منوچهربرون فعال رسانه ای
اوایل دهه شصت، دوران کودکی را در شهرستان میگذراندیم. یک روز همراه پسرعمویم که حدود پنج سال از من بزرگتر بود، به مرکز شهر رفتیم. در میان عکسهایی که برای فروش گذاشته بودند، چشمم به تصویر پیرمردی افتاد با چهرهای متفاوت و موهای تراشیده. از او پرسیدم: «این مرد که عکسش قدیمی است، چه کسی است؟» پسرعمویم گفت: «دکتر محمد مصدق است؛ همان کسی که صنعت نفت ایران را ملی کرد.» آن روز شاید معنای این جمله را نمیفهمیدم، اما آن تصویر در ذهنم ماند.
سالها بعد، وقتی بزرگتر شدیم و در کتابها درباره نهضت ملی شدن صنعت نفت، دکتر مصدق، آیتالله کاشانی و حوادث مرداد ۱۳۳۲ خواندیم، آن پیرمرد از قاب یک عکس قدیمی بیرون آمد و به بخشی از تاریخ معاصر ایران تبدیل شد. ملی شدن صنعت نفت فقط یک تصمیم اقتصادی نبود؛ سخن از مالکیت یک ملت بر یکی از مهمترین منابع سرزمینش بود.
نفت برای ایران تنها یک ماده زیرزمینی نبود؛ نمادی از استقلال اقتصادی و سیاسی نیز به شمار میرفت. اما مسیر نهضت ملی شدن نفت به آسانی طی نشد. منافع قدرتهای خارجی، بهویژه بریتانیا و سپس نقش ایالات متحده، در تحولات منتهی به کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ بسیار مهم بود. ملی شدن نفت منافع قدرتهایی را که سالها از امتیازات نفتی ایران بهره میبردند، به خطر انداخته بود و همین مسئله، زمینه فشارهای سیاسی و اقتصادی …
