صفحه سیاست- پس از انقلاب اسلامی، قطع بسیاری از ارتباطات نظامی ایران با غرب، همزمان با آغاز جنگ تحمیلی، کشور را با یک مسئله جدی مواجه کرد: چگونه باید تجهیزات نظامی موجود را حفظ، تعمیر و در نهایت جایگزین کرد؟
در همین شرایط، مجموعههایی در وزارت دفاع و سازمانهای جهاد خودکفایی ارتش و سپاه شکل گرفتند و توسعه پیدا کردند. تجربه هشت سال جنگ، نیاز فوری به قطعات و تجهیزات و محدودیت دسترسی به بازارهای خارجی، مهندسی معکوس و تولید داخلی را از یک انتخاب به یک ضرورت تبدیل کرد.
به تدریج این روند از تعمیر و بازتولید تجهیزات موجود عبور کرد و به سمت طراحی سامانههای جدید رفت. به همین دلیل، نقطه مهم در تاریخ صنایع دفاعی ایران را نباید صرفاً در تعداد سلاحهای تولیدشده جستوجو کرد؛ بلکه ایجاد زنجیرهای از طراحی، تولید، آزمایش، نگهداری و ارتقای تجهیزات، بخش مهمتری از این تحول است.
موشک؛ ستون اصلی راهبرد بازدارندگی ایران
در میان حوزههای مختلف دفاعی، برنامه موشکی احتمالاً مهمترین نماد تغییر رویکرد ایران است. تهران به جای تلاش برای رقابت مستقیم با قدرتهای نظامی بزرگ در همه حوزهها، بخش قابل توجهی از منابع و توان مهندسی خود را به سمت موشکهای بالستیک و کروز، سامانههای پرتاب و فناوریهای مرتبط هدایت کرد.
خانواده موشکهای شهاب، قدر، سجیل، خرمشهر و دیگر سامانههای موشکی، حاصل چند دهه توسعه این مسیر هستند. اهمیت این برنامه تنها به برد موشکها محدود نمیشود؛ دقت، قابلیت بقا، تنوع سامانهها و امکان استفاده در سناریوهای مختلف، از عناصر مهم راهبرد موشکی ایران محسوب میشوند.
در واقع، فلسفه این راهبرد آن است که در شرایطی که ایران در برخی حوزههای تسلیحاتی با محدودیت دسترسی مواجه است، بتواند هزینه هرگونه حمله احتمالی را برای طرف مقابل افزایش دهد.
پهپادها؛ انتخاب یک فناوری کمهزینه و اثرگذار
مسیر توسعه پهپادها نیز نمونه دیگری از همین رویکرد است. ایران به جای رقابت پرهزینه برای دستیابی به ناوگان بزرگ جنگندههای مدرن، سرمایهگذاری قابل توجهی روی پهپادهای شناسایی، رزمی و انتحاری انجام داد.
خانوادههای شاهد، مهاجر و ابابیل در طول سالهای گذشته به بخش مهمی از توان پهپادی ایران …
