بازگشت به صلح پایدار

آرمان امروز

طاهر جمشیدزاده در یادداشتی در آرمان امروز نوشت:

چطور توانسته‌ایم این همه احمق باشیم؟ این واکنش رئیس جمهوری آمریکا جان کندی در برابر شکست فاجعه آمیز تلاش‌های دولت او برای هجوم به کوبا در خلیج خوک‌ها در سال ۱۹۶۱ میلادی برای سرنگون کردن حکومت فیدل کاسترو بود. این برنامه در سطوح متعدد بد طراحی شده بود.مثلاً اگر پیاده شدن اولیه نیروها با موفقیت روبرو نمی‌شد؛ مهاجمین می‌بایستی به کوهستان عقب‌نشینی کنند. اما هیچ کس در گروه برنامه‌ریزی نقشه را به دقت کافی مطالعه نکرده بود تا ببیند؛ هیچ ارتشی نمی‌تواند از ۱۳۰ کیلومتر باتلاق که بین کوه‌ها و منطقه پیاده شدن قرار داشت، بگذرد؛ البته با وضعی که پیش آمده بود، این موضوع اهمیتی نداشت؛ زیرا اشتباه محاسبه‌های دیگر باعث شد که نیروهای مهاجم پیش از آنکه عقب نشینی صورت بگیرد، نابود شده باشند. درست شبیه همین عملیات را دونالد ترامپ رئیس جمهور کنونی ایالات متحده آمریکا برای اشغال جزیره خارک در سر می‌پروراند ولی مشاوران او و ژنرال دن کین رئیس ستاد مشترک ارتش ایالات متحده به او هشدار جدی دادند که ممکن است وضعیتی مثل باتلاق ویتنام و خلیج خوک‌ها در کوبا برای آنها پیاده شده و رخ دهد. برنامه هجوم به کوبا در خلیج خوک‌ها را رئیس جمهوری و گروه کوچکی از مشاوران وی طراحی کرده بودند. چهار سال بعد یکی از اعضای گروه مشاورین که مورخی بود به نام “آرتور شلزینگر “خود را به این ترتیب سرزنش کرد:” احساس گناه، به خاطر ساکت ماندن در طول آن بحث‌های طولانی در اتاق کابینه؛هرچند با دانستن این که تنها تاثیر اعتراض من این بود که مزاحم و دردسر به شمار بیایم؛ احساس گناهم کمی تخفیف پیدا می‌کرد. شکست خود را تنها با مطرح کردن چند سوال خجولانه و با گزارش اینکه کشش درونی برای به صدا درآوردن سوت در مورد این اقدام بی‌ معنا به سادگی به وسیله اوضاع و احوال محیط بحث خنثی می‌شود؛ تبیین می‌کنم. “اوضاع و احوال بحث چگونه بود که به اتخاذ چنین شیوه عمل فاجعه آمیزی منجر شد؟پس از خواندن اظهارات شلزینگر، روانشناس اجتماعی؛ -ایروینگ یانیس -نظریه گروه اندیشی را مطرح کرد، نظریه گروه اندیشی مبنی بر این است که در آن اعضای گروه وادار به سرکوب مخالفت خود در مقابل توافق گروه می‌شوند. پس از تحلیل کردن چندین تصمیم دیگر درباره سیاست خارجی یانیس شرایط پیشایند و عوارض گروه اندیشی و همچنین عوارض تصمیم گیری‌های معیوبی را که از آن ناشی می‌شود، پیش کشید. در واقع صحنه برای گروه اندیشی وقتی آماده می‌شود که گروهی منسجم از تصمیم گیران به دور از نفوذ‌های بیرونی و بدون داشتن روش‌های نظام‌دار برای بررسی موافقت‌ها و مخالفت‌ها با شیوه‌های عمل مختلف،شکل می‌گیرد.نظیر همین صحنه را دو هفته پیش در جزیره کندی دونالد ترامپ رئیس جمهوری به همراه وزیر جنگ پیت هگست؛ مارکو روبیو وزیر امور خارجه و جی .دی. ونس معاون رئیس جمهوری به همراه دن کین رئیس ستاد مشترک ارتش شبیه جلساتی که در اتاق بیضی کاخ سفید انجام می‌دهند، برای خاتمه یا تداوم جنگ ۵ ماهه با ایران تشکیل دادند.این گروه را در واقع یک رهبر هدایتگر – دن کین – می‌پروراند که به طور علنی و پرحرارت از یک شیوه عمل خاص دفاع می‌کند. اغلب به علت وجود تهدید بیرونی، شکست های اخیر، دودلی‌های اخلاقی و نبودن شقوق کارآمد دیگر مانند کاهش ذخایر تسلیحاتی و استراتژیک ایالات متحده، همراه نبودن کارآمد متحدان منطقه‌ای و اروپایی در جنگ با ایران و حمله حوثی‌ها از یمن به عربستان و بالا رفتن قیمت بنزین‌ در آمریکا” ۴ دلار به ازای هر گالن” نمونه‌های بارزی از این مسئله هستند. تحقیقات بعدی، تایید می‌کند که گروه اندیشی به ویژه در موقعیت‌هایی احتمال وقوع دارد که حاوی تهدید بیرونی برای گروه باشد. این مجموعه شرایط، تمایل نیرومندی برای ایجاد وفاق گروهی و حفظ آن پرورش می‌دهد که مستلزم پرهیز از مخالفت است. نشانه‌های گروه اندیشه شامل توهمات مشترک گروهی در زمینه‌های آسیب ناپذیری،خطا ناپذیری و وحدت نظر است. این امر با اعمال فشار مستقیم بر مخالفان یا چنانکه اظهارات شلزینگر حکایت از آن داشت؛ از خود سانسوری افراد حاصل می‌شود. در نتیجه اعضای گروه وقت بیشتری را صرف معقول جلوه دادن تصمیم خود می‌کنند؛ به جای آنکه واقع بینانه نقاط قوت و ضعف آن را بررسی کنند. به علاوه،غالباً فکر بان‌های خودگماشته‌ای در گروه وجود دارد که فعالانه تلاش می‌کنند تا گروه را از توجه به اطلاعاتی که اثربخش یا اخلاقی بودن تصمیم‌های گروه را مورد چالش قرار می‌دهند،منع کنند. یکی از همین فکر بانان گروهی در اتاق بیضی کاخ سفید؛ کوپر است که دن کین را در جریان اتفاقات آینده و حوادث احتمالی و مخاطرات طولانی شدن جنگ با ایران در جریان امور قرار می‌دهد. در جنگ هجوم به کوبا در خلیج خوک‌ها در سال ۱۹۶۱ میلادی؛ مثلاً دادستان کل – رابرت کندی – برادر رئیس جمهوری به طور خصوصی به شلزینگر هشدار داد که رئیس جمهوری تصمیمخود را گرفته است، قضیه را بیشتر کش ندهید. وزیر کشور اطلاعات دستگاه جاسوسی علیه تهاجم به کوبا را از گروه پنهان کرده بود. بر نظریه یانیس؛انتقادهایی هم وارد شده است. نخست اینکه این نظریه بیشتر مبتنی بر تحلیل تاریخی است تا بر تحقیقات آزمایشگاهی. آزمایش‌هایی که در این زمینه انجام شده، نتایج مختلفی به دست داده‌اند. فرایندهایی که یانیس گروه اندیشی می‌نامد؛ بسیار پیچیده است و تحقیقات اخیر در جهت تلاش برای ادغام آن در یک نظریه جامع‌تر درباره تصمیم گیری، هدایت شده است.همه ما باید به صلح برگردیم و سایه جنگ را از این تمدن بزرگ و تاریخ ساز برداریم، رئیس جمهور پزشکیان بایستی در سخنرانی پیش رو در سازمان ملل در امتداد صلح جهانی و گفت و گوی تمدن های سید محمد خاتمی که در مقابل جنگ تمدن های ساموئل هانتینگتون آمریکایی ارائه داد و در تقویم رسمی سازمان ملل در سپتامبر۲۰۰۱ برای ابد ثبت و ضبط شد، برگردیم، همان زمانی که ژاک شیراک رئیس جمهور سابق فرانسه برای استقبال از مهمان شرقی خویش- محمد خاتمی- تابوهای کاخ الیزه را زیر پا نهاد و از سرسرای کاخ برخلاف عادت مرسوم استقبال از مهمانان خارجی پایین آمد و پایین کابین هواپیما استقبال سخت و گرمی از همتای ایرانی خود نمود، لنز دوربین های عکاسان مختلف خبرگزاری ها و تلویزیون های جهان بر روی میمیک صورت دو همتای غربی و شرقی کلوزآپ کردند و صحنه ای تاریخی و ماندگار برای جهانیان ثبت و خلق کردند تا روز بعد دو روزنامه مهم فرانسه” فیگارو و لوموند” به شیراک انتقاد خشم آلود کنند که چرا از همتای شرقی خود چنین استقبال بی بدیلی نموده و او در پاسخ گفت من از شخصیت او و صلح تقدیر کرده ام و باز هم دوباره بیاید همین کار را بدون در نظر گرفتن تشریفات الیزه انجام خواهم داد؛ محمد خاتمی که به روایت آمار مستند در وزارت کشور بهترین رشد شکوفایی اقتصادی ایران را در دوران ریاست جمهوری اش بر پاستور در کارنامه دارد.