلوگیری کامل از فروش بیضابطه دارو در فضای مجازی را ندارد.
به گفته او، سکوهای فعال در این حوزه از نظر مالی و نفوذ اجتماعی به مجموعههایی قدرتمند تبدیل شدهاند و همین موضوع، برخورد با تخلفات آنها را دشوار کرده است.
او همچنین مدعی است بخشی از افرادی که از این سکوها داروهای قاچاق خریداری کردهاند، دچار عوارض ناشی از مصرف این داروها شدهاند.
صبور تأکید میکند که مخالفتی با استفاده از ظرفیت فناوری برای تسهیل دسترسی مردم به دارو وجود ندارد، اما شیوه فعلی را قابل قبول نمیداند: در اینکه باید با فضای مجازی همکاری کنیم و از علم روز استفاده کنیم، شکی ندارم. اما روشی که اکنون وجود دارد، همان ناصر خسروی مجازی است.
به گفته این عضو هیأتمدیره انجمن داروسازان ایران، در برخی سکوهای مجازی، داروهای قاچاق، داروهای سقط جنین و داروهای مخدر با قیمتهای بسیار بالا عرضه میشوند.
صبور با طرح این پرسش که چرا با چنین تخلفاتی برخورد جدی نمیشود، میگوید: اگر در این سکوها اسلحه بفروشید، همان شب شما را دستگیر میکنند؛ اما اینها در حال فروش کالایی هستند که میتواند از اسلحه هم خطرناکتر باشد و کسی با آنها کاری ندارد. قانونی که محل اختلاف شد
اما ریشه این وضعیت کجاست؟ صبور به دوره شیوع کرونا اشاره میکند؛ زمانی که به گفته او، تفسیری از یکی از قوانین زمینه فعالیت سکوهای مجازی در حوزه دارو را فراهم کرد: زمانی که کرونا آمد، دوستان از یکی از قوانین تفسیر به رأی کردند که بر مبنای آن میتوان در شبکه مجازی هم دارو فروخت و هم توزیع کرد.
به گفته او، با بخش مربوط به حمل دارو طبق استانداردهای وزارت بهداشت مخالفتی وجود ندارد، اما مسئله اصلی، خرید و فروش دارو بدون نظارت تخصصی و مسئولیتپذیری مشخص است.
صبور این وضعیت را با فعالیت داروخانههای رسمی مقایسه میکند و میگوید: اگر از یک داروخانه به دلیل تخلف شکایتی مطرح شود، مسئول فنی و صاحب داروخانه باید در مراجع ذیصلاح پاسخگو باشند و در صورت اثبات تخلف، حتی متحمل جریمه و خسارت شوند؛ اما چنین سازوکار مشخصی برای فعالیت برخی سکوهای مجازی وجود ندارد. دارویی که معلوم نیست از کجا آمده است
یکی از مهمترین نگرانیها درباره فروش دارو در فضای مجازی، به گفته صبور، نبود شفافیت درباره منشأ، شرایط نگهداری و اصالت داروهاست و در توضیح بیشتر بیان میکند: در فضای مجازی مشخص نیست دارو از کجا میآید، شرایط نگهداری آن چگونه است، قیمت واقعی آن چقدر است و اصلاً اصالت دارو مشخص نیست. این نگرانی درباره داروهای حساس به دما جدیتر است؛ داروهایی که باید در شرایط مشخص و زنجیره سرد نگهداری شوند و در برخی موارد چنین داروهایی بدون اطمینان از رعایت شرایط نگهداری به دست مصرفکننده میرسند.
بیشتر بخوانید:
صنعت دارو در بزنگاه ارز و بیمه
روایت داروسازان از روزهای سخت؛ با این وضعیت چگونه تولید کنیم؟
به گفته او، مسئله فقط فروش دارو نیست؛ بلکه گاهی نسخهنویسی و تجویز دارو نیز در همین فضای بیضابطه اتفاق میافتد؛ موضوعی که میتواند سلامت مصرفکنندگان را بیش از پیش در معرض خطر قرار دهد. چنین مدلی در دنیا وجود ندارد
صبور در ادامه با انتقاد از مدل فعلی فروش اینترنتی دارو در ایران میگوید: این مدل فروش دارو در فضای مجازی که در ایران در حال اجراست، در هیچ کشور دیگری اجرا نمیشود. البته در کشورهای دیگر نیز فروش و ارائه خدمات دارویی به شکل دیجیتال در حال توسعه است، اما این فرایند در چارچوبهای مشخص و با شناسایی بیمار، داروخانه، نسخه و مسیر تأمین دارو انجام میشود.
به گفته صبور، نگرانی اصلی در ایران این است که در فضای فعلی، دسترسی به برخی داروهای پرخطر برای افراد مختلف، حتی بدون نظارت پزشکی، امکانپذیر شده است.
او میگوید: بچه کوچک و حتی آدمهای مسن میتوانند از فضای مجازی داروی مخدر برای خود سفارش دهند و این واقعاً خطرناک است.
این عضو هیأتمدیره انجمن داروسازان ایران معتقد است ساماندهی این بازار باید با محوریت وزارت بهداشت و با مشارکت سایر دستگاههای مسئول انجام شود و ادامه فعالیت سکوهای دارویی بدون چارچوب روشن، میتواند سلامت مردم را با خطر جدی مواجه کند.
او در پایان با انتقاد از آنچه «لابیگری» سکوهای فعال در این حوزه میداند، میگوید: وزارت بهداشت سالهاست تلاش میکند برای فروش دیجیتال دارو یک چارچوب علمی و نظارتی ایجاد کند، اما به این نکته هم اشاره میکند که نفوذ این سکوها در برخی نهادها مانع اجرای این روند شده است.
صبور این وضعیت را فاجعه توصیف میکند و خواستار ورود جدی نهادهای متولی برای تعیین تکلیف فروش دارو در فضای مجازی است؛ بازاری که هر روز بزرگتر میشود، اما هنوز مشخص نیست چه کسی مسئول نظارت بر آن است و در صورت بروز تخلف، مردم باید از چه نهادی مطالبه پاسخ کنند.
پیوند کوتاه کپی شد!
