فرسایش نهاد خانواده و شیوع بیسابقه گسستهای زناشویی در ایران، به یکی از چالشبرانگیزترین پدیدههای اجتماعی و جمعیتی بدل شده است که ابعاد آن تنها به اعداد و ارقام محدود نمانده، بلکه لایههای روانی، اقتصادی و ساختاری جامعه را به شدت تحت تاثیر قرار میدهد. بررسی دقیق دادههای ثبتی و گزارشهای رسمی، از جمله دادههای منتشرشده توسط سازمان ثبت احوال و پایگاههای تخصصی تحلیل داده مانند آمارفکت، تصویر روشن اما نگران کنندهای از وضعیت طلاق در کشور ترسیم میکند.
بررسی کلان دادههای این حوزه نشان میدهد که اگرچه شاخصهای کلان در برخی مقاطع با نوسان و کاهشهای جزئی مواجه بودهاند، اما تمرکز بحران در کلان شهرها و استانهای خاص، زنگ خطری جدی برای متولیان امر به شمار میرود. تحلیل دگرگونیهای ساختاری جامعه ایران، تغییرات نسلی، گذار از سنت به مدرنیته و فشارهای اقتصادی انباشته شده، همگی در شکل گیری این نقشه پیچیده آماری نقش دارند که واکاوی آن نیازمند فرارفتن از نگاههای سطحی و ورود به جزییات آماری دقیق در سطوح ملی و استانی است.
سیر تاریخی و نوسانات نرخ طلاق در یک دهه گذشته
مطالعه روند آماری طلاق در بازه زمانی سالهای ۱۳۹۲ تا ۱۴۰۳ حاکی از نوسانات قابل توجه و صعودی بودن کلی منحنی گسست ازدواج است. در سال ۱۳۹۲، آمار کل طلاقهای ثبت شده در کشور رقمی در حدود ۱۷۱ هزار و ۵۳۷ مورد بود. این شاخص در سالهای متوالی با شیبی ملایم رو به رشد گذاشت، به طوری که در سال ۱۳۹۳ به ۱۷۶ هزار و ۸۹۰ مورد رسید. روند فزاینده فروپاشی خانوادهها بدون وقفه جدی ادامه یافت و در سال ۱۳۹۷ به حدود ۱۷۹ هزار و ۵۳۳ مورد و در سال ۱۳۹۹ با افزایشی ملموس به ۱۸۷ هزار و ۹۱۱ مورد رسید. این شتاب صعودی در ابتدای دهه جدید خورشیدی شدت بیشتری به خود گرفت؛ در سال ۱۴۰۰ تعداد ۲۰۵ هزار و ۴۹ طلاق ثبت شد و در نهایت این شاخص در سال ۱۴۰۱ به نقطه اوج تاریخی خود رسید و تعداد ۲۰۸ هزار و ۵۳۹ طلاق در سراسر کشور به ثبت رسید. این رکورد، بیشترین میزان ثبت طلاق در تاریخ آماری ایران را به نام خود ثبت کرد و نشان دهنده تغییرات عمیق در ساختار خانوادهها و الگوهای زندگی زوجین در کشور بود.
با این حال، در سالهای پس از آن روند تغییرات کمی تعدیل شد؛ به طوری که در سال ۱۴۰۲ تعداد طلاقها با کمی کاهش به ۲۰۵ هزار و ۵۴۴ مورد …
