صفحه سیاست-
پیمان دفاعی مشترک میان عربستان، ترکیه و پاکستان که در مکه به امضا رسیده، تنها یک توافق نظامی میان سه کشور نیست؛ این پیمان را میتوان نشانهای از شکلگیری یک معماری امنیتی جدید در منطقه دانست. اهمیت این توافق زمانی بیشتر میشود که عربستان، برخلاف تمایل ترکیه، با حضور مصر در این چارچوب مخالفت کرده است.
بر اساس گزارش منابع سعودی آشنا با مذاکرات، ریاض در شرایط کنونی تمایلی به پیوستن مصر به این پیمان ندارد. استدلال اصلی عربستان نیز ظاهراً به کاهش اعتماد به دولت عبدالفتاح السیسی و تردید درباره میزان ارزش افزوده نظامی و امنیتی مصر بازمیگردد.
پایان دوره اتکای سنتی به مصر؟
مصر برای دههها یکی از مهمترین قدرتهای نظامی جهان عرب و یکی از ستونهای امنیتی منطقه محسوب میشد. ارتش بزرگ، موقعیت جغرافیایی ممتاز، کنترل کانال سوئز و سابقه حضور در ائتلافهای نظامی، قاهره را به شریکی مهم برای کشورهای عربی حوزه خلیج فارس تبدیل کرده بود.
اما به نظر میرسد ریاض اکنون در حال بازنگری در این ارزیابی سنتی است. منابع سعودی، عملکرد مصر در تحولات یمن و همچنین مواضع قاهره در جریان جنگ ایران و اسرائیل را نمونههایی از آنچه «عدم حمایت متقابل» میدانند، عنوان کردهاند.
از نگاه عربستان، شریکی که قرار است در یک پیمان دفاعی حضور داشته باشد، باید علاوه بر ظرفیت نظامی، در زمان بحران نیز آمادگی مشارکت عملی داشته باشد. همین معیار جدید ممکن است یکی از دلایل اصلی ترجیح ترکیه و پاکستان بر مصر در ساختار امنیتی جدید باشد.
اختلاف ریاض و قاهره بر سر ابوظبی
یکی از مهمترین عوامل ایجاد فاصله میان عربستان و مصر، روابط نزدیک قاهره با امارات متحده عربی است.
ریاض در سالهای اخیر بر سر پروندههایی مانند تحولات یمن، سودان و برخی مسائل منطقهای با ابوظبی اختلاف نظر پیدا کرده است. در چنین شرایطی، نزدیک شدن بیشتر مصر به امارات، در محاسبات امنیتی عربستان به یک عامل نگرانی تبدیل شده است.
منابع سعودی مدعیاند که در جریان حملات ایران به امارات، مصر اقداماتی از جمله اعزام سامانههای دفاع هوایی و جنگنده به ابوظبی انجام داد، اما واکنش مشابهی در قبال عربستان نشان نداد. فارغ از میزان صحت یا جزئیات این ادعاها، اصل اختلاف نشان میدهد که ریاض نسبت به جهتگیری …
