صفحه سیاست-
بسته شدن تنگه هرمز توسط جمهوری اسلامی ایران، زنجیرهٔ تأمین جهانی را تحت تأثیر شدید قرار داده است؛ هلیوم. این گاز که اغلب با بادکنکهای تزیینی شناخته میشود، در واقع یکی از حیاتیترین مواد اولیهٔ صنعت نیمهرسانا و زیرساختهای هوش مصنوعی است. بسته شدن تنها مسیر صادراتی هلیوم قطر، نزدیک به یکسوم از عرضهٔ جهانی این گاز را از مدار خارج کرده است.
برای درک عمق این فاجعهٔ خاموش، کافی است نگاهی به چهار زاویهٔ بههمپیوستهٔ این بحران بیندازیم. نخست، حملات نظامی، تأسیسات راسلافان را به یک «بمب ساعتی» با افق تعمیر چندساله تبدیل کرده است؛ همزمان، دهها کانتینر فوقسرد هلیوم مایع که هر یک سرمایهای معادل یک میلیون دلار دارند، در آبهای خلیج فارس در حال تبخیر شدن هستند و هر روز به مرز نابودی نزدیکتر میشوند.
این در حالی است که دو قطب اصلی تولید تراشه در جهان یعنی کرهٔ جنوبی و تایوان، چنان به این مادهٔ حیاتی وابسته شدهاند که هر ساعت تأخیر در بازگشایی تنگه، زنگ هشدار تعطیلی خطوط تولیدشان را به صدا درمیآورد.
در نهایت، این بحران صرفاً محدود به کارخانههای نیمهرسانا نیست؛ بلکه با رشد افسارگسیختهٔ هوش مصنوعی و افزایش سرسامآور تقاضا، هلیوم به گلوگاه جدیدی تبدیل شده که میتواند سرعت نوآوری در فناوریهای آینده را برای سالها عقب بیندازد. در ادامه، هر یک از این چهار حلقهٔ گمشده در زنجیرهٔ تأمین جهانی را واکاوی میکنیم: 1. تأسیسات راسلافان قطر؛ خاموشی چندساله
تأسیسات صنعتی راسلافان در شمال شرقی قطر، بزرگترین تأسیسات مایعسازی گاز طبیعی (LNG) جهان و محل اصلی تولید هلیوم این کشور است. در 2 مارس 2026، شرکت دولتی قطرگاز (QatarGas) تولید LNG و «محصولات جانبی» از جمله هلیوم را در پی حملات پهپادی ایران متوقف کرد و دو روز بعد فورس ماژور اعلام کرد!
حملات در روزهای بعدی تشدید شد؛ تأسیسات راسلافان ظرف کمتر از 12 ساعت دو بار هدف موشکها قرار گرفت. قطرگاز گزارش داد که خسارتهای وارد شده «گسترده» (extensive) است و سالها زمان برای تعمیر نیاز خواهد بود.
بر اساس اعلام دولت قطر، تعمیرات کامل این تأسیسات 3 تا 5 سال به طول خواهد انجامید. کلیف کین، رئیس شرکت پولسار هلیوم نیز تأیید کرده که حدود 33 درصد از عرضهٔ جهانی هلیوم برای حداقل 3 تا …
