یعقوب رضازاده، عضو هیات رئیسه کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی، در گفتوگو با آوش درباره لزوم تصویب لایحه کنوانسیون وضعیت حقوقی دریای خزر در مجلس گفت: باتوجه به برخورداری ایران از سواحل دریای خزر و همچنین حقوقی که براساس کنوانسیون رژیم حقوقی دریای خزر برای کشورمان به رسمیت شناخته شده، ایران نسبت به بسیاری از کشورهای همسایه در این دریا از نظر سابقه تاریخی و جایگاه حقوقی موقعیت ویژهای دارد. قطعاً حمله یا تجاوزی که از سوی اوکراین به کشتی ایرانی در آبهای خزر صورت گرفت باتوجه به اینکه اوکراین هیچگونه سهم حقوقی یا حقیقی در دریای خزر ندارد، نقض آشکار حقوق بینالملل و اقدامی خصمانه علیه جمهوری اسلامی ایران محسوب میشود و بدون تردید بدون پاسخ نخواهد ماند.
او افزود: مقامات اوکراینی رسماً عذرخواهی کردند اما به اعتقاد من حمله اوکراین به کشتی ایران شیطنتی بود که با هدایت آمریکا انجام شد تا دریای خزر را ناامن کنند و پس از خلیج فارس، جنگ دوم را در دریای خزر راه بیندازند. خوشبختانه نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران، در خلیج فارس و دریای خزر، با اقتدار حافظ منافع و امنیت آبهای کشور هستند. در کنار این موضوع، مسئولان وزارت امورخارجه و دستگاههایی که در سالهای پس از انقلاب در تثبیت حقوق جمهوری اسلامی ایران در دریای خزر نقش داشتهاند، باید نقش خود را پررنگتر و حساستر دنبال کنند.
رضازاده تصریح کرد: لازم است در چارچوب کنوانسیون رژیم حقوقی دریای خزر و با توافق کشورهای ساحلی، بندی پیشبینی شود که اگر یک کشور خارجی یا هر مزدور خارجی بخواهد در این دریا نفوذ یا مداخلهای داشته باشد، همه کشورهای عضو کنوانسیون به صورت مشترک آن اقدام را محکوم کرده و نسبت به آن واکنش نشان دهند؛ نه اینکه تنها جمهوری اسلامی ایران نسبت به این موضوع حساسیت نشان دهد. آب دریای خزر، خدادادی است و کشورهای ساحلی که در آن سهیم هستند باید در حفظ امنیت آن مسئولیت مشترک داشته باشند.
دبیر کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی اظهار کرد: قبل از انقلاب که با اتحاد جماهیر شوروی همسایه بودیم، سهم خزر 50-50 بود اما پس از فروپاشی شوروی و تشکیل کشورهای مستقل، چند کشور دیگر نیز در مباحث حقوقی مربوط به دریای خزر سهیم شدند. بنابراین همانگونه که از منافع اقتصادی این دریا بهرهمند میشوند، باید در حفظ منافع حقوقی، سیاسی و امنیتی آن نیز مسئولیت مشترک داشته باشند.
رضازاده خاطرنشان کرد: تصویب لایحه کنوانسیون رژیم حقوقی دریای خزر میتواند به تقویت امنیت این دریا و در نتیجه امنیت کشورهای ساحلی از جمله ایران کمک کند. دریای خزر فقط متعلق به ایران نیست. کشورهایی مانند جمهوری آذربایجان، ترکمنستان، ازبکستان، قزاقستان و روسیه نیز در سواحل این دریا حضور دارند و همگی در امنیت آن سهیم هستند. وزارت امور خارجه باید به مسئله کاهش سطح آب دریای خزر توجه ویژهای داشته باشد. براساس گزارشها، طی سالهای گذشته حدود یک متر عمق دریای خزر کاهش یافته است. این مسئله نشان میدهد که برخی کشورهای همسایه با برداشت گسترده از رودخانهها و منابع آبی منتهی به دریای خزر مانع ورود آب کافی به این دریا شدهاند.
او در پایان یادآور شد: به نظر من دو اقدام ضروری است. نخست، ایجاد یک سازوکار مشترک امنیتی میان کشورهای ساحلی مانند ناتو تا همه کشورهای عضو، حافظ منافع دریای خزر باشند. دوم، تشکیل کمیتهای مشترک از کارشناسان حوزه آب کشورهای ساحلی که، میزان ورودی آب هر کشور به دریای خزر را بررسی و نظارت کنند. در حال حاضر، برخی کشورها برداشتهای گستردهای از منابع آبی انجام میدهند و در نتیجه، آبی که باید وارد دریای خزر شود، به این دریا نمیرسد. همین مسئله موجب شده است که طی سالهای اخیر حدود یک متر از عمق آب دریای خزر کاهش پیدا کند که موضوعی بسیار مهم و نگرانکننده است.
