امید به زندگی در کشورهای توسعهیافتهای مانند ژاپن به حدود ۸۵ سال رسیده و در ایران نیز این شاخص طی چند دهه گذشته رشد چشمگیری داشته است. بر اساس آخرین آمار، امید به زندگی در ایران برای مردان حدود ۷۴ تا ۷۵ سال و برای زنان نزدیک به ۸۰ سال است؛ اعدادی که نشان میدهد این شاخص نسبت به سالهای ابتدایی انقلاب حدود ۲۵ سال افزایش یافته است.
دکتر محسن شتی، محقق، متخصص اپیدمیولوژی و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران، در گفتوگو با برنامه «پارک وی» تلویزیون همشهری درباره مفهوم امید به زندگی و دلایل افزایش آن در ایران توضیح داده و در عین حال به نکته مهمتری یعنی «امید به زندگی سالم» اشاره کرده است.
امید به زندگی دقیقا یعنی چه؟
شتی درباره مفهوم امید به زندگی میگوید: امید به زندگی یک اصطلاح متدولوژیک و علمی است و منظور این است که بهطور متوسط انتظار داریم فردی که متولد میشود، چه میزان عمر کند. برای محاسبه این شاخص نیز از روشهای ریاضی و آماری استفاده میشود.
او برای توضیح سادهتر این مفهوم یک مثال مطرح میکند: فرض کنید در پایان یک ترم تحصیلی معدل شما ۱۶ شده است؛ این به معنای آن نیست که تمام نمرات شما ۱۶ بودهاند. ممکن است در یک درس نمره پایینتر و در درس دیگری نمره بالاتری گرفته باشید، اما میانگین همه آنها ۱۶ شده است.
به گفته این متخصص اپیدمیولوژی، امید به زندگی ۸۰ سال نیز به همین معناست؛ یعنی بهطور متوسط انتظار میرود زنان ایرانی نزدیک به ۸۰ سال عمر کنند، اما برخی افراد کمتر و برخی بیشتر از این میزان زندگی خواهند کرد.
چرا عمر ایرانیها بیشتر شده است؟
عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران افزایش امید به زندگی را یکی از نتایج توسعه نظام بهداشت و درمان میداند. به گفته او، در کشورهایی که نظام سلامت توسعه پیدا کرده، افراد کمتر در سنین کودکی، جوانی و میانسالی بر اثر بیماریهای واگیر و غیرواگیر جان خود را از دست میدهند و همین مسئله باعث افزایش طول عمر میشود.
شتی درباره ایران نیز توضیح میدهد که طی دهههای گذشته توسعه قابل توجهی در حوزه مراقبتهای بهداشتی و درمانی کشور اتفاق افتاده است. پیشرفت روشهای تشخیص، توسعه درمانها و بهبود مراقبتهای پزشکی از جمله عواملی هستند که در افزایش طول عمر ایرانیان نقش داشتهاند.
طول عمر بیشتر، اما نه لزوماً زندگی سالمتر
با وجود افزایش امید به زندگی، این متخصص معتقد است شاخص مهمتری نیز وجود دارد که نباید از آن غافل شد؛ امید به زندگی سالم و در توضیح بیشتر بیان میکند: امید به زندگی سالم در ایران به اندازه امید به زندگی معمولی نیست و بسیاری از افراد پس از ۶۰ یا ۶۵ سالگی با یک یا چند بیماری زندگی میکنند. بنابراین ممکن است فردی تا ۷۵ یا ۸۰ سالگی عمر کند، اما همه این سالها را در سلامت کامل سپری نکرده باشد.
شتی تأکید میکند: هدف آینده نظام سلامت نباید فقط افزایش طول عمر باشد، بلکه باید تلاش شود سالهای بیشتری از زندگی همراه با سلامت باشد. رعایت اصول بهداشتی، سبک زندگی سالم، فعالیت بدنی منظم و تغذیه مناسب میتواند به افزایش امید به زندگی سالم کمک کند؛ یعنی جامعه نه فقط بیشتر عمر کند، بلکه سالهای بیشتری را سالم زندگی کند.
منبع: همشهری آنلاین/ آرش نهاوندی
