صفحه سیاست-
تفاهمنامه اسلامآباد که در خردادماه نهایی و پس از آن به امضای روسای جمهور ایران و آمریکا رسید، در شرایطی شکل گرفت که هدف اصلی آن ایجاد سازوکاری برای پایان جنگ و فراهم کردن زمینه مذاکرات جامع درباره برنامه هستهای ایران و تحریمهای آمریکا بود.
برخلاف روایتی که طی روزهای اخیر در بخشی از رسانههای غربی مطرح شده، در متن این سند مفهومی تحت عنوان «آتشبس ۶۰ روزه» وجود ندارد. مهلت ۶۰ روزه در بند سوم تفاهمنامه، به مذاکراتی اختصاص دارد که قرار بود برای دستیابی به توافق نهایی انجام شود؛ مذاکراتی که بر اساس متن سند، حتی قابلیت تمدید با رضایت دو طرف را نیز داشت.
از همین منظر، رسیدن به روز شصتم را نمیتوان به معنای پایان خودکار تفاهمنامه یا پایان آتشبس تلقی کرد. آیا آتشبس ایران و آمریکا در ۲۶ مرداد به پایان رسید؟
برای درک دقیق این مسئله باید میان «آتشبس» و «تفاهمنامه اسلامآباد» تفکیک قائل شد.
آتشبس مورد اشاره، پیش از امضای تفاهمنامه و با میانجیگری پاکستان برقرار شده بود. این آتشبس قرار بود برای مدت محدودی برقرار باشد و زمینه را برای گفتوگوهای سیاسی فراهم کند؛ اما از همان ابتدا با اقدامات نظامی در منطقه و نقضهای متقابل، با چالش جدی مواجه شد.
با این حال، کاهش محسوس سطح درگیریها موجب شد این وضعیت عملاً به شکل یک آتشبس نانوشته و ادامهدار باقی بماند.
تفاهمنامه اسلامآباد نیز در چنین فضایی شکل گرفت، اما خود آن یک بازه زمانی ۶۰ روزه برای «آتشبس» تعیین نکرده است. برعکس، در بند نخست، بر پایان فوری و دائمی جنگ در تمامی جبههها تأکید شده است.
بنابراین، تبدیل عدد «۶۰ روز» به تاریخ انقضای آتشبس، با متن تفاهمنامه سازگاری ندارد. مهلت ۶۰ روزه در تفاهم ایران و آمریکا دقیقاً مربوط به چه بود؟
نقطه کلیدی اختلاف روایتها در همین بخش قرار دارد.
بر اساس بند سوم تفاهمنامه، ایران و آمریکا متعهد شده بودند مذاکراتی را برای دستیابی به توافق نهایی در مدت حداکثر ۶۰ روز انجام دهند؛ مهلتی که در صورت توافق دو طرف میتوانست تمدید شود.
در نتیجه، آغاز شمارش معکوس این ۶۰ روز باید با شروع فرآیند مذاکرات جامع همراه میشد، نه صرفاً با تاریخ امضای تفاهمنامه.
اما بند دیگری از سند، آغاز این مذاکرات …
