صفحه سیاست-
تنگه هرمز سالها یکی از مهمترین نقاط ژئوپلیتیکی جهان بوده است؛ آبراهی که خلیج فارس را به دریای عمان و آبهای آزاد متصل میکند و همزمان محل تلاقی منافع ایران، کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس و قدرتهای فرامنطقهای است.
به همین دلیل، هر تحول در وضعیت این تنگه صرفاً یک موضوع دریایی نیست و میتواند بر امنیت انرژی، تجارت بینالمللی، قیمت نفت و معادلات امنیتی منطقه اثر بگذارد.
در شرایط جدید، به نظر میرسد تهران تلاش دارد مسئله هرمز را از یک مناقشه صرفاً نظامی خارج کرده و آن را به موضوعی چندلایه تبدیل کند؛ موضوعی که در آن امنیت، ترافیک دریایی، قواعد عبور کشتیها، هزینه خدمات و نقش کشورهای ساحلی در کنار یکدیگر قرار میگیرند.
از همین منظر، تأکید ایران بر «ترتیبات جدید» را میتوان بخشی از تلاش برای بازتعریف قواعد حاکم بر این آبراه دانست. «ترتیبات ایرانی» دقیقاً به چه معناست؟
مفهوم «ترتیبات ایرانی» در مواضع مقامهای جمهوری اسلامی، بیش از آنکه صرفاً به معنای بستن یا باز کردن تنگه هرمز باشد، به نحوه مدیریت این آبراه و تعیین قواعد عبور و مرور مربوط میشود.
در این چارچوب، ایران بر این دیدگاه تأکید دارد که امنیت خلیج فارس و تنگه هرمز باید بیش از گذشته توسط کشورهای ساحلی مدیریت شود و نقش قدرتهای فرامنطقهای کاهش پیدا کند.
این رویکرد، در صورت تثبیت، میتواند به معنای تغییر بخشی از معادله امنیتی سنتی خلیج فارس باشد؛ معادلهای که طی دهههای گذشته حضور نظامی آمریکا و سایر قدرتهای خارجی را یکی از عناصر اصلی آن تشکیل داده است.
به همین دلیل، اختلاف بر سر تنگه هرمز را نباید صرفاً اختلافی درباره یک مسیر دریایی دانست. پشت این اختلاف، پرسش بزرگتری قرار دارد: معماری امنیتی خلیج فارس در آینده بر چه مبنایی شکل خواهد گرفت؟ نهاد مدیریت آبراه خلیجفارس؛ گام ایران برای مدیریت تردد دریایی
یکی از اقدامات مورد استناد تهران برای تثبیت این رویکرد، راهاندازی «نهاد مدیریت آبراه خلیجفارس» است.
بر اساس اطلاعات مطرحشده، این نهاد از اردیبهشت ۱۴۰۵ فعالیت خود را با هدف هماهنگی و تنظیم عبور و مرور دریایی از تنگه هرمز آغاز کرده است.
کارویژههایی که برای این ساختار عنوان شده، شامل دریافت اطلاعات کشتیها، بررسی درخواستهای …
