برخی از آیات و روایات ممکن است در نگاه نخست، معنایی چالشبرانگیز به ذهن متبادر کنند؛ اما با دقت بیشتر در مفهوم و مقصود آنها، میتوان به معنایی دقیقتر رسید و از برداشتهای نادرست فاصله گرفت. به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، در متن زیر به بررسی شبهه «بیماری فرزند و کفاره گناهان والدین» و تبیین دقیقتر این موضوع میپردازیم.
تأملی در یک روایت
شاید در نگاه اول، این روایت عجیب و حتی ناعادلانه به نظر برسد. در روایتی از امیرالمؤمنین(ع) آمده است: «فِی الْمَرَضِ یُصِیبُ الصَّبِیَّ، کَفَّارَهٌ لِوَالِدَیْهِ»؛ بیماریای که به کودک میرسد، کفارهای برای پدر و مادر اوست. ۱
اما دقیقاً از همینجا یک شبهه شکل گرفته است:
اگر پدر و مادر گناه کردهاند، چرا باید فرزند بیمار شود؟ مگر کودک باید تاوان گناه دیگران را بدهد؟
پاسخ این است که این برداشت، یک تفاوت مهم را نادیده گرفته است: «کفاره بودن» با «مجازات شدن» یکی نیست.
روایت اصلاً نمیگوید: «خدا به خاطر گناهان پدر و مادر، کودک را مجازات میکند.»
نمیگوید: «هر کودکی که بیمار شد، حتماً والدینش گناهکار بودهاند.»
و حتی نمیگوید: «علت بیماری کودک، گناهان پدر و مادرش است.»
فقط میگوید اگر کودکی دچار بیماری و رنج شد، این رنج میتواند برای والدین او جنبه کفاره داشته باشد.
این تفاوت، اساس پاسخ به شبهه است.
برای فهم بهتر، «کفاره» را با «مجازات» اشتباه نگیریم. وقتی میگوییم چیزی «کفاره» است، لزوماً معنایش این نیست که آن اتفاق به خاطر یک گناه خاص و برای تنبیه یک فرد به وجود آمده است؛ بلکه یعنی خداوند میتواند تحمل یک رنج و سختی را وسیلهای برای بخشش و جبران برخی گناهان قرار دهد.
مثلاً فرض کنید پدر و مادری صاحب فرزند بیماری میشوند. خودِ کودک ممکن است هیچ تقصیری نداشته باشد؛ اما پدر و مادر در این مسیر با نگرانی، مراقبت، بیخوابی، هزینه، صبر و تحمل رنج روبهرو میشوند.
روایت میگوید همین تحمل سختی میتواند برای والدین ثواب و آثار معنوی داشته باشد و حتی کفاره گناهانشان قرار بگیرد.
پس قرار نیست بگوییم:«چون پدر و …
