در روزهایی که ناترازی برق به یکی از جدیترین مسائل اقتصاد ایران تبدیل شده، پروژه اصلاح منصوبات چاههای کشاورزی دشت خواف نشان میدهد همه راهحلها الزاما از مسیر ساخت نیروگاههای جدید نمیگذرد. گاهی میتوان با اصلاح یکی از تجهیزات فرسوده، بخشی از مصرف اضافی را حذف کرد و ظرفیت ازدسترفته شبکه را دوباره به مدار بازگرداند. شرکت سرمایهگذاری سیمان تأمین (سیتا)، پروژه اصلاح منصوبات چاههای کشاورزی دشت خواف را با هدف کاهش مصرف برق، افزایش راندمان تجهیزات الکتروپمپاژ و آزادسازی ظرفیت شبکه اجرا کرده است. شرکتهای سیمان قائن و سیمان شاهرود در اجرای این طرح مشارکت داشتهاند و شرکت زیستآب پرآب نیز بهعنوان مشاور پروژه فعالیت کرده است.
یک مساله قدیمی در چاههای کشاورزی
چاههای کشاورزی، بهویژه در مناطق خشک و کمآب، برای استخراج و انتقال آب به تجهیزات الکتروپمپاژ وابستهاند. این تجهیزات در صورت فرسودگی یا انتخاب نادرست، ممکن است برای تامین دبی و فشار مورد نیاز، برق بسیار بیشتری از حد واقعی مصرف کنند.
تغییر شرایط بهرهبرداری چاه، افت آبدهی، استهلاک پمپ و عدم تناسب میان الکتروپمپ و مشخصات فنی چاه از عواملی هستند که به افزایش مصرف برق منجر میشوند. در چنین وضعیتی، هزینه اضافی تنها متوجه کشاورز نیست؛ شبکه برق نیز باید بار بیشتری را تحمل کند و تجهیزات با سرعت بالاتری فرسوده میشوند. اصلاح منصوبات برای حل همین مشکل طراحی شده است. در این فرآیند، وضعیت چاه و تجهیزات موجود بررسی میشود و الکتروپمپ یا سایر اجزای سامانه، متناسب با نیاز واقعی اصلاح یا جایگزین میشوند. هدف، رساندن آب مورد نیاز با مصرف برق کمتر و راندمان بالاتر است.
آغاز طرح از حاجیآباد
شرکت سرمایهگذاری سیمان تامین(سیتا) برای ارزیابی عملیاتی این مدل، یک حلقه چاه در روستای حاجیآباد شهرستان خواف را بهعنوان پایلوت انتخاب کرد. این چاه با مشکلاتی مانند کاهش آبدهی، عملکرد نامناسب الکتروپمپ و ناهماهنگی تجهیزات روبهرو بود و به همین دلیل، گزینه مناسبی برای اجرای طرح به شمار میرفت.
در مرحله نخست، الکتروپمپ قدیمی با یک الکتروپمپ شناور جدید و متناسب با شرایط بهرهبرداری چاه جایگزین شد. پس از آن، عملکرد سیستم پیش و پس از اصلاح مورد اندازهگیری قرار گرفت تا میزان واقعی تغییر …
