صفحه سیاست-
اظهارات اسماعیل بقایی درباره توافق موسوم به «پیمان مکه» در شرایطی مطرح شده که ترتیبات امنیتی خاورمیانه طی سالهای اخیر با تغییرات قابل توجهی روبهرو بوده است. از یک سو جنگ غزه، تحولات لبنان و افزایش تنش میان بازیگران منطقهای، آسیبپذیری ترتیبات سنتی امنیتی را آشکار کرده و از سوی دیگر، کشورهای منطقه بیش از گذشته به دنبال افزایش ظرفیتهای مستقل خود برای تأمین امنیت هستند.
در چنین فضایی، شکلگیری یک توافق دفاعی میان ترکیه، عربستان و پاکستان را نمیتوان صرفاً یک همکاری نظامی میان سه کشور دانست. اهمیت اصلی این توافق از منظر تهران، در تغییری است که ممکن است در «ادراک امنیتی» کشورهای منطقه ایجاد کند. از امنیت آمریکایی تا امنیت منطقهای
بقایی در تشریح نگاه ایران به پیمان مکه، تأکید کرد که تحولات سه سال اخیر باعث شده کشورهای منطقه به این نتیجه برسند که امنیت را نمیتوان از بازیگران خارج از منطقه خریداری کرد.
این نگاه در واقع ادامه همان رویکردی است که جمهوری اسلامی ایران طی سالهای گذشته بر آن تأکید داشته است: امنیت منطقه باید توسط کشورهای منطقه و بدون اتکا به قدرتهای فرامنطقهای تأمین شود.
از منظر تهران، حضور نظامی و امنیتی آمریکا در غرب آسیا نهتنها نتوانسته ثبات پایدار ایجاد کند، بلکه در بسیاری از موارد خود به بخشی از مسئله امنیتی منطقه تبدیل شده است. به همین دلیل، پیمان مکه میتواند از یک زاویه متفاوت نیز مورد توجه قرار گیرد؛ اینکه حتی شرکای سنتی واشنگتن نیز ممکن است به سمت ایجاد ظرفیتهای مستقلتر امنیتی حرکت کنند.
البته هنوز برای قضاوت درباره میزان استقلال این پیمان از ساختارهای امنیتی تحت رهبری آمریکا زود است. عضویت عربستان و ترکیه در شبکه گستردهای از روابط امنیتی و نظامی با غرب، نشان میدهد که پیمان مکه لزوماً به معنای فاصله گرفتن این کشورها از آمریکا نیست. با این حال، نفس شکلگیری چنین ترتیبی میتواند نشانهای از تلاش کشورهای منطقه برای افزایش قدرت مانور خود باشد. چرا ایران پیمان مکه را تهدید نمیداند؟
یکی از نکات قابل توجه در اظهارات سخنگوی وزارت خارجه، تأکید صریح بر این موضوع بود که تهران دلیلی برای نگرانی از پیمان مکه ندارد.
بقایی با اشاره به روابط تاریخی، دینی و تمدنی ایران با ترکیه، پاکستان …
