صبح روز چهارشنبه ۴ شهریور ۱۴۰۵ (۲۶ اوت ۲۰۲۶)، زمین در ارتفاعات هیمالیا لرزید. چند دقیقه بعد، بخش بزرگی از یک یخچال طبیعی در ارتفاع ۵۲۰۰ متری فرو ریخت و تودهای عظیم از یخ، سنگ و گلولای به درههای پاییندست سرازیر شد. این «سونامی هیمالیا» که با سرعت هراسآوری از رودخانههای بهوتکوشی و تریشولی پایین دوید، روستاها، پلها، جادهها، نیروگاههای برقآبی و صدها خانه را با خود برد. تا روز شنبه ۷ شهریور (۲۹ اوت)، شمار قربانیان در نپال به ۵۷۹ نفر رسیده و بیش از ۱۹۲۴ نفر همچنان مفقود هستند. اما این فقط یک فاجعه محلی نبود. حضور صدها گردشگر و کارگر خارجی در منطقه، این سیل را به یک تراژدی بینالمللی تبدیل کرده و اکنون دهها کشور درگیر جستجوی اتباع خود هستند. سونامی هیمالیا» چگونه شکل گرفت؟
ساعت ۷:۱۵ صبح روز چهارشنبه ۲۶ اوت، سازمان زمینشناسی آمریکا یک رویداد لرزهای به بزرگی ۵٫۲ ریشتر را در مرز نپال و چین ثبت کرد. اما این زمینلرزه نبود که فاجعه را رقم زد؛ بلکه پیامد آن بود. تصاویر ماهوارهای نشان میدهد که بخش عظیمی از یخچال طبیعی «لانگتانگ لیرونگ» در ارتفاع ۵۲۰۰ متری فرو ریخته و حدود ۱۲۰۰ متر به پایین سقوط کرده است.
جیکوب اشتاینر، زمینشناس دانشگاه گراتس اتریش، این رویداد را چنین توصیف کرده است: «اگر به تصاویر نگاه کنید، انگار کسی با یک چاقوی بزرگ کل بخش پایینی یخچال را بریده و آن افتاده است. ریزش این توده یخ از آن ارتفاع، مانند انفجار یک بمب بوده است».
این بهمن یخی که حدود ۲ میلیون تن برآورد شده، وارد دره رودخانه «لهنده» شد و بهطور موقت مسیر آب را مسدود کرد. هنگامی که سد طبیعی شکست، موجی عظیم از آب، گلولای و تختهسنگها با سرعت سرسامآوری به سمت پاییندست حرکت کرد. محققان مرکز بینالمللی توسعه یکپارچه کوهستان (ICIMOD) در کاتماندو گزارش دادهاند که سطح آب در رودخانه تریشولی در منطقه «گالچهی» طی تنها ۳۰ دقیقه، حدود ۹ متر (۳۰ فوت) بالا رفت. زلزله محرک بود یا تغییرات اقلیمی؟
کارشناسان هنوز در مورد علت اصلی این ریزش به اتفاق نظر نرسیدهاند. مرکز تحقیقات آلمان برای علوم زمین، زمینلرزهای به بزرگی ۴٫۴ ریشتر را حدود هفت دقیقه قبل از زمان ثبت شده در تصاویر دوربینهای مرزی شناسایی کرده است. اما مشخص نیست که آیا این زمینلرزه باعث ریزش یخچال شده یا صرفاً یک …
