ماکو، سرزمین فرصت ها
منطقه آزاد ماکو با چهارصد هزار هکتار وسعت، مرز مشترک با سه کشور ترکیه، آذربایجان و ارمنستان، حضور در قلب کریدور شرق به غرب، برخورداری از بزرگترین گمرک مرزی کشور و البته تقویت زیرساخت های مواصلاتی، اقتصادی، گردشگری و … در سال های اخیر به یکی از مناطق مهم و استراتژیک کشور به ویژه در دوران پساجنگ اخیر تبدیل شده است. در شرایطی که مسیرهای ترانزیتی کشور با خباثت آمریکا مختل شده منطقه آزاد ماکو با توسعه پروژههای زیرساختی ، دیپلماسی اقتصادی فعال و جذب سرمایهگذاران داخلی و خارجی در همین مدت کوتاه نشان داده که می تواند پنجره ای مطمئن برای خروج از انزوای طراحی شده توسط آمریکا باشد.
منطقه آزاد ماکو به لحاظ محدوده جغرافیایی منطبق بر شهرستانهای ماکو، شوط، پلدشت و شهر مرزی بازرگان می باشد که در منتهی الیه شمال غربی کشور واقع شده و حدود ۷۵ درصد مساحت مناطق آزاد کشور را به خود اختصاص داده است. این منطقه در مجاورت کشورهای ترکیه و جمهوری آذربایجان (خودمختار نخجوان) واقع گردیده است. طول مرزهای جمهوری اسلامی ایران در این منطقه با کشور جمهوری آذربایجان ۱۴۰ کیلومتر و با کشور ترکیه ۱۳۰ کیلومتر می باشد.
ماکو پنجره جدید واردات و صادرات
حسین گروسی مدیرعامل سازمان منطقه آزاد ماکو با اشاره به ظرفیت های بزرگ منطقه آزاد ماکو برای تبدیل شدن به پنجره جدید صادرات و واردات کشور، اهرم های تشویقی برای جذب سرمایه گذاری در این منطقه اعلام کرده است، به گفته او، بخشودگی مالیاتی ۲۰ ساله، تعرفههای پایینتر گمرکی، واگذاری زمین بهصورت اقساطی و دسترسی به بازارهای بینالمللی، از مهمترین انگیزهها برای حضور تولیدکنندگان است و در ماههای اخیر استقبال بسیار خوبی از سوی سرمایهگذاران صورت گرفته است.
تصویب طرح جامع منطقه آزاد ماکو پس از ۱۲ سال
تصویب طرح جامع منطقه آزاد ماکو در سال ۱۴۰۴ نقطه عطفی در توسعه این منطقه به شمار می آید، مدیرعامل منطقه آزاد اقتصادی ماکو با اشاره به تصویب طرح جامع منطقه آزاد ماکو گفت: با وجود عمر ۱۲ ساله این منطقه آزاد، تصویب طرح جامع آن فرآیند طولانی و دشواری داشت که در نهایت با پیگیری های انجام گرفته به تصویب رسید و مقدمهای برای جذب سرمایهگذاری داخلی و خارجی، بهویژه از ایرانیان مقیم خارج و نیز توسعه مناطق آزاد مشترک می باشد.
تقویت زیرساخت های گردشگری در کنار توسعه ظرفیت های مبادلاتی و اقتصادی از جمله اهداف مسئولان در این منطقه بوده و به گفته گروسی، مدیرعامل منطقه آزاد ماکو در چشمانداز طرح جامع، موضوعاتی مانند بومگردی، هتلینگ و استقرار گردشگران نیز دیده شده و برای برخی زیرساختهای گردشگری از جمله پد هلیکوپتر نیز برنامهریزی شده است.
رشد چشمگیر سرمایه گذاری خارجی در ماکو
در همین راستا مهدی دستگردی، معاون سرمایهگذاری سازمان منطقه آزاد ماکو هم، از رشد چشمگیر سرمایهگذاری خارجی در این منطقه خبر داد و گفت: میزان سرمایهگذاری خارجی جذبشده در سال ۱۴۰۵ به تقریباً ۵۰ میلیون یورو رسیده است که نسبت به سال قبل حدود ۷ برابر رشد داشته است و این نشان از اعتماد سرمایهگذاران خارجی به ظرفیتهای منطقه آزاد ماکو دارد.
معاون اقتصادی و سرمایهگذاری سازمان منطقه آزاد ماکو همچنین در روزهای اخیر از بهره برداری از بزرگترین باغ پسته و گردوی غرب آسیا در منطقه آزاد ماکو خبر داده است، این طرح عظیم کشاورزی با هزینه ای حدود ۵ هزار میلیارد تومان در مجتمع باغی دشت زیدون پلدشت سرمایهگذاری شده و این مجموعه با ایجاد اشتغال برای حدود ۸۰۰ نفر، در آستانه نخستین برداشت آزمایشی محصول قرار دارد.
با تغییر در مناسبات تجاری و اقتصادی ایران با کشورهای منطقه از آغاز جنگ تحمیلی، اقدامات قابل توجهی برای جبران اختلالات صادرات و واردات کالا در منطقه آزاد ماکو صورت گرفته است، در همین راستا بازگشایی مرکز مبادلات تجاری مشترک ایران و ترکیه در آینده ای نزدیک خبری است که حسین ولیزاده مدیر لجستیک و حملونقل سازمان منطقه آزاد ماکو در حاشیه دیدار هیأت ترکیهای از مرکز مبادلات تجاری ایران و ترکیه در روزهای گذشته اعلام کرده است، با بازگشایی این مرکز، بخشی از بار تبادلات مرزی بازرگان کاسته شده و به این مرکز منتقل میشود.
ماکو و ماموریت های ملی
یکی از رویکردهای مثبت در سیاست های کلان منطقه آزاد ماکو آسیب شناسی مشکلات کشور و چاره اندیشی برای حل و فصل چالش های مهم نظام اداری و اجرایی کشور است، به طور مثال با تشدید ناترازی ها در سطح کشور منطقه آزاد ماکو اقدامات ارزنده ای را در تولید انرژی خورشیدی در پیش گرفت به گونه ای که تاکنون حدود ۲۶ مگاوات برق خورشیدی به شبکه در این منطقه تزریق شده و بیش از ۱۵۰ مگاوات نیروگاه خورشیدی دیگر در دست احداث است که نشاندهنده عزم جدی منطقه آزاد ماکو برای تبدیل شدن به قطب انرژیهای تجدیدپذیر کشور است.
در زمینه واردات خودرو پس از ایجاد مشکلات متعدد در ورود خودرو از مرزهای جنوبی کشور، منطقه آزاد ماکو تسهیلاتی را برای واردکنندگان در نظر گرفته است، در شرایطی که در سال گذشته تنها حدود ۴ هزار خودرو از این منطقه ترخیص شده بودند، اصغر قربان پور، مدیر گمرک منطقه آزاد ماکو از ظرفیت ترخیص تا ۲۰ هزار خودرو و درآمد ۲ همتی این بخش در سال جاری خبر داده است.
با وجود همه تصمیمات صورت گرفته برای توسعه منطقه آزاد ماکو از سال گذشته رشد چشمگیری در شاخص های مختلف در این منطقه صورت گرفته است، رشد ۲۵۰ درصدی واردات کالا از گمرک بازرگان بعد از محدودیت در بنادر جنوب خود گواهی بر این ادعاست، از سویی به گفته محسن باقرپور، مدیرکل گمرک بازرگان از ابتدای سال جاری تاکنون حدود ۶۰۰ هزار تن کال به ارزش ۳.۵ میلیارد دلار از گمرک بازرگان به صورت ترانزیت داخلی عبور کرده که این میزان در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته ۸۰ درصد رشد داشته است.
ماکو، رو به توسعه اما نیازمند توجه
با وجود همه تلاش های صورت گرفته در ماکو، منطقه آزاد ماکوه تا رسیدن به نقطه مطلوب فاصله فراوانی دارد، گروسی مدیرعامل سازمان منطقه آزاد ماکو رسیدن به نقطه مطلوب را در گروه رویکرد فراملی و فرامنطقه ای به منطقه آزاد ماکو می داند و اعتقاد دارد توسعه زیرساختهای منطقه آزاد ماکو باید با نگاه ملی و فرامنطقهای دنبال شود، به گفته وی مناطق آزاد صرفاً یک مجموعه اداری یا محلی نیستند که اثرگذاری آنها به یک منطقه یا استان محدود شود. فلسفه وجودی مناطق آزاد باید افزایش تولید، تجارت، سرمایهگذاری و در نهایت کمک به رشد اقتصاد ملی باشد و نگاه حاکم بر این مناطق نیز باید فراملی و فرامنطقهای باشد.
جایگزینی ماکو به عنوان کانون صادرات و واردات کشور با وقوع دو جنگ تحمیلی اخیر مشکلاتی را در برخی مسائل جزئی به ویژه در طولانی شدن زمان ورود و خروج رانندگان از مرز ایجاد کرده که انتظار می رود با پیگیری مسئولان منطقه آزاد و همکاری کشورهای مرزی این مشکلات نیز مرفتع شوند. از سویی توسعه گردشگری در این مطنقه نیازمند تعامل برخی از دستگاه ها و نهادهاست تا شاهد توسعه متوازن در قطب اقتصادی شمال غرب کشور عزیزمان ایران باشیم.
ماکو، تسهیل گر استراتژیک
منطقه آزاد ماکو امروز فراتر از یک منطقه اقتصادی، به عنوان یک «تسهیلگر استراتژیک» در برابر تحریمها و ناترازیهای ملی عمل میکند. از تبدیل شدن به قطب انرژیهای تجدیدپذیر تا باز کردن مسیرهای جدید واردات خودرو و ترانزیت کالا (با رشد چشمگیر ۸۰ درصدی)، ماکو ثابت کرد که میتواند جایگزینی کارآمد برای مسیرهای مختل شده در جنوب کشور باشد. جذب ۵۰ میلیون یورو سرمایه خارجی و اجرای پروژههای کلان کشاورزی، گواه این است که با تکیه بر دیپلماسی اقتصادی فعال، میتوان حتی در کوتاهترین زمان، نتایج ملموس گرفت. چشمانداز آینده ماکو، عبور از مرزهای اداری و تبدیل شدن به یک مرکز اثرگذاری فرامنطقهای است که بازارهای بینالمللی را به تولید داخلی پیوند میزند.
