نظام آموزشی کشور با یکی از سختترین و جدیترین بحرانهای خود در دهههای اخیر مواجه شده است. تنزل مداوم کیفیت آموزش، افت شدید میانگین معدل امتحانات نهایی و ناتوانی بسیاری از دانشآموزان پایه ابتدایی در روخوانی و املا، دیگر یک ادعا یا گمانهزنی رسانهای نیست؛ بلکه واقعیت تلخی است که حتی مسئولان ارشد وزارت آموزش و پرورش و وزیر مربوطه نیز بارها به آن اذعان کردهاند. افت کیفیت تعلیم و تربیت، پیامدهای نگران کنندهای برای آینده کشور دارد و بازخوانی چرایی و تبعات این رویداد، ضرورت یک اصلاح ساختاری و عمیق را پیش از رسیدن به نقطه بیبازگشت نشان میدهد.
از بحران کرونا تا تعطیلیهای پیدرپی
اگرچه نظام آموزشی کشور سالها از مشکلات زیرساختی رنج میبرد، اما روند افت شدید کیفیت از زمان شیوع پاندمی کرونا و غیرحضوری شدن ناگهانی مدارس شتابی بیسابقه گرفت. با انتقال کلاسهای درس به بستر فضای مجازی و اپلیکیشنها، ارتباط مستقیم و اثرگذار معلم و دانشآموز قطع شد و زیرساختهای ضعیف اینترنت و عدم دسترسی یکسان همه مناطق کشور به ابزارهای هوشمند، کلاسی بیکیفیت را رقم زد.
با پایان یافتن بحران کرونا نیز نظام آموزشی نتوانست به ریل اصلی خود بازگردد. تعطیلیهای مکرر مدارس به دلایلی همچون آلودگی هوا، بحران انرژی، برودت هوا و سایر چالشهای غیرمترقبه، کلاسهای درس را مجددا به گوشیهای تلفن همراه و آموزش آنلاین سوق داد. بر اساس آمارهای رسمی و تحلیلهای کارشناسی، افت کیفیت آموزش در ایران زیانهای آموزشی چشمگیری برجای گذاشته است؛ تا جایی که برآورد میشود حدود ۴۰ درصد از زمان استاندارد آموزش در مدارس ایران به دلیل تعطیلیهای گوناگون و مدیریت نامناسب زمان از بین میرود. این اتلاف زمان، فرصت تثبیت یادگیری را از بین برده و دانشآموزان را با خلاهای درسی مواجه کرده است.
بحران سواد پایهای در مقطع ابتدایی
یکی از نگران کنندهترین جلوههای کاهش کیفیت آموزش، آسیب جدی به مقطع ابتدایی و به ویژه سالهای پایه است. کارشناسان و مسئولان آموزش و پرورش تاکید دارند که کیفیت نظام تعلیم و تربیت از دوره پیش دبستانی و ابتدایی آغاز میشود. با این حال، شواهد نشان میدهد که آسیبهای آموزش غیرحضوری و کمبود زمان آموزش حضوری بیشترین ضربه را به پایه اول و دوم ابتدایی وارد کرده است. …
