لقب «عسکری» در نگاه نخست با نام امام حسن عسکری(ع) گره خورده است، اما این لقب در منابع تاریخی برای امام هادی(ع) نیز ثبت شده است. ماجرا به «عسکر»؛ محلهای در سامرا بازمیگردد که محل سکونت امام هادی(ع) و فرزندشان امام حسن(ع) بود. اما چرا با گذشت زمان، «عسکری» بیشتر به عنوان لقب امام یازدهم شناخته شد و «هادی» برای امام دهم شهرت یافت؟ به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، پاسخ به سؤالِ یک پرسشگر از مرکز ملی پاسخگوئی به سوالات دینی ارائه شده است:
اشتهار یا فراموشی یک لقب، قاعده و دلیل مشخصی ندارد و معمولاً تابع استعمالات عرفی است. البته در مواردی هم تأکید شخص امام یا امام بعدی، تأثیرگذار بوده.
درباره اینکه چرا به امام دهم و یازدهم عسکری میگویند و چرا فقط امام یازدهم به این لقب شهرت یافتند توضیح دهید و اینکه آیا عسکر به سامرا گفته میشد یا نام محلهای در سامرا بود؟
امامان علیهمالسلام القاب متعدّدی داشتهاند که هرکدام به مناسبتی برای آنان به کاررفته است. برخی القاب نیز بعد از درگذشت آنان برایشان به کار رفته است؛ مانند لقب سید الشهداء برای امام حسین علیهالسلام ؛ اما از آن میان، برخی القاب بهمرور شهرت یافته، برخی شهرت کمتری دارد و برخی نیز فراموششدهاند.
مورّخان و محدثان برای امام دهم القاب متعدّدی نوشتهاند؛ همچون: هادی، نقی، نجیب، مرتضی، عالم، فقیه، امین، مؤتمن، طیّب، متوکل، عسکری، فقیه عسکری، ابن الرضا، ناصح، فتّاح، دلیل، رشید، موضّح، شهید، وفیّ، متّقی و خالص.(۱) در برخی از روایات بهجای «عسکری»، تعبیر «صاحب العسکر» برای آن حضرت به کار رفته است. (۲) برای امام یازدهم نیز القابی چون عسکری، صامت، رفیق، زکیّ، سراج، هادی، مُضیء، شافی، مرضیّ، مهتدی، نقیّ و خالص به ثبت رسیده است.¬(۳) بنابراین، برخی از القاب ازجمله «هادی» و «عسکری» مشترک بوده و برای هر دو امام ثبتشده است. ولی بهمرورزمان، لقب «هادی» برای امام دهم و لقب «عسکری» برای امام یازدهم شهرت یافت.
سبب اشتهار لقب «عسکری»
اشتهار یا فراموشی یک لقب، قاعده و دلیل مشخصی ندارد و معمولاً تابع استعمالات عرفی است. البته در مواردی هم ممکن است تأکید شخص امام یا امام بعدی، تأثیرگذار بوده باشد؛ چنانکه به نقل اربلّی، مشهورترین لقب امام هادی …
